Egipskie abc

Kilka podstawowych informacji o kraju faraonów.
Egipt, to kraj leżący nad Nilem – taka oczywista oczywistość na początek.
Sami Egipcjanie mówili o sobie „Remtu Kemi” – ludzie czarnej ziemi, a o swoim kraju „Kemi” – czarna ziemia. Chodziło tu  o kolor, jaki miał muł, nanoszony podczas wylewów Nilu, który zapewniał urodzaj i dobrobyt  mieszkańcom kraju faraonów. Warto pamiętać, że ten żyzny pasek mułowej ziemi miał tylko od 1 km do 4 km szerokości. Dopiero Delta była większym kawałkiem urodzajnej ziemi.

Przez okoliczne ludy Egipt był nazywany i jest do dzisiaj „Misr„.
Biblia nazywa go „Misraim„.

Skąd więc nazwa Egipt?

Zawdzięczamy ją Grekom, którzy nazywali ten kraj Aigyptos.

 

 

Starożytny Egipt na mapie.

 

 

Starożytny Egipt  ciągnął się od Delty aż po I kataraktę na południu i pas oaz na zachodzie.
W miarę upływu czasu  faraonowie podporządkowali sobie tereny po IV kataraktę, półwysep Synaj oraz okresowo ziemie Syrii i Kanaanu.
Zajmował więc ziemię dzisiejszego Egiptu i Sudanu.

 

 

Egipskie katarakty. Katarakta to skalny próg na rzecze, który dośc skutecznie utrudnia żeglugę. Źródło

Egipskie katarakty.
Katarakta, to skalny próg na rzece, który dość skutecznie utrudnia żeglugę.
Źródło

 

 

Teren, który dzisiaj nazywamy Jeziorem Nasera, to sztuczny zbiornik powstały w latach 60-tych ubiegłego wieku. Jego wody zalały krainę, która kiedyś nosiła nazwę Dolna Nubia.
Nubia ciągnęła się aż poza VI kataraktę.

W starożytności ta kraina nosiła także nazwę Kusz. Pod tą nazwą znajdziecie ją w Biblii.

Po postawieniu Tamy Asuańskiej, pod wodą znalazł się kawał wspaniałej historii ludzkości.
Tama miała poprawić  zaopatrzenie w wodę i polepszyć rolnictwo, a spaprała je kompletnie. Kiedyś Nil nanosił muł na ziemie egipskich rolników i mieli oni do swojej dyspozycji jeden z najżyźniejszych kawałków ziemi na globie. Po postawieniu tamy w Asuanie i wybudowaniu naserowskiego zbiornika, muł już nie nawozi pól. Robią to teraz nawozy sztuczne, sypane tam bez opamiętania, a plony i tak są coraz mniejsze.
No cóż, tak kończą się pomysły naukowców rodem z sowieckich uczelni.

W ratowaniu chociaż części starożytnej spuścizny, którą miała zalać woda, pracowali polscy archeolodzy z profesorem Kazimierzem Michałowskim na czele.
Przenieśli świątynie w Abu Simbel. Pochodzące z XIII w p.n.e. świątynie powstały dla Ramzesa II i jego żony Nefertari.
Pocięto je na kawałki i kamień po kamieniu przeniesiono wyżej, nad poziom tafli wody, mającego powstać Jeziora Nasera.

 

 

Fen model pokazuje gdzie świątynie były pierwotnie, a gdzie stoją dzisiaj. Źródło.

Ten model pokazuje gdzie świątynie były pierwotnie, a gdzie stoją dzisiaj.
Źródło.

 

 

Nie mylcie Nefertari, żony Ramzesa II, jednej z najciekawszych postaci starożytnego Egiptu, z żyjącą stulecie wcześniej (XIV w p.n.e.) Nefertiti, żoną Echnatona.

 

 

 

 

 

Kraj faraonów dzielił się na nomy.

 

 

Warto byście to pojęcie zapamiętali.
„Nom”, to takie powiedzmy dzisiejsze województwo w Polsce.  Ma swoją stolicę, lokalne władze, świątynie itp. Nomy były częścią  Dolnego lub Górnego Egiptu, bo kraj faraonów, to właściwie dwa kraje scalone w jedno.

Dolny Egipt, to ten  najsmaczniejszy kawałek tortu, czyli od Memfis na północ – cała delta Nilu.
Od Memfis na południe, aż po I kataraktę, ciągnął się wąskim pasem, wzdłuż brzegu Nilu Górny Egipt.

Obie krainy rozwijały się jako niezależne do pojawienia się Narmera, nazywanego też Menesem na arenie dziejów. Około 3100 roku p.n.e. miał on zjednoczyć Górny i Dolny Egipt w jedno królestwo.
Otwiera on też listę faraonów 30 dynastii, które miały rządzić krajem.

Lista powstała w III w p.n.e. na polecenie rządzących Egiptem Ptolomeuszy, by spisano dzieje kraju.
Zrobił ją kapłan o imieniu Manethon. Ten podział na dynastie jest właściwie do dzisiaj uznawany przez badaczy dobry, wiarygodny.
Rzadko kiedy bywa stawiany przy podziale, imionach i spisanych wydarzeniach pytanie czy aby można uznać za wiarygodny dokument spisujący coś co miało miejsce setki a nawet tysiąclecia przed czasem, w którym żył jego autor. Pikanterii dodaje fakt, że działo to jest znane tylko z fragmentów jakie zostały zapisane w dziełach starożytnych pisarzy i historyków jak Józef Flawiusz, Euzebiusz.

 

 

Mała uwaga na początek – w datowaniu  panowania faraonów, wydarzeń, okresów nie stosujcie  miary  „to dokładnie ten rok”, a raczej  „około”, tak +/- 100 lat; zazwyczaj jest to +/- 40 lat.

 

 

Podział dziejów Egiptu.

 

 

Okres Predynastyczny  – krótko mówiąc przed dynastiami, choć to nie do końca prawda, bo dzisiaj już wiemy, że panowali władcy w miastach egipskich na długo przed tymi znanymi z listy Manethona.
Trwał mniej więcej od 5500 p.n.e. do 3100 p.n.e.

 
Okres Archaiczny – czas I i II dynastii, około 3100 p.n.e. do 2700 p.n.e.

 
Stare Państwo – III po VI dynastie, ale możecie się spotkać z zaliczaniem do Starego Państwa dynastii od I do VI, a okres Archaiczny będzie całkowicie pominięty.
Datowany bywa  od 2700 p.n.e. po 2200 p.n.e.
To wtedy powstają  piramidy w Gizie, jak się przyjmuje, wybudowane przez faraonów IV dynastii, Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa.

 
I Okres Przejściowy – VII po X dynastie.
Od 2200 p.n.e. po 2130 p.n.e.
Upadek państwa w każdej dziedzinie życia. Coś jak podział na dzielnice w historii Polski. Nie ma jedności kraju i silnej władzy.

 
Średnie Państwo – XI i XII dynastia.
Trwa od 2130 p.n.e. po 1780 p.n.e.
Czas odrodzenia Egiptu, kilku ważnych faraonów. Powstają znowu wielkie budowle.

 
II Okres Przejściowy – dynastie od XIII do XVII.
Ma trwać od  1780 p.n.e. do 1570 p.n.e.
Hyksosi, lud semicki podbija i rządzi Egiptem.

 
Nowe Państwo – dynastie od XVIII do XX.
W datach wypada on od 1570 p.n.e. do 1080 p.n.e.
Śmiało można powiedzieć, że to złoty czas Egiptu. Totmes III podbija co się da i jest do dzisiaj podziwiany jako strateg, Echnaton robi swoją rebelie, Ramzesi  budują i panują nad Nilem.

 
Trzeci Okres Przejściowy – to dynastie od XXI do XXIV.
Trwa od 1080 p.n.e. do 680 p.n.e.
Kraj znowu ma kłopoty.

 
Epoka Późna– to czas XXV i XXX dynastii.
Trwa od 680 p.n.e. do 332 p.n.e.
Egipt słabnie choć Psametych I, ojciec Necho II, był pierwszym od dziesięcioleci faraonem, któremu udało się zjednoczyć Egipt. Później kraj zostaje zdominowany przez Babilończyków i Persów.

 
Okres Ptolomejski – od roku 332 p.n.e. do 30 n.e.
Aleksander podbija świat a rządzą nim potomkowie jego generałów.

 
Okres Rzymski – od roku 30 p.n.e. do 395 n.e.
Po śmierci Kleopatry Egipt staje się rzymską prowincją i spichlerzem, z którego płynie zborze dla Rzymu.

 
Okres Bizantyjski – od upadku Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego do podboju arabskiego w 640 roku
Po podboju  kultura wywodząca się z czasów świetności Egiptu, jej ślady oraz dziedzictwo, jakie przejęli po swoich przodkach Koptowie, ulega niszczeniu, spychaniu na margines. Miejscowa ludność jest  siłą zmuszana do przejścia na islam. Oporni są mordowani lub stają się pariasami w własnej ziemi.

 
Beata

 


Podobał Ci się artykuł?
Zostaw komentarz, polub go na Facebooku.
Uważasz, że może się komuś przydać prześlij go dalej.
Chcesz być informowany o nowych wpisach na Podkopie subskrybuj go na maila (w bocznej kolumnie strony).


 

No Comments

Komentarze trzymające się tematyki artykułów na Podkopie są publikowane niezależnie od tego, czy są pozytywne czy negatywne. Te zawierające wulgaryzmy, hejterskie, spamujące linkami niezwiązanymi z komentowaną treścią, nie są publikowane. Obrażanie innych komentujących, osoby wymienione w artykule lub mnie, autora Podkopu, zaowocuje blokadą konta.

Leave a Comment

Translate »
Close