Ośmiu sumeryjskich królów rządziło światem przed Potopem

Sumeryjska „Lista królów”, to pochodzący z XVIII w p.n.e. dokument z zapisem wszystkich władców, jacy mieli rządzić Sumerem od początku.
Sumeryjskiego początku „kiedy królestwo zstąpiło z nieba” .
Na liście są wymienieni władcy rządzący przed Potopem i ci po Potopie, do połowy XVIII w p.n.e.
Jednym z tych ostatnich był sławny Gilgamesz. O nim samym, o tym  co ten gość ma wspólnego z Potopem skoro miał żyć po nim w następnej części.
Sama Lista jest zapisana na glinianym sześcianie. Tekst jest najprawdopodobniej  o wiele starszy.
Był pewnie, przekazywany ustnie.
Ten mały kawałek gliny o wymiarach 20 cm na 9 cm, zapisany jest klinowym pismem po sumeryjsku.
Jeżeli chcecie zobaczyć sumeryjską Listę Królów na żywo to  znajdziecie ją w Ashmolean Museum w Oxfordzie lub wirtualnie, klikając w ten link.

Ta „Lista królów” bywa nazywana też Weld-Blundell Prism, a wygląda tak:

 

 

Sumeryjska :Lista królów" źródło

Sumeryjska :Lista królów”
źródło

 

 

Według Listy królestwo miało zstąpić do  Eridug (Eridu).
Znamy miasto o tej nazwie.
Mamy więc nazwę pierwszego miasta mającego władzę.
Teraz będzie wyliczanka.
Przygotujcie się na sumeryjskie imiona.
Pierwszy władca miał na imię Alulim i rządził  – uwaga – 28800 lat!
Drugi król Eridug to Alaljar  a władał 36000 lat.

 

 

Ruiny Eridu żródło

Ruiny Eridu
źródło

 

 

Po tym okresie  miastem numer jeden stało się  Badtibira.
To miasto  nie jest legendą. Istniało i mamy na to dowody. Władał nim według Listy król o imieniu  Enmenluana. Długo panował, bo aż 43200 lat.
Czwarty znany z imienia przedpotopowy władca Sumeru nazywał się  Enmengalana.
Wiem, można język połamać na tych imionach i nazwach miast.
Król  ten rządził „zaledwie”  28800 lat.
Piąty jest nazwany pasterzem, no i oczywiście ma jedno z ich dziwnych imion – Dumuzid. Panował  36000 lat.

Po tych władcach Badtibira upadło a numerem jeden stało się  Larag.
Jego pierwszym władcą był Ensipadzidana panujący w nim 28800 lat.
Nie potrafił umocnić pozycji miasta, bo na nim dominacja Larag w regionie się skończyła.

Nowym numerem jeden było  Zimbir (Sippar – wielkie i ważne miasto świata sumeryjskiego ) i jego władca o imieniu Enmendurana.
Krótka była to dominacja jak na przedpotopowe warunki, bo trwała zaledwie  21000 lat.

Suuruppag – tak nazywało się kolejne miasto z listy, znane z wykopalisk. Jego władcą był  UbaraTutu panujący 18600 lat.
Przed Potopem 5 miast miało swoje okresy świetności i dominacji nad resztą. Władało nimi 8 królów.
„i przyszedł Potop, który wszystko zmiótł”.

 

 

Sumeryjskie miasta z III tys p.n.e. źródło

Sumeryjskie miasta z III tys p.n.e.
źródło

 

 

Słabością wiarygodności  tej listy ma być nie tylko przydługi okres panowania każdego władcy, ale i fakt, że rządzili kolejno.
Najpierw o przydługim okresie panowania, powiem kilka słów.
Możemy uznać, że to bajka i mieć z głowy dalsze zastanawianie się nad zapisem ale te miasta nie są bajką. Te imiona też. Niestety tak łatwo nie pójdzie, nie mamy z głowy listy.

 

 

Dlaczego piszą o tysiącach lat panowania?

Kilka odpowiedzi jest możliwych.
1.Mieli rachubę czasu jakiej nie znamy. Po przeliczeniu na naszą, okazałoby się, że to nie tysiące, a ledwie nasze dziesięciolecia.
2. Źle przetłumaczono tekst, bo tam klinki znaczą coś całkiem innego niż zazwyczaj. Wiecie „a” nie jest „a”, tylko wyjątkowo – powiedzmy „z”. Dziwaczny pomysł. Wiem.
3. Królowie, byli jedynie założycielami dynastii. Okres panowania w tysiącleciach, to nie czas władzy pojedynczego człowieka, a całej linii.
4. Królowie faktycznie żyli tak długo.

Drugą słabością listy ma być fakt, że podaje pojedyncze imiona władców panujących w danym okresie. Na podstawie wykopalisk możemy wyciągnąć wnioski, że w tym samym czasie rządziło wielu królów. Każde miasto miało swojego władcę, a nie podlegało jednemu królowi w odległym.
Tyle, że Lista nie mówi o tym, że nie współrządzili inni władcy w tym samym okresie.
To jak okres senioratu w średniowiecznej Polsce czy Cesarstwa w Niemczech.

 

Jeden jest numerem pierwszym i rządzi wszystkimi.
Reszta jest pod nim i ma swoje małe kawałki tortu.

 

Jak ta lista ma się do tekstu w Biblii?
Pierwsze podobieństwo, to bardzo długi okres życia przed Potopem, który po nim powoli spada aż do naszych biologicznych możliwości, powiedzmy 100 lat.
Drugie podobieństwo: przed Potopem były miasta.
Kolejne podobieństwo to liczba władców przed Potopem. W Biblii nie są nazwani władcami ale w sumie byli przywódcami rodu więc wybaczcie to „ukoronowanie ich” przeze mnie.
Mamy Adama, Seta, Enosza, Kenana, Mahalalela, Jereda, Henocha, Metuszelacha, Lamecha – ojciec Noego.

Jest ich 9.

Adama do tej listy bym nie dokładała, bo on jest jakby z innej opowieści mówiącej o pierwszych ludziach. No i „królestwo zstąpiło” według mieszkańców Sumeru nie przy stworzeniu ludzi a ciut później.

 

Jest podobieństwo?
Jest, ale ono jest we wszystkich przekazach o Potopie takie samo – przed nim była rozwinięta cywilizacja.
Takie podobieństwo widzi wielu badaczy, a ja ciut namieszam w tym obrazie.
Chwila na gdybologię.
Co powiecie na to, że „zstąpienie królestwa” to pojawienie się na ziemi Synów Bożych z Ks Rodzaju 6,2, kimkolwiek oni byli?

Kolejną część okołopotopową poświęcę Gilgameszowi.

 

Beata

 


Podobał Ci się artykuł?
Zostaw komentarz, polub go na Facebooku.
Uważasz, że może się komuś przydać prześlij go dalej.
Chcesz być informowany o nowych wpisach na Podkopie subskrybuj go na maila (w bocznej kolumnie strony).


 

14 komentarzy

  • Karol 17 czerwca, 2014 at 16:25

    Hmm, no ale z Biblią się te liczby o tyle kłócą, iż Biblia jest precyzyjna, podaje nie tylko wszystkie „głowy rodu”, nie tylko długość ich życia, ale i momenty narodzin ich synów, przez co możemy wyliczyć, że świat przedpotopowy w Biblii istniał sobie przez lekko ponad 1500 lat, nie 30 tysięcy. Więc coś tu jednak jest nie tak z jednostkami, albo tu albo w Biblii.

    Reply
    • Podkop 18 czerwca, 2014 at 00:22

      Zerknij do artykułów o datowaniu wydarzeń biblijnych tu i tu.
      Problem stanowi jedynie interpretacja tych liczb.

      Reply
  • Eugeniusz 19 czerwca, 2014 at 20:11

    Witam.
    Najbardziej zdziwiła mnie wzmianka w Wikipedii. Twierdzą tam, że „Lista królów” powstała w końcu III tysiąclecia p.n.e., a obejmuje okres do końca dynastii Isin z początku II w. p.n.e.
    Czyżby historia ta była pisana przez 300 lat z okładem? Może.
    Warto tej Wikipedii wierzyć?
    Zajrzałem do starej Encyklopedii PWN. Tam napisali, ze język sumeryjski (pisany) uchował się do I połowy II w p.n.e.
    Jednocześnie w ASHMOLEAN piszą, że w mowie potocznej zarysowały się akadyjskie wpływy już w okresie
    2300 – 2000 pne.
    Wspominam o tym, bo język potoczny potrafi wpływać na język pisany, stąd może te niezrozumiałe liczby lat panowania poszczególnych dynastii.

    Pozycyjny system liczb a także zastosowanie zera znany był już tysiąc lat wcześniej, więc pewnie i Sumerom, przynajmniej tym wykształconym nie powinien sprawiać trudności. Chyba nie w tym rzecz.

    Ale są przykłady współczesne, jak język potoczny potrafi zamataczyć w głowie „uczonym” dziennikarzom.
    Piszą na przykład: „kartofle zawierają 130 kalorii w 100 gramach”. W rzeczywistości jest to 130 kilokalorii, czyli tysiąc razy więcej. Współcześnie każdy przeważnie wie o co chodzi, ale za 2000 lat, znalezienie takiego tekstu może przysporzyć badaczom sporo kłopotu z interpretacją.

    „Drugi król Eridug. to Alaljar , a władał 36000 lat.” Może to było 36 lat?
    A może dynastia trwała 360 lat? To by ułatwiało zrozumienie „Ensipadzidana panującego 28800 lat.”

    Współcześnie też mamy niezły galimatias w zapisie liczb. Amerykański zapis 10,000 (z przecinkiem)oznacza dziesięć tysięcy, europejski zapis 10,000 oznacza tylko 10 z dokładnością do jednej tysięcznej.
    Podobny galimatias mamy w słownym zapisie liczb. Amerykański bilion oznacza jedynkę z dziewięcioma
    zerami, europejski – jedynkę z dwunastoma zerami.

    Bądź tu, przyszły archeologu, mądry. Co to były za chude kartofle – 130 kalorii w 100 gramach?
    Albo, co to za bogacz, który zarabiał 10 dolarów za godzinę? (po amerykańsku – 10.000)
    Lub :”liczba ludzi na Ziemi przekroczyła 7 bilionów” – tak piszą dziś Amerykanie.

    Dlatego fajnie jest podumać chwilę nad „Historią królów”. Inspirujące.

    Pozdrawiam. EK

    P.S. Chciałem zobaczyć co to miało znaczyć:

    „Co powiecie na to, że „stąpienie królestwa”, to pojawienie się na ziemi Synów Bożych z Ks Wyjścia 6,2, kimkolwiek oni byli?”

    Zajrzałem do Biblii, a tam:

    „Wj 6,20 Amram wział za zone ciotke swoja, Jokebed, która mu urodziła Aarona i
    Mojzesza. Lat zycia Amrama było sto trzydziesci siedem.”

    Błąd, czy moja niezaradność? Bo chyba nie o to chodzi?

    Reply
    • Podkop 20 czerwca, 2014 at 01:18

      To błąd. Ma być Ks Rodzaju 6,2.
      „Synowie Boga, widząc, że córki człowiecze są piękne, brali je sobie za żony, wszystkie, jakie im się tylko podobały.”
      Dziękuję za zwrócenie uwagi. Już poprawiłam.

      Reply
  • Nabu-kudurrī-uṣur 15 października, 2014 at 14:40

    Przecież miara Sumerów miała inne znaczenie 28000 mogło oznaczać kilkadziesiąt lat, pisał o tym Zecharia Sitchin w swoich książkach. Najzabawniejsze jest w tym wszystkim to, iż prawdopodobnie Semici wzięli sobie większość historii z Sumeru, pozmieniali nazwy na swoje Utnapisztim został Noe „Epos o Gilgameszu”. Coś zbyt identyczne są te historie, do tego pozmieniali sobie z elohim na monoteizm jednego Boga, coś marne są tłumaczenia jako trzy osoby Boskie to określają wielość bogów w Biblii „a przecież takich pomyłek jest tam ponad 160 kto czytał Biblię”, skoro Stary Testament nie promował tak Mesjasza jak Nowy. Było jeszcze wiele podobnych historii do tego co jest opisane przez krętaczy Semitów, ale nie chce mi się o tym pisać.

    Reply
    • Podkop 16 października, 2014 at 04:29

      Widzę, że jesteś wyznawcą pana Sitchina 😉 To ta sama półka wiedzy co Daniken.
      Historia o Potopie przewija się przez całe dzieje ludzkości na wszystkich kontynentach. Sumer nie jest ani jedynym ani pierwszym. O sumeryjskiej opowieści o Potopie pisałam TU.
      Nie można udowodnić która opowieść jest starsza, biblijna czy sumeryjska.

      Sumeryjski „Noe” miał na imię Ziusudra, nie Utnapisztim

      Gilgamesz z sumeryjskich opowieści to postać stara ( znana z tekstów z XVIII w p.n.e.) . Ten znany z „Eposu o Gilgameszu” i historii o Utnapisztimie jest młody i pochodzi ze źródeł akadyjskich i babilońskich. Tabliczka z tekstem babilońskim pochodzi z Biblioteki Asurbanipala i jest datowana na VII w p.n.e. Na marginesie Akadyjczycy mówili językiem semickim.

      Jakich to pomyłek w Biblii masz 160?
      Czytałeś ją w ogóle, czy tylko powtarzasz coś za Sitchinem i innymi ?
      Skoro Semici twoim zdanie, to krętacze, to dlaczego powołujesz się na epos spisany przez lud mówiący językiem semickim?

      Reply
  • Nabu-kudurrī-uṣur 16 października, 2014 at 05:58

    Nie pomyłek tylko nazwa Bóg jako Bogowie w liczbie mnogiej pisana ponad tyle razy. Elohim znaczy „Bogowie” jako liczba mnoga „El” lub „Eloah”, Które oznaczają Boga w liczbie pojedynczej. W Biblii, Bóg opisany jako „Bogowie” więcej niż 2,500 razy. Poczekaj na dwie ważne daty 2030 i 2060 od pierwszej zaczną się wzmożone kataklizmy, tajfuny, cyklony, tornada (tam gdzie nigdy nie było takich trąb powietrznych powstaną takowe w Polsce już się od paru lat zaczynają pojawiać, zmienia się klimat ziemi. W Egipcie pada śnieg, na terenach Europy jest coraz cieplejszy klimat, USA szykuje się na śmierć milionów ludzi coś ukrywają też, chciało od Afryki odkupić czy tam wypożyczyć tereny ziemskie dla swoich osadników w razie kataklizmu wulkanicznego w Yellowstone, ponieważ jego wyziewy wulkaniczne mogą sięgać aż do Europy)wybuchy wulkanów, tsunami i powodzie, zmienią się pola magnetyczne ziemi, liczne trzęsienia ziemi powstaną, wszystko będzie się nasilać gdy ziemie pokryje lawa i pył wulkaniczny, a może w niektórych miejscach mały potop zaleje cześć kontynentów

    Reply
  • Podkop 16 października, 2014 at 07:24

    Napisałeś „a przecież takich pomyłek jest tam ponad 160 kto czytał Biblię”.
    Elohim, to nie tylko bogowie ale równie dobrze możesz tak powiedzieć do ludzi mających władze nad tobą.
    El w liczbie pojedynczej, nie zawsze oznacza boga ale zawsze „pana” – kogoś kto ma nad tobą władze, komu trzeba/ powinno się być posłusznym.
    Roku 2060 raczej nie dożyje 😉 a kataklizmy były są i będą.
    O powodziach w starożytnym Egipcie pisałam Gdy Egipt faraonów tonął w deszczu, o ogromnych falach które zmiotły Doggerland, czy zatopionych megalitach izraelskich
    Jak powiadał stary mądry król „To, co było, jest tym, co będzie, a to, co się stało, jest tym, co znowu się stanie: więc nic zgoła nowego nie ma pod słońcem.” Koheleta 1,9

    Reply
  • alan 9 stycznia, 2015 at 08:19

    Był w historii Ziemi okres popularnie zwany przedpotopowym w czasie którego ludzie dożywali 900lat. Cały wspomniany okres mieścił się w przedziale czasowym wynoszącym ok 2150 lat. I tak jak dziś każdego z nas łączy z datą narodzin naszego dziadka okres 100-120 lat tak wtedy wnuka z dziadkiem łączył okres 2 tys lat. My razem z autorką bloga patrzymy na świat przez pryzmat wieku oni patrzyli na świat przez pryzmat ery.
    Wspomniane zapisy są takie a nie inne. Mają nam coś uświadomić. Na pewno to że okres życia wymienionych władców był bardzo długi. Stąd te zera. Natomiast w czasie swojego życia pełnili określone funkcje (np. rządzili) które trwały przez okres czasu wyrażony w początkowych cyfrach zapisu. My dziś będąc na ich miejscu też mielibyśmy podobny problem aby na małej glinianej tabliczce dokonać następującego zapisu:
    George ur 32 r p. n. e. – zm. 789 r n. e. Żył 821 lat, rządzić zaczął mając 600 lat, rządził 568 – 720 n. e. tj 52 lata. Po nim panował Harry ur. 234 r n. e. – zm. 1029r ……
    Zróbcie z tego zrozumiałą listę 8 władców na 20cm Musieli sobie jakoś poradzić z problemem z datowaniem Wskazówki jak to czytać zawiera ich kalendarz, tam bym szukał wyjaśnienia. My też dzisiejszą datę zapiszemy 09.01.15 a niech się głowią i dochodzą w przyszłości czy to jest data, kod, telefon android a może wymiar anorektyczki itp :-)Podobnego dylematu ustrzegli się Egipcjanie Zrobili Listę Królów z dopiskiem uświadamiającym czas ich rządzenia „Słońce obiegło horyzont 2,5 raza” Od razu wiadomo chodzi o okres 62,5 tys. lat Wskazali właściwy punkt odniesienia Pozdrawiam

    Reply
    • Podkop 10 stycznia, 2015 at 07:29

      ” My dziś będąc na ich miejscu też mielibyśmy podobny problem aby na małej glinianej tabliczce dokonać następującego zapisu:
      George ur 32 r p. n. e. – zm. 789 r n. e. Żył 821 lat, rządzić zaczął mając 600 lat, rządził 568 – 720 n. e. tj 52 lata. Po nim panował Harry ur. 234 r n. e. – zm. 1029r”

      Nie wiem dlaczego miałbyś mieć problem z dokonaniem tego zapisu na tabliczce, skoro zrobiłeś go tu. Tylko materiał na którym piszesz jest inny.

      „My razem z autorką bloga patrzymy na świat przez pryzmat wieku oni patrzyli na świat przez pryzmat ery.”

      Nie wiem jak ty, ale ja nie patrze na świat przez pryzmat wieku. Na swoje życie patrze raczej dziennym i tygodniowym pryzmatem. Na dzieje najnowsze dekadami, na cywilizacje tysiącleciami.
      Wypowiadałabym się ostrożnie o tym, jak na dzieje patrzyli starożytni i nie wkładała wszystkich do jednego worka.

      „My też dzisiejszą datę zapiszemy 09.01.15 a niech się głowią i dochodzą w przyszłości czy to jest data, kod, telefon android a może wymiar anorektyczki itp”

      Raczej nie pisałabym „my”, bo sposoby zapisu daty są dzisiaj różne. Amerykanin zapisałby to jako 1.27.15 a to jedna możliwość z wielu, bo nie dla każdego człowieka żyjącego dzisiaj jest rok 2015. Czy to data, numer telefonu, czy wymiary wynika z kontekstu.

      „Podobnego dylematu ustrzegli się Egipcjanie Zrobili Listę Królów z dopiskiem uświadamiającym czas ich rządzenia „Słońce obiegło horyzont 2,5 raza” Od razu wiadomo chodzi o okres 62,5 tys. lat Wskazali właściwy punkt odniesienia”

      Nie wiem skąd masz te informacje ale chętnie poznam źródło, bo z mojej wiedzy wynika, że nie ma listy władców Egiptu, która podaje ich kolejno, z datami panowania. Nie mamy na dzisiaj pełnej listy i co jakiś czas pojawia się nowy, nieznany wcześniej z imienia władca. Wielu rządziło w tym samym czasie, różnymi częściami kraju nad Nilem. Daty ich panowania można traktować jako pewne pod warunkiem, ze uwzględniasz poprawkę +/- od 100 do 30 lat zależnie od okresu w którym panowali.

      Reply
  • Eugeniusz 27 stycznia, 2015 at 04:05

    Widzę i cieszę się, że temat datowania wydarzeń przeszłych na podstawie deszyfrowania zapisków naszych praprzodków, interesuje wielu.

    Pozwolę sobie na dodanie kilku refleksji:

    Najpierw przytoczę cytat z pewnej książki:

    „Najstarszy znany system pozycyjny opracowali Sumerowie w trzecim tysiącleciu przed naszą erą. System był skomplikowany, gdyż liczono zarówno dziesiątkami, jak i sześćdziesiątkami. Do trzeciego wieku przed Chrystusem nie było w nim zera, co prowadziło do niejasności i przypuszczalnie pomyłek. Po wprowadzeniu zera nie stawiano go nigdy na końcu liczby, więc na przykład 2 od 200 można było odróżnić jedynie na podstawie kontekstu. Czasami bywało to łatwe, ale nie zawsze. „mam 7 synów” trudno byłoby zinterpretować jako „Mam 70 synów”, lecz zdanie „Zbliża się 3 osobowa armia” kryje w sobie niebezpieczne niejasności. Armia o liczebności 300 żołnierzy? Nie ma sprawy. Armia mająca w swych szeregach 3 000, 30 000 lub 300 000 osób to już całkiem inna sprawa.”

    (ISBN 978-83-1112016-7.
    „Fascynująca matematyka”, autorstwa Anne Rooney. Strony 24 – 25.)

    Oczywiście, nie zamierzam traktować tej popularyzatorskiej książki jak źródła wiedzy, zwłaszcza, że autorka raczej, a nawet na pewno naukowcem nie jest.

    Natomiast informację o dwoistości systemu pozycyjnego (sześćdziesiątkowy i dziesiątkowy) u Sumerów oraz o braku zera potwierdza 4-tomowa Encyklopedia PWN. (tom IV strona 781).

    Cytuję urywek:

    „właściwymi wynalazcami cyfry z. byli średniowieczni Indusi,
    których wygodny zwyczaj zaznaczania „pustych miejsc” zapisu dziesiątkowego
    maleńką kropką (sanskr, sunja ‚nic’), zapoczątkowany ok V wieku.,
    przejęli kupcy arab. i rozpowszechnili w innych krajach;
    niezależne wynalezienie z. dwudziestkowego przez Majów
    (prawdopodobnie IV w.) oraz z. sześćdziesiątkowego
    przez Babilończyków (ok V w. p.n.e) miało znaczenie wyłącznie lokalne.”

    Przepraszam za interpunkcję, i błędy słownikowe, ale przepisałem dokładnie,
    jak w cytowanym fragmencie Encyklopedii.

    Ta Encyklopedia trochę głupawa jest. Spodziewałem się, że odczytam informację,
    że wynalazcą zera jest radziecki uczony Zeroastrin. Okazało się, że nie.
    Bo się Breżniewowi skojarzył z niejakim Zorro. Bardziej uczeni mówili coś o
    Zoroastrze, ale poszli do łagrów drzewa na Syberii pielęgnować.

    No i bądź tu człowieku mądry. Ile lat rządzili królowie?

    Nie składałem Pani jeszcze życzeń szczęścia w Nowym Roku, niniejszym,
    ze wstydem, że tak późno to czynię.
    Obyśmy jeszcze wiele lat mogli się z Panią o potop kłócić.

    Reply
  • Podkop 28 stycznia, 2015 at 03:54

    Dziękuję za życzenia. Toż my się nie kłócimy, to polemika 😉

    Reply
  • Klaudiusz 19 września, 2017 at 14:05

    Beata podziel każdy okres panowania na 360 czyli najstarszy kalendarz, i nagle masz dokladne cyfry
    80,100, 120 i dwie cyfry które sie nakładają 58,333 , 51,666
    pozdrawiam
    chyba to bardzo proste

    Reply
    • Podkop 20 września, 2017 at 05:49

      Odpowiedz mi proszę na pytanie skąd masz informację, że „360 czyli najstarszy kalendarz”?
      Dlaczego uważasz, że twoje cyfry są „dokładne” a te z zapisu nie – tylko nie mów, że są za wysokie według ciebie jak przy sprawie z wozami z Kwadransa?

      Naprawdę uważasz, że to takie proste?

      Reply

Komentarze trzymające się tematyki artykułów na Podkopie są publikowane niezależnie od tego, czy są pozytywne czy negatywne. Te zawierające wulgaryzmy, hejterskie, spamujące linkami niezwiązanymi z komentowaną treścią, nie są publikowane. Obrażanie innych komentujących, osoby wymienione w artykule lub mnie, autora Podkopu, zaowocuje blokadą konta.

Odpowiedz na „EugeniuszCancel Reply

Translate »