Wygenerowany przez All in One SEO v5.0.0.1, jest to plik llms.txt używany przez LLM do indeksowania witryny.

# Podkop - o archeologii i starożytności

## Sitemaps

- [XML Sitemap](https://www.podkop.com/sitemap.xml): Contains all public & indexable URLs for this website.

## Wpisy

- [Stara historia wydobycia soli w Europie](https://www.podkop.com/2026/08/07/stara-historia-wydobycia-soli-w-europie/) - Historia wydobycia soli i historia ludzkich cywilizacji są ze sobą związane. Bez soli nie ma życia. Nie jest to zwykła przyprawa czy podstawowy środek konserwujący żywność. Miała i ma swoją rolę w zwyczajach i rytuałach jakie praktykowali i praktykują ludzie. Poszukują jej wszystkie żywe stworzenia. Słonie które fedrują sól Najciekawsza jest tu moim
- [Sychem - Tell Balata wykopaliska. Miasta Biblii cd](https://www.podkop.com/2026/02/27/sychem-tell-balata-wykopaliska-miasta-biblii-cd/) - Starożytne Sychem leżało od 2000 lat pogrzebane w telu, życie toczyło się obok, w założonym przez Rzymian mieście Flavia Neapolis, nazywanym Nablusem.
- [Sychem - Tell Balata. Miasta Biblii](https://www.podkop.com/2026/02/17/sychem-tell-balata-miasta-biblii/) - Starożytne Sychem leżało w dolinie między górami Ebal i Gerazim. Dzisiaj miejsce, w którym odkryto to co z niego zostało jest nazywane Tell Balata. Leży na wschodnich przedmieściach Nablusu, między miastem a Obozem w Balata. Warto od razu wyjaśnić pochodzenie Nablusu i Balata. Miasto powstało po pokonaniu powstania żydowskiego przez Rzymian w 72 roku n.e. jako
- [Kanaan – abc. Ludy Kanaanu cz.2](https://www.podkop.com/2019/03/22/kanaan-abc-ludy-kanaanu-cz-2/) - Losy Kanaanu między IV a połową II tysiąclecie p.n.e. to najciekawszy okres tego regionu z punktu widzenia archeologii biblijnej. Można powiedzieć też, że zaczyna się z przytupem, bo od pojawienia się dużych miast-państw. Jak pisałam w pierwszej części „Ludów Kanaanu”, miasta na tym terenie nie były nowością, powstawały już kilka tysiącleci wcześniej. Teraz jednak można
- [Kanaan - abc. Ludy Kanaanu cz.1](https://www.podkop.com/2018/12/06/ludy-kanaanu-cz-1/) - Ludy Kanaanu występują w świadomości i kulturze Zachodu, jako zepsute, za to dobrze rozwinięte społeczności zamieszkujące miasta, których nie lubił Bóg. Ten obraz, który nazwę popularnym, tak mocno wrósł w naszą kulturę, że ciężko z nim dyskutować. Badając wiarygodność Biblii aż chce się powiedzieć: Pokaż dowody na to, że byli źli i nagle wyginęli!
- [Noc Kupały nad Europą – historia lubi się powtarzać](https://www.podkop.com/2026/06/17/noc-kupaly-nad-europa-historia-lubi-sie-powtarzac/) - Dawno, dawno temu… – tak zaczynają się dobre historie znane z dzieciństwa. Te przeznaczone dla nieco starszych słuchaczy także miewają podobny początek. Jedna z najciekawszych zaczyna się od słów „A long time ago in a galaxy far, far away” - to klasyka, której trudno nie lubić. Ostatnio ciągnie mnie jednak mocno w stronę opowieści
- [Z życia Imperium Rzymskiego - wystawa.](https://www.podkop.com/2014/01/27/z-zycia-imperium-rzymskiego-wystawa/) - To news dla tych, którzy są na Wyspach Brytyjskich, lub odwiedzą okolice Norfolk przed 27 kwietnia. W Norwich Castle Museum zagości od 1 lutego wystawa pt. „Roman Empire: Power and People”. Zobaczycie na niej sporo ciekawych eksponatów, mówiących o życiu codziennym ludzi zamieszkujących Imperium Rzymskie, o religiach jakie tam wyznawano, wojsku, władzy. Ja
- [Megality – kamienni strażnicy tajemnicy.](https://www.podkop.com/2017/09/09/megality-kamieni-straznicy-tajemnicy/) - Megality, to kamienie od tych ogromnych po całkiem nieduże, z których bez użycia zaprawy powstały obiekty fascynujące ludzi od tysiącleci. Nie tylko mają na nas magnetyczny wpływ, ale nadal są mocno zakorzenione w nas. Nie możemy oprzeć się chęci stawiania mniej lub bardziej obrobionych kamieni na sztorc, układania ich w kopczyki czy wieże. Ludzie robią
- [Weekendowy zabytek - harfista z Cyklad](https://www.podkop.com/2016/06/11/weekendowy-zabytek-harfista-z-cyklad/) - Wstawiałam co weekend zabytek z czasów starożytnych na fanpage Podkopu. Postanowiłam co jakiś czas, z dluższym omówieniem dodawać go na stonę, będzie się pojawiać coś co ma przybliżyć ludzi żyjących setki i tysiące lat temu. Byli tacy jak my, życie jakie prowadzili, przedmioty, którymi się otaczali mogą zaskoczyć. To, że coś jest mocno wiekowe nie
- [Miedziany zwój z Qumran – mapa do skarbu świątynnego](https://www.podkop.com/2026/06/07/miedziany-zwoj-z-qumran-mapa-do-skarbu-swiatynnego/) - Miedziany zwój odnaleziony w 1952 roku w 3 jaskini w Qumran, to jedno z najciekawszych odkryć XX wieku. Chociaż Qumran obdarowało archeologów, biblistów i wszystkich ciekawych historii, rozwoju grup religijnych na przełomie er w Ziemi Świętej całą biblioteką manuskryptów, to jednak ten zwój jest wyjątkowy. Jest on znany wśród badaczy jako 3Q15. Skrót dużo mówi
- [Piramida z Caral w Peru równolatka Wielkiej Piramidy](https://www.podkop.com/2021/05/06/piramidy-z-caral-w-peru-rownolatka-wielkiej-piramidy/) - Piramidy w Peru – to nie brzmi dziwnie. Wznoszono je w od Meksyku po Peru, pojawiają się w Amerykach bardzo licznie. Zwykle kojarzymy je jednak z czasami bliższymi dotarciu tam Hiszpanów niż starożytnemu Egiptowi. Najbardziej znane piramidy wznoszą się oczywiście w Gizie. Z nich największą sławą cieszy się Wielka Piramida nazywana też Piramidą Cheopsa,
- [Pod dębami Mamre Abraham spotkał Boga. Miejsca znane z Biblii.](https://www.podkop.com/2026/05/28/pod-debami-mamre/) - Dęby Mamre, miejsce, w którym Abraham spotkał Boga jest tym, w którym bardzo chciałabym stanąć. Ciągnie mnie tu biblijna historia Abrahama goszczącego trzech dziwnych mężczyzn i ciekawość mojego archeologicznego serducha, zastanawiającego się co pozostało tam do dzisiaj, chęć dotknięcia tych kamieni. Miejsce to pojawia się na kartach Biblii w 13 rozdziale Księgi Rodzaju wersecie 18
- [O świętym Lucyferze](https://www.podkop.com/2023/04/24/o-swietym-lucyferze/) - Poznałam kiedyś Lucyfera, a dokładniej czytałam o nim. Nie miał on rogów, ogona ani czarnych skrzydeł, chociaż miłym gościem nie był. Żył na południowym krańcu Sardynii w mieście, które dzisiaj jest nazywane Cagliari, starożytni mówili o nim Caralis. Jest to bardzo stare miasto, które liczy sobie dwadzieścia osiem wieków, pamiętające czasy, gdy Fenicjanie i ich
- [Myśliciel z Cernavody. Zabytek miesiąca](https://www.podkop.com/2026/05/10/mysliciel-z-cernavody/) - Zabytkiem miesiąca są dwie małe terakotowe figurki, z których pierwsza jest nazywana Myślicielem z Cernavody a druga po prostu siedzącą kobietą lub zoną mysliciela. Ich powstanie datuje się na 7 - 6,6 tysiąca lat. Są niewielkie, mają po niespełna 12 cm wysokości. Myśliciel siedzi na niskim stołeczku, kobieta na ziemi ze zgiętą jedną nogą, o
- [Kiedy ludzkość odkryła złoto - najstarsze odnalezione złoto i największy skarb](https://www.podkop.com/2026/05/08/kiedy-ludzkosc-odkryla-zloto/) - Złoto to metal, który wystawia ludzkie charaktery na próby. Pomimo upływu czasu nadal jest synonimem bogactwa.
- [Srebrny rzymski denar](https://www.podkop.com/2017/10/19/srebrny-rzymski-denar/) - Denar to moneta związana z Rzymem. Pojawiła się w czasach, gdy Rzym jeszcze nie rządził światem, nie było w nim cezarów, lecz panowała republika. Monety krążyły po świecie starożytnym od VII w p.n.e. a pierwsze były najprawdopodobniej wybite w Sardes – tym samym mieście, do którego jest skierowany jeden z listów Apokalipsy Jana. Rzymianie nie
- [Dawno, dawno temu …](https://www.podkop.com/2026/04/27/dawno-dawno-temu/) - Dawno, dawno temu – tak zaczynają się dobre historie znane z dzieciństwa. Jedna z najciekawszych zaczyna się od słów A long time ago in a galaxy far, far away.
- [Armeńskie megality - Carahunge](https://www.podkop.com/2026/04/17/armenskie-megality-carahunge/) - Dzisiaj historia tajemniczych armeńskich kamieniach z dziurką, których funkcja i czas postawienia w sztorc są przedmiotem sporów archeologów, astroarcheologów, astrofizyków i polityków. Na południu Armenii na wysokości ponad 1700 m n.p.m. leży Carahunge. Miejsce to jest nazywane także Zorac Karer, Karahujj, Dik-Dik Karer. Wszystkie wersje nazwy mają w sobie słowo kamienie a drugi człon
- [7 000 lat temu](https://www.podkop.com/2026/04/07/7-000-lat-temu/) - 7 000 lat temu większość rozwijającego się świata tkwiła w epoce nazywanej przez archeologów neolitem. Trwała ona już od jakiegoś czasu. Ta zmiana zaczyna się mniej więcej 12 000 lat temu a kończy około 4 000 lat temu. Początek tej nowej epoki to zmiany w sposobie życia ludzi. Mieli teraz prowadzić bardziej osiadły, zajmować się
- [Hunowie i wydłużone czaszki](https://www.podkop.com/2021/09/22/hunowie-i-wydluzone-czaszki/) - Odcinek o Hunach i długich czaszkach możesz przeczytać albo przesłuchać jako 2 odcinek podcastu "Podkopowe historie" a w nim temat budzący zaciekawienie, czasem niedowierzanie – będzie o wydłużonych czaszkach. Celem tego odcinka jest obalenie mitu o niezwykłość i rzadkości ich występowania. Ciekawa sprawa z tymi niezwykłymi długimi czaszkami. https://www.youtube.com/watch?v=YE7KJ6SPyDI . Każdy
- [Inskrypcja z Behistun – jak Darusz Wielki został królem. Klucz do odczytania pisma starożytnych Persów](https://www.podkop.com/2026/03/17/inskrypcja-z-behistun-jak-darusz-wielki-zostal-krolem-klucz-do-odczytania-pisma-starozytnych-persow/) - Behistun lub Bisotun - jak jest nazywane to miejsce, leży mniej więcej w połowie drogi między Teheranem a Bagdadem, na ziemiach dzisiejszego Iranu. Kiedyś ziemie te były sercem starożytnej Persji. Gdy władali nimi wielcy królowie Medii i Persji biegł tędy szlak łączący Babilon, Suzę i Ekbatane – dawną stolicę Medów. Dzisiaj na jej gruzach wznosi
- [5 000 lat temu](https://www.podkop.com/2021/04/23/5-000-lat-temu/) - 5 000 lat temu na Bliskim Wschodzie budowały swoją wielkość Egipt i Sumer. Często nazywa się je pierwszymi cywilizacjami. Przypisuje im się pierwszeństwo w używaniu wielu rzeczy, technik czy wynalezieniu np. pisma. Przeglądnijmy szybko inne miejsca na ziemi co też tam się wtedy działo. Mumie Na pograniczu Peru i Chile od ponad 4 tysięcy 5 000 lat temu na Bliskim Wschodzie budowały swoją wielkość Egipt i Sumer. Często nazywa się je pierwszymi cywilizacjam
- [Jadeit – kamień mocy. Święte kamienie.](https://www.podkop.com/2026/03/07/jadeit-kamien-mocy-swiete-kamienie/) - Jadeit to jeden z kamieni, które fascynowały ludzi od tysiącleci. Zwłaszcza Chiny go pokochały. Ceniony za twardość, blask, łączono go z władzą i uzdrowieniem.
- [Zielony kamień Hetytów. Święte kamienie](https://www.podkop.com/2025/02/23/zielony-kamien-hetytow/) - W sercu dzisiejszej Turcji leżą ruiny stolicy wielkiego starożytnego imperium, które zniknęło równie nagle jak pojawiło się na kartach historii. Kiedyś, a najmocniej wybrzmiewało to „kiedyś” między 3500 a 3200 lat temu. Lud, który je tworzył, trząsł tą częścią świata — byli to Hetyci. Nie wiadomo skąd przyszli ani dokładnie, kiedy. Obstawia się – to
- [Datowanie wydarzeń biblijnych cz. 3 – Postacie opisane w Biblii znane z historii](https://www.podkop.com/2016/12/05/postacie-biblijne-znane-historii/) - Zastanawialiście się kiedyś czy są postacie opisane w Biblii znane z historii? Ile takich postaci można znaleźć na jej kartach? Kiedy żył Abraham, za panowania, którego faraona Józef był ważną postacią w Egipcie, w którym roku Mojżesz poprowadził Izraelitów ku wolności? Mnie te i sporo innych pytań nie dawało spokoju odkąd pamiętam. Oczywiście jest grupa
- [536 - najgorszy rok w historii](https://www.podkop.com/2026/02/07/536-najgorszy-rok-w-historii/) - Starożytni wspominają, że jego blask był nikły jak podczas zaćmienia. Prokopiusz porównał go do blasku księżyca, Kasjodor wspomina, że był tak słaby, że człowiek nie widział swojego cienia nawet w południe.
- [Brodaci starożytni Egipcjanie. Zabytek miesiąca](https://www.podkop.com/2026/01/31/brodaci-starozytni-egipcjanie-zabytek-miesiaca/) - Broda w starożytnym Egipcie była noszona przez faraonów i nie był to zarost a fałszywa wąska broda przypominająca kozią bródkę, mocowana na gładko wygolonej twarzy. Nie było nad Nilem mody, ani na zadbane i wypielęgnowane długie brody jak te mezopotamskie ani w stylu greckiego filozofa. Również wąsy nie były zapuszczane przez poddanych faraona. Chociaż zdarzały
- [5 ciekawych odkryć archeologicznych 2025 roku](https://www.podkop.com/2026/01/27/5-ciekawych-odkryc-archeologicznych-2025-roku/) - Najciekawsze odkrycia archeologiczne 2025 roku wybrałam i ustawiłam w kolejności nieprzypadkowej – tak jak je oceniam, to one mnie zainteresowały najbardziej. Numerem 1 jest chyba w każdym takim zestawieniu robionym przez osoby zajmujące się archeologią zawodowo lub interesujące się starożytnością, pierwszy od 100 lat odnaleziony grobowiec faraona. 1. Grobowiec faraona Totmesa II W
- [Bucchero — czarna ceramika Etrusków](https://www.podkop.com/2019/10/19/bucchero-czarna-ceramika-etruskow/) - Bucchero to piękna czarna ceramika, którą tworzyli Etruskowie. Jej cechą charakterystyczną jest lśniąca powierzchnia, która skrywa czerń nawet w środku a miejsca, w których się ukruszy, nadal będą czarne lub raczej grafitowoszare. Ścianki naczyń mogą być grubsze lub cieniutkie. Ich powierzchnia bywa gładka, minimalistyczna w dekoracji. Kształty powodują, że naczynia te nadal wpadają w oko
- [Siedzący skryba z Saqqary. Zabytek miesiąca](https://www.podkop.com/2026/01/17/siedzacy-skryba-z-saqqary-zabytek-miesiaca/) - Siedzący skryba z Saqqary to niewielka rzeźba, licząca nieco ponad 50 cm wysokości. Wykonano ją z wapienia i pomalowano. Kolory mimo upływu czasu nadal są żywe. Przedstawiony mężczyzna jest jednocześnie ujęty dość formalnie, nie łamiąc kanonu, w jakim Egipcjanie portretowali ludzi, o czym świadczy na przykład symetria ciała, a jednocześnie jest to dość naturalne i
- [Kalendarz z Gezer -  starożytne hebrajskie zapiski](https://www.podkop.com/2014/12/03/kalendarz-z-gezer-starozytne-hebrajskie-zapiski/) - Kalendarz z Gezer figuruje na liście sztandarowych zabytków archeologii biblijnej. Jest przez wielu uznawany za najstarszy zapis w języku hebrajskim. To niewielka wapienna tabliczka. Ma zaledwie 11 cm na 7 cm. Są na niej wyryte słowa w alfabecie - no i tu zaczyna się dyskusja, ale po kolei. W sumie to mamy na
- [Podkop w 2026 roku](https://www.podkop.com/2025/12/16/podkop-w-2026-roku/) - Mamy już trzeci tydzień Adwentu. Za osiem dni Wigilia, a za dwa tygodnie koniec roku. Grudzień to dla większości z nas czas sprzątania, podsumowań, papirologii i rodzinnych spotkań. Dla mnie w tym roku to także moment zamknięcia pewnego etapu w prowadzeniu Podkopu i Kwadransa z Podkopem. Sporo myślałam o tym, dlaczego piszę w internecie o
- [Starożytne szlaki. Droga Królewska](https://www.podkop.com/2018/06/13/starozytne-szlaki-droga-krolewska/) - Droga Królewska to jeden z najstarszych szlaków handlowych na Bliskim Wschodzie. Biegła ona z Egiptu przez ziemie dzisiejszej Jordanii, do Resafy w Syrii po Eufrat. Był to szlak w sporej części równoległy do Via Maris na wysokości Izraela, o której to drodze pisałam tu - Via Maris – droga, o której pisał Izajasz. W Damaszku
- [3 skarby znalezione w magazynach muzeów](https://www.podkop.com/2025/10/31/3-skarby-znalezione-w-magazynach-muzeow/) - Przepastne magazyny muzealne, w których zgromadzono wielkie i małe skrzynie oraz pudelka skrywające skarby z wykopalisk o których z biegiem czasu zapomniano.
- [Ur  miasto Teracha i Abrahama](https://www.podkop.com/2012/10/15/ur-miasto-teracha-i-abrahama/) - Na południu obecnego Iraku, wśród pustynnego krajobrazu, z dala od wód Eufratu jest miejsce zwane Tell al-Mukajjar. Jest to spore skupisko większych i mniejszych pagórków, wśród których górują pozostałości wielkiego zigguratu. Już w XVII wieku dotarł tu pewien włoski podróżnik. Nie miał pojęcia, że stoi na ruinach miasta, ale zabrał na pamiątkę cegłę
- [Serpopardy  - starożytne dinozaury. Mityczne stworzenia](https://www.podkop.com/2016/02/18/serpopardy-dinozaurowate-starozytne-stwory/) - Na palecie Narmera poza królem, pokonanymi wrogami, faraońskimi sługami i krowiogłową boginią Hator, przedstawiono dwa dziwne stwory Są ogromne, mają długie szyje zakończone niewielkimi głowami z drugiej strony, wielkiego lwiokształtnego cielska mają długie ogony. Dziwne stwory najwyraźniej są prowadzone na smyczy przez brodatych jegomościów. Te stworzenia są nazywane serpopardami. To zlepek słów wąż+lampart. Jak dla
- [Gryfy ciągle żywe. Mityczne stworzenia](https://www.podkop.com/2016/09/12/gryfy-mityczne-stwory-ciagle-zywe/) - Wiele starych, uznawanych dzisiaj za mityczne stworzeń żyje od tysięcy lat w sztuce, mitologii i przekazach różnych ludów, należących do różnych kultur. Jednymi z tych bardzo mocno wrośniętych w ludzką pamięć są gryfy. Taki klasyczny to hybryda lwa i orła z cielskiem lwa, orlą głową i skrzydłami. Bywały jednak takie bez skrzydeł, które zamiast przednich
- [Grobowiec olbrzyma - Rujm al-Hiri. Og król Baszanu.](https://www.podkop.com/2025/10/22/grobowiec-olbrzyma-rujm-al-hiri-og-krol-baszanu/) - W dawnym Kanaanie są miejsca skrywające tajemnice dawnych kultur i ludów. Dziwne, nie dające prostych odpowiedzi. Jednym z nich jest miejsce nazywane po arabsku Rujm al-Hiri a po hebrajsku Gilgal Refaim. Leży 16 km na wschód od Jeziora Galilejskiego. Na terenie, który przez dekady gości w wiadomościach telewizyjnych jako miejsce sporne, to jeden z bardziej
- [Gat miasto rodzinne Goliata](https://www.podkop.com/2019/08/08/gat-miasto-rodzinne-goliata/) - Gat — miasto rodzinne Goliata zagościło w lipcu w prasie i wiadomościach oraz na facebooku. Zastanawiałam się skąd nagłe zainteresowanie tymi wykopaliskami i olśniło mnie – mamy sezon ogórkowy! Wakacyjne newsy mają to do siebie, że można upiec dwie pieczenie na jednym ogniu, pisząc o jakimś wydarzeniu, miejscu, znalezisku. Z jednej strony można nim zainteresować
- [Eridu – pierwsze królewskie miasto i problem z Sumerami](https://www.podkop.com/2025/10/17/eridu-pierwsze-krolewskie-miasto-i-problem-z-sumerami/) - Przed Potopem, królestwo zostało dane do Eridu, miasta leżącego nad brzegiem Zatoki Perskiej, który dzisiaj oddalił się od niego o 250 km.
- [Archeologia biblijna to....](https://www.podkop.com/2015/01/14/archeologia-biblijna/) - Archeologia biblijna, to podstawowe pojęcie związane z tematyką Podkopu. Jego definicja, chociaż na pierwszy rzut oka wydaje się oczywista taką nie jest i powinna była pojawić się tu na początku. Niestety nie pojawiła. Czas to naprawić. Od pewnego czasu, jak pewnie stali czytelnicy zauważyli, pojawiają się artykuły w kategorii, którą nazwałam „ABC”. Zawiera ona wiadomości
- [Ilu faraonów znał Mojżesz? Cz.2](https://www.podkop.com/2023/05/16/ilu-faraonow-znal-mojzesz-cz-2/) - Interesujące nas czasy Mojżesza zamykają się w latach od 1503 roku p.n.e. po 1423 rok p.n.e. Egiptem rządzili wtedy władcy zaliczani do XVIII dynastii. Cała dynastia liczy 15 władców, jednak uznawanego za jej założyciela Ahmose i jego następcę Amenhotepa I można według „krwi” zaliczyć do wcześniejszej dynastii XVII, z której się wywodzili. Nie robi się
- [Warzyli piwo Egipcjanie, warzyli w Sumerze](https://www.podkop.com/2021/07/29/warzyli-piwo-egipcjanie-warzyli-w-sumerze/) - Nie samym chlebem żyli starożytni, ale i piwem. Zboże przerabiano na kaszę, mąkę, dodawano drożdży, wypiekano różne fikuśne chlebki już od co najmniej 8000 lat. Pszenica była przeznaczana głównie na kaszę i mąkę. Jęczmień w swojej sporej części na piwo. Kiedy i gdzie wypito pierwszy kufel piwa? Oj, jak ja nie lubię tej
- [Dom z czasów Hasmoneuszy (II wp.n.e.) odkryto w Jerozolimie.](https://www.podkop.com/2013/12/04/dom-z-czasow-hasmoneuszy-ii-wp-n-e-odkryto-w-jerozolimie/) - Wczoraj kolejna nowinka związana z archeologią biblijną ujrzała światło dzienne. Ogłoszono akurat podczas trwania święta Chanuka ciekawe znalezisko. W Jerozolimie odnaleziono dom, ściślej rzecz ujmując to co z niego do naszych czasów zachowało się, pochodzący z początku II w p.n.e. Wybudowany i przebudowywany w okresie gdy w Izraelu władzę sprawował rodzina Hasmoneuszy. Kilka zdań o
- [Harran, miasto którego bogiem był Księżyc.](https://www.podkop.com/2012/12/04/harran-miasto-ktorego-bogiem-byl-ksiezyc/) - Harran, to stare miasto, które leżało na skrzyżowaniu dróg prowadzących do Damaszku, Niniwy i Kerkemisz. Szlak do Damaszku łączył się z Drogą Morską - jednym z najważniejszych szlaków komunikacyjnych starożytności wiodących do Egiptu i Północnej Afryki, a którego rola nie słabła przez tysiąclecia. Szlak prowadzący na wschód szedł aż do Indii i Chin. Ten do
- [Tabliczka z Dispilio – najstarsze pismo Europy czy internetowa bajka.](https://www.podkop.com/2025/10/02/tabliczka-z-dispilio/) - Tabliczka z Dispilio to gorący kartofel badań nad neolitem Europy dla akademików, niezależnych badaczy jak i pasjonatów archeologii. Odkryto go w 1993 roku podczas badania osady neolitycznej odkrytej obok wioski Dispilio nad jeziorem Kastoria. Leży ono na północy Grecji, niedaleko miejsca, w którym stykają się jej granice z Północną Macedonią i Albanią. Odnajdziesz to miejsce
- [Machaerus - twierdza Heroda, tu ścięto Jana Chrzciciela](https://www.podkop.com/2025/09/24/machaerus-twierdza-heroda/) - Machaerus - twierdzę Heroda skrywa jedno z wzgórz, które rozciągają się na wschodnim wybrzeżu Morza Martwego. Wznosi się tam wysoki stożkowaty tell o bardzo stromych zboczach. To tu, 1100 m nad poziomem Morza Martwego stała jedna z twierdz mających bronić wschodnich granic Judei przed koczowniczymi plemionami napływającymi z terenu Arabii. Niedaleko stąd
- [Kartka z kalendarza – wrzesień](https://www.podkop.com/2025/09/17/kartka-z-kalendarza-wrzesien/) - Wrzesień to jeden z najładniejszych miesięcy w roku. Kończy się lato, ziemia wydaje swoje owoce. Pola, sady, ogrody są pełne wszelkiego dobra. Chociaż spora część tego jest już w spiżarniach i silosach, to jednak nadal można cieszyć się jabłkami i śliwkami na drzewach. To ten cudny czas dojrzałych winogron, młodego wina, ogniska, w którym pieką
- [Archeologia — fakty, mity i dogmaty](https://www.podkop.com/2025/09/10/archeologia-fakty-mity-i-dogmaty/) - Piszę na Podkopie o archeologii i historii starożytnej już 13 lat. Za kilka dni – dokładnie 12 września — stuknie kolejna rocznica. Skłoniło mnie to do przemyślenia, dlaczego, o czym i dla kogo powstał Podkop. Można to nazwać rodzajem spowiedzi autorki a można felietonem. W pewnym sensie jest to uporządkowanie celu i kierunku, w którym
- [Czym jest kultura archeologiczna – słownik archeologiczny](https://www.podkop.com/2017/08/10/kultura/) - Kultura to pojemny termin. Dla każdego może znaczyć coś innego a użycie słów będzie nadal prawidłowe. Mamy więc kulturę materialną, duchową, osobistą czy polityczną. Czasem słowo „kultura” bywa użyte zamiennie ze słowem „cywilizacja”. Pojawiają się tu takie pojęcia jak krąg kultury/cywilizacji rzymskiej, kultura/cywilizacja chrześcijańska, kultura etruska, słowiańska. Bywa, że pod pojęciem kultury rozumiemy to co
- [Wiarygodność Biblii. Czy Kananejczycy żyją do dzisiaj?](https://www.podkop.com/2019/04/16/kananejczycy/) - Opowieści o krwawym podboju Kanaanu, wymordowaniu Kananejczyków w praktycznie ekspresowym tempie jednego pokolenia, wyniszczeniu zamieszkującej wcześniej te ziemie ludności, to część legendy przekazywanej przez kulturę i niestety wiele kościołów chrześcijańskich. Legendy opartej jedynie na motywach biblijnej historii, nietrzymającej się twardo tekstu Starego Testamentu i zawartych tam informacji. Częścią tej legendy jest opowieść o okrutnym i
- [Dzban Samarytanki](https://www.podkop.com/2020/01/14/dzban-samarytanki/) - Samarytanka z Ewangelii Jana przyszła w środku dnia do studni, by zaczerpnąć wody. Przyniosła ze sobą odpowiednie do tego naczynie – dzban. Tak jest ono nazywane w tłumaczeniach Biblii, a w grece nosiło nazwę hydria - ὑδρία. Jest to naczynie z niską nóżką, pękatym brzuścem, niezbyt wysoką szyjką i trzema uchwytami, z których dwa
- [Uszebti – egipscy niewolnicy w zaświatach](https://www.podkop.com/2015/11/24/uszebti-egipscy-niewolnicy-w-zaswiatach/) - Uszebti to małe figurki przedstawiające ludzi, najczęściej takie minimumie. Większość jest mała, kilkucentymetrowa, ale trafiają się też, zwłaszcza te pochodzące z okresu Nowego Państwa, wieksze, mierzące do kilkudziesięciu centymetrów. Były zrobione z gliny, wosku, drewna, czasem brązu ale najczęściej fajansu. Towarzyszyły umarłym Egipcjanom w ich grobach praktycznie od zawsze. Uszebti, szabti , szawabti - tak
- [Dzień grozy. Wydarzyło się 21 lipca 365 roku](https://www.podkop.com/2025/07/21/dzien-grozy-wydarzylo-sie-21-lipca-365-roku/) - Kreta to dla wielu cel letnich eskapad. Słońce, piękne plaże, ciepłe morze, dobra kuchnia, skarbnica dawnych kultur kusi, by ją odwiedzić. Historia wyspy jest fascynująca. Ta znana z wykopalisk sięga neolitu, mowa o około 9000 latach temu. Najciekawsze rzeczy – moim zdaniem – działy się tam jednak później, między 3000 a 1450 rokiem p.n.e. kultura
- [Co pozostało z Drugiej Świątyni w Jerozolimie](https://www.podkop.com/2025/06/03/co-pozostalo-z-drugiej-swiatyni-w-jerozolimie/) - Ostatnia wznosząca się na Wzgórzu Świątynnym w Jerozolimie żydowska Świątynia była tą, którą odwiedzał Jezus. Przestała istnieć strawiona przez ogień 9 dnia miesiąca Av. Jest to dziwny dzień patrząc na historię żydów. To wtedy spadły na nich wielkie nieszczęścia a dwa z nich dotyczyły spalenia Świątyni - Pierwszej Świątyni przez Babilończyków i Drugiej przez Rzymian.
- [Arkadiko - najstarszy most w Europie](https://www.podkop.com/2025/02/15/arkadiko-najstarszy-most-w-europie/) - Wielkie starożytne budowle, kryjące skarby grobowce dawnych władców, to coś, co na pewno kręci każdego badacza starożytności. Mniej spektakularne, drobniejsze budowle potrafią za to być nadzwyczaj trwałe i towarzyszyć nam prawie niezauważane, sięgając swoim początkiem w czasy bardzo dawne, opisywane legendami. Są to na przykład takie zwyczajne konstrukcje, które umożliwiały normalne funkcjonowanie miastom, a nawet
- [Podział dziejów na epoki: żelazo](https://www.podkop.com/2024/11/07/podzial-dziejow-na-epoki-zelazo/) - Dzieje ludzkości podzielono na epoki, co pomaga nieco uporządkować wiedzę o nich. Podział ten jednak wygląda inaczej dla historyka i archeologa. Historia ludzkości według historyka dzieli się na: - prahistorię trwającą do około 3500 p.n.e. - jest to czas przed wynalezieniem pisma; - starożytność trwająca od około 3500 p.n.e. do upadku Zachodniego Epoka żelaza zamyka niejako to co nazywamy prehistorią, czyli czas znany jedynie z wykopalisk, gdy ludzkie kultury rozwijały się w większości bez znajomości pisma.
- [Geneza Świąt Bożego Narodzenia](https://www.podkop.com/2024/12/15/geneza-swiat-bozego-narodzenia/) - Grudzień to czas świąteczny nie tylko współcześnie, różne święta obchodzono w tym miesiącu w różnych zakątkach świata i czasach. Udekorowane ulice, wystawy sklepów, jarmarki świąteczne to obraz znany z miast i miasteczek większości tego co nazywamy zachodnią cywilizacją, tam, gdzie chrześcijaństwo było lub nadal jest dominującą religią. Od niedawna świątecznie udekorowane sklepy i pewne elementy
- [Betlejem – miejsce, w którym urodził się Jezus](https://www.podkop.com/2019/12/19/betlejem/) - Betlejem to miasteczko, w którym zgodnie z przekazem Ewangelii urodził się Jezus. Mówią o tym Mateusz i Łukasz, ale nie są jedyni. Wspomina o Betlejem, jako miejscu urodzenia Jezusa także Justyn Męczennik. Wymienia nawet grotę, w której miało to się stać. Justyn to chrześcijański apologeta znany między innymi z „Dialogu z Żydem Tryfonem”. Urodził się
- [Ewangelia Pseudo-Mateusza, czyli jak to z osiołkiem i wołem było](https://www.podkop.com/2020/12/29/pseudo-mateusza/) - Ewangelia Pseudo-Mateusza to jeden z tych średniowiecznych apokryfów, które moim zdaniem, lepiej byłoby zakopać w niepamięci. Należy on do tak zwanych ewangelii dzieciństwa, z tym że rolę postaci głównej gra tu Maria. Pierwotny tytuł miał brzmieć "Księga o narodzinach Marii", której autorstwo przypisywano apostołowi Jakubowi. Później dodano na jej początek listy Hieronima do Chromacjusza i
- [Jezus i inni bogowie.  Mitra cz. 1](https://www.podkop.com/2021/07/15/jezus-i-inni-bogowie-mitra-cz-1/) - Przedstawianie Jezusa jako kolejną wersję czy też odsłony starożytnych bogów, proroków, od dość dawna krąży po internecie w formie filmu i wszelkiego rodzaju graficznych zestawień. Początek temu dała pewna książka, której tytuł tutaj przemilczę. Dyskredytowanie chrześcijaństwa idzie dwutorowo. Pierwszy to sprowadzenie go do wtórnego, kopiującego inne starsze, systemu religijnego i przedstawianie go jako religii w
- [Człowiek z blizną. Zabytek listopadowy](https://www.podkop.com/2024/11/22/czlowiek-z-blizna/) - Zabytkiem listopada jest liczący sobie około czterech tysiące lat wizerunek mężczyzny z blizną. Pochodzi z terenów leżących na wschód od morza Kaspijskiego między górami Koppet Dag, Hindukuszem i Pamirem. Same ich nazwy zapowiadają ciekawą przygodę i coś pachnącego już Dalekim Wschodem. W czasach gdy powstała figurka tereny te były jednym z centrum cywilizacji ówczesnego świata.
- [Łodzie faraonów](https://www.podkop.com/2017/03/07/lodzie-faraonow/) - Egipt to kraj położony nad brzegiem ogromnej rzeki - Nilu, który nie tylko dawał życie krajowi użyźniając go swoimi wylewami, ale i był szlakiem komunikacyjnym. Pływały po Nilu smukłe łodzie faraonów, ale i szerokie, przypominające dzisiejsze barki jednostki, które transportowały materiały budowlane, towary a stary Nil tylko wie co jeszcze. Nie można zapomnieć oczywiście o
- [5 tajemniczych ludów](https://www.podkop.com/2017/06/01/5-tajemniczych-ludow/) - Są w historii takie miejsca, ludy, wydarzenia i tajemnice, które ciekawią o wiele bardziej niż reszta zagadek z przeszłości. Sądzę, że każdy ma nieco inny zestaw owych tajemnic, które chciałby rozwikłać. Zdradzę wam dzisiaj moich faworytów w kategorii "5 tajemniczych ludów". Hetyci Hetyci otwierają tę listę i są zdecydowanym numerem jeden tajemnic,
- [Skarby  z Boscoreale](https://www.podkop.com/2015/11/05/skarby-z-boscoreale/) - Wezuwiusz to jeden z najbardziej znanych wulkanów na świecie. Wznosi się malowniczo nieopodal Neapolu a wpisał się w historię i ludzką pamięć wybuchem z 79 roku naszej ery. Popioły i błoto przykryły Pompeje, Herkulanum i Stabie. Dwa pierwsze miasta są dzisiaj licznie odwiedzane przez turystów, trzecie mniej znane jest miejscem śmierci Pliniusza Starszego, rzymskiego historyka,
- [Jezus miał żonę? - o tzw. "Ewangelii żony Jezusa".](https://www.podkop.com/2014/04/15/jezus-mial-zone-tzw-ewangelii-zony-jezusa/) - Zbliża się Wielkanoc, więc mamy sezon ogórkowy, na cudowne odkrycia dotyczące Jezusa. Chyba na razie zabrakło pomysłów na nowiny, bo wrócił odgrzewany kotlet, czyli sprawa tzw. "Ewangelii żony Jezusa". Odnaleziono ją dwa lata temu. Cały tekst, to skrawek papirusu o wymiarach 4 cm na 8 cm. Co wiadomo o papirusie? Niewiele. Jest go
- [Sumeryjski pałac w Girsu sprzed 4500 lat. Informacje odkryciu to sensacja czy manipulacja?](https://www.podkop.com/2023/02/26/sumeryjski-palac-w-girsu-sprzed-4500-lat/) - Girsu było jednym z miast leżących w Sumerze. Tworzyło razem z Lagasz i Siraran państwo-miasto. Miejsce kryjące jego pozostałości nosi dzisiaj nazwę Tello. Prace wykopaliskowe zaczął tam w 1877 roku francuski dyplomata i jak wielu z nich w tym czasie, zapalony archeolog. Wbicie łopaty w Tello, to również odkrycie dla dzisiejszego świata Sumeru. Można powiedzieć,
- [Małe kulki i duże kule starożytnych](https://www.podkop.com/2024/05/11/male-kulki-i-duze-kule-starozytnych/) - Gdy byłam dzieckiem lubiłam grać w kulki. Pewnie znasz tę grę, gdy szklanymi kulkami różnej wielkości próbuję się trafić w dołek. Te szklane, dziecięce skarby, zwykle miały w środku dziwne kolorowe esy-floresy, kwiatopodobne wzory i ozdoby. Nie mam pojęcia czy służyły tylko i wyłącznie do gry, czy miały też jakieś inne bardziej praktyczne przeznaczenie. Na Dziwnych kul i kuloodpornych tworów różnej wielkości starożytni zostawili nam sporo. Te ogromne leżą od Kostaryki, przez Meksyk, Rosję, Kazachstan, Europę, Nowa Zelandię i jeden Bóg wie, gdzie jeszcze i czekają na swojego odkrywcę.
- [Datowanie w archeologii - cz.1](https://www.podkop.com/2014/03/25/datowanie-archeologii/) - Skąd wiadomo ile lat ma dane znalezisko? Do jego wydatowania stosuje się wiele metod. Jak tu napisać bez nudzenia o tym co to takiego datowanie w archeologii i jak je ugryźć? Ciężka sprawa, bo temat należy do „technicznych”, u niektórych podnosi ciśnienie, bo dotyka światopoglądu. Tyka dla wielu wiary w istnienie bądź nieistnienie Stwórcy i
- [Egipska wyspa Elefantyna, jej barany i żydowska świątynia](https://www.podkop.com/2012/10/26/barany-z-elefantyny/) - W południowym Egipcie, na Nilu, na wysokości Asuanu, leży nieduża wyspa Elefantyna. Nieco ponad kilometr długości i mniej niż pół kilometra szerokości. To taki sobie niewielki skrawek lądu na ogromnej rzece. To tutaj kończył się Górny Egipt, a zaczynała Nubia. W starożytności to miejsce leżące niedaleko pierwszej katarakty, było ważnym punktem
- [Co łączy anioła Azazela i greckiego tytana Prometeusza. Biblia kontra mitologie.](https://www.podkop.com/2024/10/11/biblia-kontra-mitologie/) - Dzisiaj o zachodzie słońca zaczęło się święto Jom Kippur. Mówi o nim Biblia, nadal obchodzą go Żydzi jednak w wersji odbiegającej od biblijnego wzoru. Jest to jedno ze "świąt niemożliwych" - jak je nazywam. Chociaż są opisane w Biblii, jest nakaz ich obchodzenia, to nie jest to możliwe odkąd nie ma świątyni. Dzisiaj są tylko
- [Wydarzyło się 13 września – świątynia Jowisza, Tytus i Smyrna](https://www.podkop.com/2024/09/17/wydarzylo-sie-13-wrzesnia-swiatynia-jowisza-tytus-bazylika-grobu-i-smyrna/) - Są daty, które mają jakieś specjalne znaczenie. Kalendarz zna też dni, które są świętem, upamiętniają wydarzenia ważne dla całego narodu, jakiejś religii
- [Messalina czy Madonna –  kanon w sztuce, czyli jak chcemy, by nas widziano.](https://www.podkop.com/2018/04/16/mesalina-czy-madonna-o-kanon-w-sztuce-czyli-jak-chcemy-by-nas-widziano/) - Kanon, jaki obowiązuje w przedstawianiu człowieka w sztuce, bywa zmienny. Tak przynajmniej mnie uczono, tak mówią mądre książki. Widzę jednak, że to co jest jego istotą pozostaje niezmienne, niezależnie od czasu i miejsca, w jakim powstają wizerunki ludzi ważnych, wielkich, mających władze - bo to o nich chcę dzisiaj powiedzieć kilka zdań. Zmieniają się tylko
- [Kobiety starożytności. Egipcjanka](https://www.podkop.com/2018/04/24/kobiety-starozytnosci-egipcjanka/) - Wśród kobiet starożytności to Egipcjanka wyróżniała się pozycją i prawami. Chociaż historia Egiptu jest bardzo długa i zachodziły tam pewne zmiany w obyczajach, prawie czy modzie to jednak mieszkańcy kraju nad Nilem kierujący się zasadami Maat nie odeszli od równości mężczyzny i kobiety. Maat to prawa, zasady życia, postępowania, które kierowały Egipcjanami. Zmieniły je
- [Kobiety starożytności – Rzymianka](https://www.podkop.com/2015/02/26/kobiety-starozytnosci-rzymianka/) - Rzym kojarzy się zwykle z wojnami, cezarami, resztkami wielkich budowli jakie zachowały się do naszych czasów, no i prawem rzymskim, które przejęliśmy praktycznie po starożytnych. Jak każde imperium, wielki Rzym, to jednak przede wszystkim ludzie. Bez nich nie byłoby miasta, imperium, budowli, prawa. Rzymianin, to właściwie tylko mężczyzna z obywatelstwem rzymskim. Jedynie oni,
- [Miasta Apokalipsy -Smyrna wykopaliska](https://www.podkop.com/2013/03/24/miasta-apokalipsy-smyrna-wykopaliska/) - Pisząc o wykopaliskach w Smyrnie wypada zacząć od najstarszych śladów ludzkiej bytności. Nie tylko w okolicy, ale i najstarszym znanym do tej pory miejscu u wybrzeży Anatolii, gdzie mieszkali ludzie jest stanowisko Yeşilova Höyük, a te znajdziecie w części miasta zwanej Bornova. To ta część przedmieść, którą zamieszkiwali Brytyjczycy. Poza wykopaliskami warto zobaczyć pałacyki pochodzące
- [Pożar Smyrny - proroctwo się wypełnia](https://www.podkop.com/2013/03/20/pozar-smyrny/) - Historia Smyrny to ponad trzy tysiąclecia obecności Greków, ich kultury i języka na zachodnim wybrzeżu Anatolii. To miasto jest jednym z pierwszych miejsc na mapie Imperium Romanum, w których powstały pierwsze wspólnoty chrześcijańskie. Pomimo wielu trudnych momentów w historii, kościoły Smyrny rozwijały się liczebnie. Wielość denominacji wiązała się z obecnością w mieście w ciągu wieków
- [Miasta Apokalipsy - Smyrna (Izmir)](https://www.podkop.com/2013/03/10/miasta-apokalipsy-smyrna-izmir/) - Na zachodnim krańcu Turcji, nad brzegiem Morza Egejskiego jest miasto, które od niespełna wieku nosi nazwę Izmir. To trzecie co do wielkości miasto Turcji, z prawie trzema milionami mieszkańców. Ważny port, fabryki, nowoczesne lotnisko. Jest tam siedziba Połączonego Dowództwa Wojsk Lądowych NATO, więc jest to ważny punkt na strategicznej mapie zachodniego świata. Ot, przyjemne nowoczesne
- [Miasta Apokalipsy - Smyrna (Izmir) cd.](https://www.podkop.com/2013/03/13/miasta-apokalipsy-smyrna-izmir-cd/) - Aleksander Macedoński podbił prawie cały znany mu świat. Jego pasją było zdobywanie starożytnych miast, odbudowa tych, których wielkość dawno przeminęła ale i zakładanie nowych. W 334 roku p.n.e. blisko 50 000 armia młodego wodza weszła na teren Anatolii, ruszyła na spotkanie Dariusza III. Dwie wiekie armie spotkały się nad rzeką Gronikos, która dzisiaj nosi nazwę
- [Smocze Domy z Grecji](https://www.podkop.com/2024/08/07/smocze-domy-z-grecji/) - Połowa wakacji, ciepło, czas wyjazdów i wędrówek. Dobry moment, by opowiedzieć o pewnym górskim miejscu w Grecji. Kraj ten to zawsze dobry kierunek czerpania pomysłów na historie o czasach dawnych i tych bliższych, a nie całkiem znanych. Dzisiaj przenosimy się na drugą co do wielkości wyspę grecką. Eubea leży na Morzu Egejskim, jest bardzo blisko
- [Skarby Japonii - magatama i kofun](https://www.podkop.com/2024/04/17/skarby-japonii-magatama-i-kofun/) - Japonia, Kraj Kwitnącej Wiśni to kawałek świata, w którym ukryto wiele cudów, wiele niezwykłych miejsc. Kryje niezwykłą historię ludzi tam żyjących, niezwykłą ciągłość dziejów i bardzo dziwną mieszankę wierzeń. Chociaż są tam czczeni starzy bogowie, jednocześnie ludzie wpletli buddyzm w swoje życie. Nie znają pojęcia grzechu takiego, jakie zna zachodnia cywilizacja. Najgorsze co może spotkać Japonia, to kawałek świata, w którym ukryto wiele cudów, wiele niezwykłych miejsc. Kryje niezwykłą historię ludzi tam żyjących, niezwykłą ciągłość dziejów i bardzo dziwną mieszankę wierzeń
- [Lekyt – flakon, który Grecy stawiali na grobach](https://www.podkop.com/2017/11/01/lekyt-flakon-ktory-grecy-stawiali-grobach/) - Lekyt to jeden z tych starożytnych pomysłów na ceramikę, z którym do dzisiaj spotkacie się w Grecji. To prawda, że zwłaszcza w sklepach z pamiątkami, ale jednak są nadal wytwarzane. Ten smukły flakon z długą wąską szyją jest dekoracyjnym naczyniem. Miał lekyt też swoje bardziej krągłe warianty, gdy brzusiec był pękaty a szyja krótsza. Służył
- [Butelka dla malucha sprzed 2400 lat](https://www.podkop.com/2019/09/28/butelka-dla-malucha-sprzed-2400-lat/) - Wykopaliska to nie tylko odkrycia wielkich pałaców, miast, skarbów, ale i poznawanie codziennego życia normalnych ludzi żyjących dziesiątki i setki stuleci przed nami. Czasem to, co po nich pozostało, może wzruszyć, zmieszać a praktycznie zawsze działa na emocje. Tak bywa, zwłaszcza gdy znaleziska dotyczą maluchów. Dzieci rodziły się tysiące lat temu tak jak dzisiaj. Pierwszy
- [Ośmiu sumeryjskich królów rządziło światem przed Potopem](https://www.podkop.com/2014/06/17/osmiu-sumeryjskich-krolow-rzadzilo-swiatem-przed-potopem/) - Sumeryjska "Lista królów", to pochodzący z XVIII w p.n.e. dokument z zapisem wszystkich władców, jacy mieli rządzić Sumerem od początku. Sumeryjskiego początku "kiedy królestwo zstąpiło z nieba" . Na liście są wymienieni władcy rządzący przed Potopem i ci po Potopie, do połowy XVIII w p.n.e. Jednym z tych ostatnich był sławny Gilgamesz. O nim samym,
- [Miasta Apokalipsy – Pergamon.  Przychodnia boga Asklepiosa.](https://www.podkop.com/2013/04/22/miasta-apokalipsy-pergamon-przychodnia-boga-asklepiosa/) - Świątynia Asklepiosa w Pergamonie była znanym miejscem pielgrzymek starożytnych Greków i nie tylko. Szli tam gdy dopadła ich choroba, szwankowało zdrowie. Śmiało można powiedzieć, że to była przychodnia boga Asklepiosa. Jego świątynie nosiły nazwę asklepionów i były dla starożytnych jednocześnie przychodnią lekarską, szpitalem, sanatorium ale i miejscem gdzie dzieją się cuda. Początek kariery
- [Papirus Ipuwera – jak kraj nad Nilem dotknęły plagi egipskie](https://www.podkop.com/2015/07/08/papirus-ipuwera-jak-kraj-nad-nilem-dotknely-plagi-egipskie/) - Papirus Ipuwera nazywany też Lamentacjami Ipuwera oraz Poematem Ipuwera to bardzo ciekawy dokument. Jego oficjalna nazwa to Papyrus Leiden I 344 . Jest przechowywany w Holandii, w Rijksmuseum van Oudheden w Leidzie. To nie byle jakie muzeum a Holenderskie Muzeum Starożytności z ciekawymi zbiorami. Wśród egipskich zabytków mają też ten niewielki papirus. Ma ledwie 19
- [„Chleba naszego powszedniego” - chleb w starożytności](https://www.podkop.com/2013/12/21/chleb-w-starozytnosci/) - Ze słowem „chleb” najbardziej kojarzą mi się te dwa fragmenty z Biblii: "nie samym chlebem człowiek żyje” i „chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj”. To tylko dwa przykłady a słowo chleb pojawia się w Biblii grubo ponad trzysta razy. Chleb i wino są darem Abrahama dla króla Melchizedeka (1 Moj 14,18), chlebem Abraham częstuje trzech
- [Wydarzyło się — przełom VII i VI wieku p.n.e.](https://www.podkop.com/2018/01/25/wydarzylo-sie-przelom-vii-vi-wieku-p-n-e/) - Przełom VII i VI wieku p.n.e. będzie bohaterem tego artykułu. Historię można badać na dwa sposoby. Pierwszy to skupienie się na jakimś miejscu i prześledzeniu jego dziejów od początku istnienia po czasy nam współczesne. Drugi sposób to wybranie jakiegoś momentu dziejów — wieku, okresu, roku i przeglądnięcie mapy świata sprawdzając, co też wtedy działo się
- [Wydarzyło się — wiek VII i VI p.n.e. na świecie.](https://www.podkop.com/2018/03/08/wydarzylo-sie-wiek-vii-i-vi-p-n-e-na-swiecie/) - Zapraszam was dzisiaj do przeglądu wydarzeń z wieku VII i VI p.n.e. Szersze spojrzenie na dzieje daje możliwość dostrzeżenia niezauważalnych zależności, gdy przyglądamy się zbyt małemu obszarowi, umyka nam często łańcuch przyczyn i skutków. Efekt motyla bywa widoczny, dopiero gdy spojrzymy z dystansu na historię. Ten dystans dotyczy tak czasu, jak i przestrzeni. Napisałam w
- [Sennacheryb - król, który zburzył Babilon](https://www.podkop.com/2019/10/10/sennacheryb/) - Sennacheryb został władcą Asyrii, chociaż jego ojciec Sargon II raczej nie planował takiej przyszłości dla niego. Wszystko wskazuje, że miał pozostać zarządcą i urzędnikiem. Co się stało z braćmi Sennacheryba, nie wiadomo. Gdy w 705 roku p.n.e. umiera Sargon II, władze nad krajem obejmuje nie bardzo znany poddanym i niebudzący ich strachu, który jak się
- [Miasta Apokalipsy -Efez. Wykopaliska cz.2 o spa i toaletach](https://www.podkop.com/2013/09/17/miasta-apokalipsy-efez-wykopaliska-cz-2/) - 150 lat wykopalisk w Efezie zaowocowało tyloma odkryciami, że trudno omówić je nie pomijając niczego z tych ważnych, ciekawych znalezisk. Jak to zrobić by was nie zanudzić? Od czego by tu zacząć.... Jak każde bogate miasto Efez otoczył się murami. Te najstarsze, które przetrwały do naszych czasów ufundował Lizymach (przełom IV i III w
- [Starożytne psy – mastify z Mezopotamii. Zabytek weekendowy.](https://www.podkop.com/2024/04/27/starozytne-psy-mastify-z-mezopotamii-zabytek-weekendowy/) - #post_excerptMastify to duże, masywne psy, budzące respekt swoim wyglądem. Należą do nich łagodne olbrzymy jak mastif angielski, budzący respekt swoim wyglądem i przenikliwym spojrzeniem cane corso oraz niezwykle wytrzymały owczarek środkowoazjatycki.
- [Dwa sobory efeskie  i pierwszy wielki podział Kościoła](https://www.podkop.com/2013/11/19/pierwszy-wielki-podzial-kosciola/) - Efez w pierwszych 5 wiekach chrześcijaństwa należał do miast, które liczyły się najbardziej w ówczesnym, podległym władzy cesarza i coraz bardziej zhierarchizowanym kościele. Ustępował miejsca największym graczom tej epoki jak Aleksandria, Antiochia, Konstantynopol, czy Rzym, chociaż… Z tym Konstantynopolem to było tak, że jak na miasto cesarskie, ośrodek władzy był ważny. Cesarze chcieli, by liczono
- [Najlepsze wino w Imperium Bizantyjskim pochodziło z Negewu](https://www.podkop.com/2015/02/16/najlepsze-wino-w-imperium-bizantyjskim-pochodzilo-z-negewu/) - Ludzie od dawna lubili pijać wino. Wiadomo jednak, że wino winu nierówne. Kiedyś, tak jak i dzisiaj, mogliście kupić sikacza za grosze i dobre wino, na które stać było tylko bogatych. Najlepsze wino, w Imperium Bizantyjskim pochodziło z suchego Negewu. Jakim cudem, na tak suchym terenie wytwarzano najlepsze wino, cenione przez kilka stuleci w basenie
- [Pieczęć króla Ezechiasza - małe a cieszy](https://www.podkop.com/2016/01/15/ezechiasz/) - Ezechiasz zwany też po polsku Hiskiaszem, to jeden z największych władców Judy. Był synem Achaza. Panował pod koniec VIII wieku p.n.e. w Judzie. Był mądrym królem, któremu przyszło żyć w ciężkich czasach. Musiał mocno starać się nie wpaść pod but Asyrii i zachować niezależność. To za jego panowania zbudowano tunel dostarczający do Jerozolimy wodę a
- [Fenicki  wrak sprzed 2700 lat odnaleziony niedaleko Malty](https://www.podkop.com/2014/09/01/fenicki-wrak-odnaleziony-niedaleko-malty/) - Archeolodzy kopią nie tylko na lądzie, ale i pod wodą. Badacz w skafandrze nurka, z butlą na plecach i nieprzemakalnym notatnikiem w ręce, to na pewno jedna z barwniejszych stron pracy na wykopie. Chociaż o klasycznym wykopie w tym wypadku nie ma mowy. W ubiegłym tygodniu ogłoszono, że archeolodzy w skafandrach odnaleźli i badają wrak
- [Ubiory w starożytnej Grecji](https://www.podkop.com/2015/03/13/ubiory-w-starozytnej-grecji/) - Ubiory w starożytnej Grecji były wyjątkowo mało skomplikowane. W zasadzie był to zawsze mniejszy lub większy prostokąt tkaniny, omotany wkoło ciała na przeróżne sposoby. Nie zawsze jednak mieszkańcy Grecji preferowali ciuchy zrobione z czegoś na kształt prześcieradła. W czasach bohaterów Iliady, gdy Agamemnon był wielkim władcą a na Krecie stały piękne pałace, ludzie ubierali się
- [Filistyni abc](https://www.podkop.com/2014/11/05/filistyni-abc/) - Niewielki teren wybrzeża Morza Śródziemnego, ciągnący się od Gazy po Aszdod zamieszkiwali Filistyni. Na kartach Biblii pojawiają się oni wielokrotnie i to wcześniej niż przyjmuje obecnie archeologia. O starych i nowych Filistynach przeczytacie TU Nie wiemy do końca, kiedy dokładnie przyszli na Bliski Wschód, ale przyjmuje się, że wraz z falą Ludów
- [Bóg Nabu idzie z wizytą do Babilonu](https://www.podkop.com/2012/11/10/bog-nabu-idzie-z-wizyta-do-babilonu/) - Starzy bogowie wybierali się czasami w podróże. Odwiedzali swoich wyznawców, sanktuaria. Po drodze byli witani i fetowani jak na ważne persony przystało. Bogowie czasem mieszkali w swoich rzeźbionych, malowanych czy naskrobanych podobiznach. Te dzieła rąk ludzkich czczono, bo były wręcz bogami a czasem tylko symbolami, które jednak domagały się chwały. Ludzie obserwowali tysiące lat temu
- [Miasta Apokalipsy - Pergamon. Jak spadek Attalosa namieszał w Rzymie](https://www.podkop.com/2013/04/14/miasta-apokalipsy-pergamon-jak-spadek-attalosa-namieszal-w-rzymie/) - Po śmierci Attalosa III Rzym bardzo szybko zjawił się by przejąć spadek. Zmarły król pominął w testamencie swojego przyrodniego brata Aristonikosa. Tym razem zamiast miłości między braćmi jak to było pokolenie wcześniej mamy wzajemną niechęć, by nie powiedzieć nienawiść. Niezadowolonych z testamentu króla było jednak więcej. Aristonikos z łatwością zebrał mieszkańców miasta i okolicznych jońskich
- [Starożytne miary powierzchni](https://www.podkop.com/2014/10/09/starozytne-miary-powierzchni/) - Jak wielkie jest twoje mieszkanie? Ile ma metrów kwadratowych? Jaka jest powierzchnia kraju, miasta? Sądzicie, że takie pytania zadawali sobie starożytni mieszkańcy, powiedzmy Tyru? Oczywiście że tak, w co czasem nam żyjącym w dobie internetu i smartfonów ciężko uwierzyć. Nie różnimy się od nich. Mamy co najwyżej ciut inne narzędzia, spaskudzone chemią i przetwarzaniem jedzenie,
- [Podkop poleca: książki do starożytności](https://www.podkop.com/2021/02/26/ksiazki-do-starozytnosci/) - Pytania o książki do starożytności, tytuły które polecam, te do poznania jakiejś epoki z dziejów czy wybranego regionu, dostaje od czytelników od dawna. Postanowiłam, że zamiast odpisywać na kolejne maile, zrobię na Podkopie mini cykl z polecanymi pozycjami, ciekawymi a czasem dziwnymi książkami mówiącymi o archeologii czy starożytności. Dzisiaj przedstawiam takie, które dadzą dobre podstawy.
- [2 najstarsze na świecie znaleziska pochodzą z Polski. Cudze chwalicie swego nie znacie](https://www.podkop.com/2023/12/30/2-najstarsze-znaleziska/) - Najstarsze na świecie artefakty, przedmioty czy idee, po raz pierwszy użyte przez ludzi, pochodzą z Egiptu a najpewniej z Sumeru – tak postrzega najdawniejsze dzieje ludzi większość. Tymczasem sprawy mają się inaczej. Badacze starożytności z akademickimi tytułami, siedzący przy biurkach na uniwersytetach i ci bez nich, zaszyci w swoich pokojach, za to z wielką pasją Najstarsze na świecie artefakty, przedmioty czy idee, po raz pierwszy użyte przez ludzi, pochodzą z Egiptu a najpewniej z Sumeru – tak postrzega najdawniejsze dzieje ludzi większość. Europa często jest postrzegana jako bezkres bagien, lasów i dzikich ludzi. Im dalej na północ, a zwłaszcza w jej środkowej części, tym osiągnięcia ludzkości marniejsze, rozwój późniejszy, a to, co pozostało niepozorne, liche, nieciekawe.
- [Idol Szygirski – drewniana rzeźba tak stara jak Göbekli Tepe](https://www.podkop.com/2023/11/14/idol-szygirski-drewniana-rzezba/) - Idol Szygirski to najstarsza zachowana drewniana rzeźba, jaką odkryto do tej pory. Odnaleziono go za Uralem, 100 km od Jekaterynburga pod koniec XIX wieku. Był zagrzebany na 4 metry w torfowisku Szygir, które pozwoliło tak dobrze zachować się drewnu, z którego go wyrzeźbiono. Wydobyto kilka sporych drewnianych kawałków, które poskładano, a z tej układanki wyłonił Idol Sztygirski to najstarsza zachowana drewniana rzeźba, jaką odkryto do tej pory. Odnaleziono go za Uralem, 100 km od Jekaterynburga pod koniec XIX wieku
- [Gezer - miasto wiano córki faraona](https://www.podkop.com/2014/12/18/gezer-miasto-wiano-corki-faraona/) - Gezer, to bardzo stare miasto, znane z kart Biblii. Spotkało się, jak wiele innych miast Kanaanu, z wojskiem Jozuego. Chociaż okoliczna ziemia została podbita, to nie wygnano, ani nie wybito mieszkańców Gezer. „Ale nie mogli oni wypędzić Kananejczyków, zamieszkujących Gezer, i Kananejczycy pozostali pośród Efraima aż po dzień dzisiejszy, jako robotnicy pracujący przymusowo. „
- [Podział dziejów na epoki: brąz](https://www.podkop.com/2022/10/01/podzial-dziejow-na-epoki-braz/) - Epoka brązu to środkowy okres z klasycznego podziału dziejów zaproponowanego w połowie XIX wieku, gdy archeologia jako nauka dopiero raczkowała. Przed brązem jest w nim epoka kamienia a po nim żelaza. Dzisiaj dodaje się do tego podziału międzyepoki jak chalkolit – epoka miedzi, zaś epoka kamienia jest podzielona na dwa całkiem różne okresy dziejów ludzkości.
- [Kobiety starożytności – niewidzialna  Greczynka](https://www.podkop.com/2015/03/26/kobiety-starozytnosci-niewidzialna-greczynka-cz-1/) - Greczynka w starożytności, to dość szerokie pojęcie, muszę je trochę zawęzić czasowo. Skupię się na razie na kobietach z okresu Grecji po najeździe Dorów, z okresu najbardziej znanego i lubianego, czyli między VII w p.n.e. a powiedzmy II w n.e. To wtedy powstawały wielkie budowle jak Akropol w Atenach, znane rzeźby i pomniki, żyli wielcy
- [O starożytnym sosie garum i archeologii śmietnikowej](https://www.podkop.com/2021/08/19/starozytnym-sosie-garum/) - Najsławniejsze odkrycia archeologiczne, o których informacje pojawiają się w mediach, to oczywiście odkopane starożytne miasta, pałace, odnalezione złote skarby, grobowce władców. Jest co podziwiać oczami, czego dotknąć ręką. Są achy i ochy. Często zaskakuje nas rozmach z jakim budowali. Patrząc na piramidy do dzisiaj drapiemy się po głowie i myślimy jak oni dotaszczyli do Gizy
- [Historia ukryta, archeologia zakazana, dzieje splątane](https://www.podkop.com/2021/02/05/historia-ukryta-archeologia-zakazana-dzieje-splatane/) - Historia ukryta i zakazana archeologia to tematy, które mogą wciągnąć w głębsze poznanie dziejów, ale także podzielić przyjaciół. Nie każdy wierzy, że wydarzenia znane z historii mogły wyglądać inaczej, niż przedstawia je oficjalna wersja, uznana w jego czasie. Tu pojawia się pierwsza ważna uwaga: oficjalna interpretacja i opis historycznych wydarzeń, postaci biorących w nich
- [Thera  - wybuch, który zniszczył Kretę i Egipt, przyczyna biblijnych plag?](https://www.podkop.com/2015/09/15/thera-wybuch-ktory-zniszczyl-krete-i-egipt-przyczyna-biblijnych-plag/) - Thera namieszła w datowaniu . Ogromne tsunami, powstałe po wybuchu wulkanu - jak pisałam w części 1 - uderzyło w wybrzeże Krety i zrujnowało je kompletnie. Cios jaki ta katastrofa naturalna zadała kulturze minojskiej był śmiertelny. Chociaż dogorywała jeszcze przez chwilę był to jej koniec. Opowieść o pięknych pałacach Krety, kulturze, w której byk miał
- [Ilu faraonów znał Mojżesz? Cz.1](https://www.podkop.com/2023/04/05/ilu-faraonow-znal-mojzesz-cz-1/) - Mojżesz to autor Tory – pierwszych czterech ksiąg Starego Testamentu, ten, którego Bóg użył, by wyprowadził Izraelitów z Egiptu. Czy jest faktycznie autorem całej Tory, postacią historyczną i czy niewola egipska miała miejsce, toczy się od około 150 lat dyskusja nazywana naukową, którą nazwałabym raczej światopoglądową. Każdy ma prawo do swojego zdania, budowania własnej interpretacji,
- [Miasta Apokalipsy - Sardes miasto króla Krezusa](https://www.podkop.com/2013/02/28/krezusa/) - Jeśli wybieracie się do Turcji i będziecie mieli możliwość podróżowania po jej zachodniej części odwiedźcie kilka miejsc, o których wspomina Apokalipsa. Wszystkie siedem kościołów, do których były adresowane listy z tej księgi leżało właśnie tam. Nie będę tu wchodzić w rozważania co symbolizować one mają, a czego nie itp. Szczerze mówiąc bardziej interesujące jest dla
- [Miasta Apokalipsy - Pergamon. Attalidzi kontra Galowie.](https://www.podkop.com/2013/04/08/miasta-apokalipsy-pergamon-attalidzi-kontra-galowie/) - Filetajros to twórca potęgi Pergamonu. Ten Grek pochodzący z Anatolii, z wybrzeża Morza Czarnego posturą przypominał Obeliksa. To był kawał faceta. Powodem jego sporych gabarytów była jednak nie kąpiel w kotle z magicznym napojem ale fakt, że był eunuchem. To, że żyjąc w tej kulturze i w tym czasie, osiągnął to co osiągnął świadczy niezbicie,
- [Miasta Apokalipsy](https://www.podkop.com/2013/02/27/miasta-apokalipsy/) - Rozpoczynam cykl artykułów poświęcony miastom z Apokalipsy. „ To, co widzisz, zapisz w księdze i wyślij do siedmiu zborów: do Efezu i do Smyrny, i do Pergamonu, i do Tiatyry, i do Sardes, i do Filadelfii, i do Laodycei”. Ap 1.11 Postaram się przybliżyć te miejsca, ich historię, ludzi z nimi związanych oraz to
- [Kiedy żył Mojżesz?](https://www.podkop.com/2016/12/30/kiedy-zyl-mojzesz/) - Biblię można potraktować jako opowieść, która jest jedną wielką przenośnią lub jako rzetelne źródło historyczne. Na Podkopie pokazuję wam miejsca, ludzi i wydarzenia opisane w niej, a znane nam dzisiaj także z innych źródeł pisanych oraz ze znalezisk archeologicznych. Wiele w ostatnich 150 latach zostało już potwierdzone. Są jednak nadal ludzie i wydarzenia bardzo ważne
- [Merenptah — faraon, który walczył z Izraelem](https://www.podkop.com/2020/02/13/merenptah/) - Merenptah to faraon XIX dynastii. Objęła ona rządy nad Egiptem po ostatnim przedstawicielu — moim zdaniem — jednej z trzech najciekawszych dynastii a oznaczonej numerem XVIII. To do niej należeli, Ahmose pogromca Hyksosów, o którym pisałam w artykule, o tytule mówiącym za kogo uważam tego nietuzinkowego faraona „Ahmose I – faraon, który nie znał Józefa”,
- [Tollense — największa bitwa epoki brązu w Europie. Historię trzeba napisać od nowa](https://www.podkop.com/2019/05/11/tollense-najwieksza-bitwa-epoki-brazu/) - Tollense to niewielka rzeka biegnąca przez bagnistą dolinę Pomorza Przedniego, ledwie 90 km od Świnoujścia, 100 km od Szczecina i 120 km od Berlina. Rzeka nosiła kiedyś słowiańską nazwę Tolęż. W miejscu tym rozegrała się największa bitwa epoki brązu Europy. Bywa ona nazywana Pomorską Troją. Powinnam teraz zacząć epicko i z rozmachem opowiadać jak to
- [Datowanie wydarzeń biblijnych cz. 2. Kalendarze, ach te kalendarze](https://www.podkop.com/2014/05/08/datowanie-wydarzen-biblijnych-cz-2/) - Zacznę dzisiaj dość nietypowo, bo od mojej prababci Marianny. Dla mnie jest ona postacią prawdziwą. Część moich genów dziedziczę po niej i jak twierdziła babcia - upartość. Nigdy prababci Marianny nie widziałam. Zmarła na długo przed moim urodzeniem. Znam ją z opowieści babci i jej rodzeństwa. Jej twarz, zachowała się na jednej jedynej fotografii, którą
- [Datowanie wydarzeń biblijnych cz.1](https://www.podkop.com/2014/04/22/datowanie-wydarzen-biblijnych-cz-1/) - Biblia, dla jednych jest świętą księgą, której tekst, hm.., bez urazy, ale spadł z nieba. Tak, spadł z nieba. Dlaczego to napisałam? Jest lansowany w niektórych środowiskach chrześcijańskich pogląd, że Biblia jest w całości słowem Boga i wszystko, każde słowo, które ona zawiera powiedział i umieścił tam Bóg. Zapomina się przy tym, że księgi wchodzące
- [Patera i libacja. O zmianie znaczeni i przeznaczenia](https://www.podkop.com/2019/10/05/patera/) - Patera dzisiaj to raczej płytka misa lub talerz na nóżce. Jej pojawienie się na stole zwiastuje słodki poczęstunek, no bo przecież służy głównie do serwowania ciast, ciasteczek i tortów. Obecnie naczynie to jest związane z miłymi chwilami przy kawie, herbacie lub imprezami urodzinowymi. Takie przeznaczenie patery było jednak obce starożytnym Rzymianom, także dla Greków była
- [Scena narracyjna z Sayburç. Cywilizacja sprzed 11000 lat](https://www.podkop.com/2023/02/10/plaskorzezba-z-sayburc-cywilizacja/) - Mam swoje ulubione okresy w dziejach, przykuwające mocniej moją uwagę, takie, które uważam za przełomowe w rozwoju cywilizacji. Słowo to budzi emocje i zwykle pociąga za sobą opowieści o początkach „prawdziwej” cywilizacji, które miały mieć miejsce na południu Mezopotamii około 5 000 lat temu. Chociaż to, co działo się w tym czasie na terenie Europy,
- [Jak muzułmanie ukradli biblijne Ur.](https://www.podkop.com/2014/08/22/muzulmanie-ukradli-biblijne-ur/) - Do napisania artykułu zainspirował mnie komentarz Dariusza, pod artykułem o szkielecie z Ur. Co jest w komentarzu? Teoria spiskowa z Biblią w roli głównej Sfałszowano Biblię, zmieniono jej treść, podstawiono fałszywą interpretację. Być może się z tymi "sensacjami" gdzieś zetknęliście. Chyba domyślam się skąd zaczerpnąłeś pomysł Dariuszu, do swojej teorii. Pisałam już o
- [Hipokrates. Przysięga lekarska dawniej i dzisiaj.  Książka na styczeń.](https://www.podkop.com/2023/01/13/hipokrates/) - Hipokrates jest uważany za ojca medycyny. Oczywiście nie był pierwszym lekarzem w dziejach Europy czy nawet Grecji. Pochodził z Asklepiadów – lekarzy i kapłanów, którzy swoje rody wywodzili od samego Asklepiosa, syna Apollona. Prawo i umiejętności leczenia mieli mieć przekazywane z pokolenia na pokolenie, zaczynając od boskiego praprzodka. Skupiali się wkoło świątyń Asklepiosa gdzie praktykowali
- [Awaris – miasto w ziemi Goszen. Datowanie wydarzeń biblijnych](https://www.podkop.com/2018/07/11/awaris-miasto-w-ziemi-goszen-datowanie-wydarzen-biblijnych/) - Awaris to jedno z tych miejsc, gdzie badając starożytność pojawiają się problemy z dostrzeżeniem tego, co wykopaliska odkrywają przed oczami badaczy. Utrudnia to z góry przyjęta przez wielu archeologów i historyków teza. W tym wypadku dotyka to wydarzeń związanych z Biblią i historią pobytu Izraelitów w kraju faraonów. Cofamy się mniej więcej 3700 lat
- [Królowa Nieba - bogini wszech czasów  cz1](https://www.podkop.com/2014/07/16/krolowa-niebios-bogini-wszech-czasow-cz1/) - Królowa Nieba to bardzo stara bogini. Pojawia się w dziejach pod różnym imieniem ale łączy w sobie stały pakiet cech, atrybutów i symboli. Dawno temu, między Eufratem i Tygrysem była nazywana przez Sumerów Inanną. Dzisiaj jest jednak bardziej znana pod swoim akadyjskim imieniem Isztar . Była córką Anu, Boga Nieba, boga i ojca reszty bogów
- [Bogowie Uruk: An, ojciec bogów](https://www.podkop.com/2014/07/03/bogowie-uruk-an-ojciec-bogow/) - Miasto Gilgamesza i Nemroda, czciło bóstwa nieba. Jego pana o imieniu An i królową, nazywaną przez Sumerów Inanna. Znacie ją pewnie pod imieniem Isztar - tak nazywali ją Akadyjczycy. To kolejny lud, który po Sumerach przejął władzę, nad miastami Mezopotamii. Przejęli od Sumerów wierzenia, sposób kultu i świątynie. Nadali bogom imiona w swoim języku, ale
- [Uruk, biblijne Erech - miasto Gilgamesza i Nimroda cz.1](https://www.podkop.com/2014/06/26/uruk-biblijne-erech-miasto-gilgamesza-nimroda/) - Uruk, to miasto znane z sumeryjskiej Listy królów. Nazywane tam Ungu. Jednym z jego władców miał być Gilgamesz, półdemon, bohater mitów. Miasto o wielu imionach Znane jest także z kart Biblii. Miało być jednym z pierwszych miast jakie weszło w skład królestwa Nimroda, ale tu nosi nazwę Erech. Uruk, ta nazwa, obiła
- [Thera - wyspa, która wyleciała w powietrze](https://www.podkop.com/2015/08/19/thera-wyspa-ktora-wyleciala-w-powietrze/) - W dziejach ziemi było kilka potężnych erupcji wulkanów o sile takiej, że wywarły wpływ na całe kontynenty a nawet glob. Jednym z takich wydarzeń był wybuch wulkanu na Therze, chociaż właściwiej byłoby tu powiedzieć, że to wyspa Thera wyleciała w powietrze. Dzisiaj Thera czy też Santoryn – bo i tak jest nazywana największa
- [Doggerland - ląd pochłonięty przez ogromne fale](https://www.podkop.com/2014/05/12/doggerland-lad-pochloniety-przez-ogromne-fale/) - Słyszeliście o Atlantydzie? Na pewno. Zatopiony ogromny, legendarny ląd. Woda pochłaniająca całą cywilizację, która miała być super i hiper rozwinięta. Ta opowieść jest przekazywana przez pokolenia, przez tysiąclecia. Czy to bajka? Takich pochłoniętych przez morskie głębiny lądów, jest całkiem sporo, na całym globie. Na Morzy Północnym był ląd, później pochłaniany przez wodę kawałek, po kawałku,
- [Stela Głodu - 7 lat głodu w Egipcie](https://www.podkop.com/2021/06/20/stela-glodu-7-lat-glodu-w-egipcie/) - Stela Głodu została odnaleziona na maleńkiej wyspie Sehel, która leży na południe od Asuanu. Nie jest to właściwie stela (kamienna płyta pokryta napisem, płaskorzeźbą, mająca coś lub kogoś upamiętnić) a napis na granitowym głazie, którego część wyrównano po to, by umieścić tekst. Stela mówi o siedmiu latach głodu, jaki zapanował w Egipcie za panowania
- [Gdy Egipt faraonów tonął w deszczu](https://www.podkop.com/2014/06/14/gdy-egipt-faraonow-tonal-w-deszczu-polskie-badania-klimatu-starozytnego-egiptu/) - Gdy mówię Egipt - myślę piramidy i piach. Mam rację? Co powiecie na wiadomość, że jeszcze niecałe 5000 lat temu Egipt był urodzajnym krajem, gdzie deszcze padały często i gęsto. Po takich opadach rzeki wzbierały a Nil nie był jedyną porządną rzeką w Egipcie. Deszcze i to obfite, były tam na porządku dziennym w okresie
- [Stela Burzy faraona Ahmose - Egipt znowu tonie](https://www.podkop.com/2015/07/22/stela-burzy-faraona-ahmose-egipt-znowu-tonie/) - Egipt nawiedzały powodzie. 5000 lat temu Egipt faraonów tonął w deszczu. Zbadano, zmierzono, tak było - pisałam o tym TU. Powódź pod piramidami Dwa i pół tysiąclecia później woda znowu niszczyła kraj faraonów. Tym razem najbardziej ucierpiała delta i północ Egiptu ale nie tylko. Wielka burza zalała także ziemie daleko na południu Egiptu
- [Dziewczyna z Egtved. Epoka brązu](https://www.podkop.com/2022/10/08/dziewczyna-z-egtved-epoka-brazu/) - Egtved to małe miasteczko leżące w Danii. Znajdziesz je praktycznie w środku Półwyspu Jutlandzkiego. Swoją sławę zawdzięcza pewnej nastolatce ubierającej się w miniówkę i przykrótki top. Świat poznał ją w 1921 roku, gdy odkryto jej grób. Pierwotnie przykrywał go kurhan, kryjący postawioną na zrobionym z kamieni postumencie trumnę z wydrążonego pnia dębu. Przepołowiono go
- [Skarby. Dysk z Nebry](https://www.podkop.com/2019/05/25/skarby-dysk-z-nebry/) - Dysk z Nebry ukazał się oczom współczesnych ludzi całkiem niedawno. 20 lat temu w 1999 roku odnaleźli go dwaj poszukiwacze skarbów, buszujący z wykrywaczem metalu po wzgórzach w okolicach Nebry. Nebra to niewielka mieścina z nieco ponad 3 000 mieszkańców, leżąca około 65 km na północny zachód od Lipska. Poszukiwacze skarbów Poszukiwacze
- [Tajemnica koralika z Pylos. Starożytni i ich sokoli wzrok](https://www.podkop.com/2017/11/09/tajemnica-koralika-pylos-starozytni-sokoli-wzrok/) - Pylos to dzisiaj mały port i miasteczko na wybrzeżu Peloponezu. Ma to miejsce jednak swoje o wiele starsze oblicze pochodzące z czasów bohaterów Homera. Starożytne Pylos leżało na północ od dzisiejszego. Jego ruiny są oddalone o 7 km od morza. Wykopaliska były tam prowadzone od 1939 roku, jednak ze zrozumiałych względów dopiero po wojnie nabrały
- [Dolni Věstonice - morawskie stanowisko z paleolitu wymykające się schematowi](https://www.podkop.com/2022/09/26/dolni-vestonice-morawskie-stanowisko-z-paleolitu/) - Dolni Věstonice to niewielka wieś leżąca na południu Moraw, niedaleko Mikulowa, pięknego miasteczka z ciekawą historią, usadowionego tuż przy granicy z Austrią. Jest to uroczy teren, który warto odwiedzić, by posmakować tutejszą kuchnię, pojeździć na rowerze w pięknych okolicznościach przyrody, pozwiedzać zamki i stare miasteczka. Są tu też Wzgórza Pavlovskie, dla amatorów wędrówek nie tylko
- [Podział dziejów na epoki: starsza epoka kamienia – paleolit](https://www.podkop.com/2016/06/23/epoka-kamienia-paleolit/) - W archeologii obowiązuje podział dziejów na epoki. W skrócie to epoka kamienia, brązu i żelaza. Każda ma cechy charakterystyczne i zamyka się w pewnym odcinku dziejów. Nie jest to sztywny podział z jasno określonymi datami początku i końca danej epoki. Nim zacznę pisać o owych epokach zdefiniuje jedno słowo – prehistoria/prahistoria. W sumie proste słowo,
- [Betsaida, miasto apostołów Piotra, Andrzeja](https://www.podkop.com/2022/09/15/betsaida-miasto-apostolow-piotra-andrzeja/) - Betsaida, miasto, którego znane nam początki sięgaję trzy tysiąclecia wstecz, pojawiajace się na kartach Nowego Testamentu. Leżała na północy Izraela, gdzzie rozciąga się żyzna kraina, która sięga brzegów jeziora Tyberiadzkiego. Jest to miejsce dobre dla hodowli bydła. Trawy tu było zawsze sporo. Jest duże jezioro, w którym ryb nie brakowało. Jakby tego mało biegł nieopodal
- [Jezus jak inni bogowie. Zaratustra cz.5](https://www.podkop.com/2022/06/25/jezus-jak-inni-bogowie-zaratustra/) - Zaratustra, reformator starej religii Iranu, prorok lub twórca nowej religii, jaką ma być zaratustrianizm, jest jedną z osób wymienianych jako pierwowzór Jezusa. Jego imię może brzmieć w literaturze z grecka — Zoroaster. Nie wiadomo, kiedy żył. Dzisiaj uczeni podają daty od prawie 2000 p.n.e. do 600 p.n.e. Starożytni twierdzili, że żył 258 lat przed Aleksandrem
- [Datowanie wydarzeń biblijnych. Niewola babilońska](https://www.podkop.com/2018/05/04/datowanie-wydarzen-biblijnych-niewola-babilonska/) - Niewola babilońska to jeden z najważniejszych okresów, które ukształtowały judaizm i zmieniły na zawsze losy Izraelitów. Po wejściu do Kanaanu Izrael przeszedł dość długi okres, gdy formalnie nie był jednym organizmem państwowym, nie miał króla, centralnego ośrodka kultu. W tym czasie przywódcami czy raczej pewnego rodzaju autorytetami byli sędziowie. Później na krótko, bo ledwo na
- [Fibula — starożytna historia agrafki](https://www.podkop.com/2022/04/23/fibula-starozytna-historia-agrafki/) - Fibula nazywana też zapinką to starożytna wersja agrafki. Można powiedzieć, że zastępowała guziki, zamki błyskawiczne, haftki. Służyła do spinania szat, czyli mówiąc wprost, trzymała materiał w kupie, by nie zjechał z tyłków i ramion ludzi, powiedzmy w takiej starożytnej Grecji. Sporo ubrań, jakie nosili starożytni, było nie tyle szytych czy tkanych np. z rękawami, nogawkami,
- [Egipcjanie ubierali się w len](https://www.podkop.com/2015/02/18/egipcjanie-ubierali-sie-w-len/) - Kraj faraonów, to dziwne i ciekawe miejsce pod wieloma względami. Jeżeli chodzi o modę i jej wpływ na społeczeństwo, stanowi przykład wyjątkowej odporności na wszelkie zmiany, wpływy i nowinki. Egipcjanie ubierali się tak samo przez tysiąclecia. Od początków istnienia państwa, czyli mniej więcej 3100 p. n.e. do czasów Aleksandra Wielkiego, zmiany jakie
- [Ubrania starożytnych Rzymian](https://www.podkop.com/2019/11/29/ubrania-starozytnych-rzymian/) - Odpowiedź na pytanie jakie ubrania nosili starożytni Rzymianie, zwykle brzmi – togi! To prawda i toga do dzisiaj jest ich znakiem rozpoznawczym w sztuce, filmie, literaturze. Rzymski zestaw ubrań był jednak bogatszy, a i sama toga miała różne wersje. Rzym na przestrzeni wieków rozrastał się, zmieniał. Zaczynał z królem, później był republiką, a
- [Ile wart jest talent, a ile jest wart wdowi grosz - starożytne pieniądze](https://www.podkop.com/2013/11/26/pieniadze/) - Pieniądze to drażliwy temat dla wielu ludzi. Podobno dżentelmeni o nich nie rozmawiają. Dzisiaj jednak będę pisać o pieniądzach, a konkretnie rzymskich i greckich monetach, z którymi zetkniecie się na kartach Nowego Testamentu. Bryłki cennych metali jak złoto, czy srebro, były używane jako środek płatniczy od dawna. Czasem przetapiano je na sztabki. Sztabki dzielono gdy
- [Historia mikrobami pisana](https://www.podkop.com/2022/04/10/historia-mikrobami-pisana/) - Historię tworzą wielcy wodzowie, królowie – mamy taki obraz, ponieważ często stawia się znak równości między historią – tym, co się wydarzyło, a polityką, działaniami militarnymi i wszelkimi wydarzeniami związanymi z panującymi dynastiami. To wojny i bitwy, zmieniają przecież dzieje narodów. Wystarczy sięgnąć po pierwszą z brzegu książkę opowiadającą o historii jakiegoś kraju, regionu czy
- [Syryjska wojna domowa, a archeologia. Zniszczenia na Tell Qarqur i innych stanowiskach.](https://www.podkop.com/2014/01/22/syryjska-wojna-domowa-a-archeologia-zniszczenia-na-tell-qarqur-i-innych-stanowiskach/) - Kilka dni temu na stronie livescience.com ukazał się artykuł, mówiący o zniszczeniach stanowisk archeologicznych, do jakich doszło w ciągu ostatnich lat, podczas trwania wojny domowej w Syrii. Na zdjęciach ( TU ), możecie zobaczyć jak kopiec Tell Qarqur, położony w pn-zach Syrii, kryjący w sobie 10 000 lat historii zamieszkania ludzi w tym miejscu, zamieniono
- [Nieznany faraon i dwa groby królewskie odkryto w Egipcie.](https://www.podkop.com/2014/01/16/nieznany-faraon-i-dwa-groby-krolewskie-odkryto-w-egipcie/) - W ostatnich dniach mamy wysyp ciekawych odkryć w Egipcie. O grobie piwowara, odkrytym przez archeologów japońskich pisałam tu kilka dni temu. Mamy jednak i ciekawe odkrycia królewskich grobów. Najpierw news, który zaskoczył interesujących się starożytnym Egiptem.To news "dwa w jednym" bo jedno odkrycie daje dwa newsy: Jak doniosła wczoraj prasa, w Abydos archeolodzy z University
- [Złoty skarb z Megiddo](https://www.podkop.com/2012/12/28/zloty-skarb-z-megiddo/) - Miejsce takie jak Megiddo, obecne w świadomości pokoleń i narodów od dwóch tysiącleci powinno być jednym z pierwszych do których dotarli badacze a jednak tak się nie stało. Historia wykopalisk w Megiddo Dopiero w latach 1902-1905 przeprowadzono tu pierwsze prace wykopaliskowe. Niemieckie Towarzystwo Orientalne wysłało tam Gottlieba Schumachera. Później nastąpiła przerwa i
- [O łapówce w sporcie sprzed 1700 lat.](https://www.podkop.com/2014/04/29/lapowce-w-sporcie-sprzed-1700-lat/) - Sport kiedyś był czysty. Nie było dopingu, łapówek, ustawianych walk, itp. Przynajmniej nie na taką skalę jak dzisiaj. Zgadzacie się z tym? Może było tego mniej w czasach, gdy był bardziej amatorski. Gdy za zwycięstwem idą pieniądze, często duże pieniądze, kończy się romantyzm sportu. Tak było niestety zawsze. Starożytni nie byli tu lepsi. Tam zwycięzca
- [Izraelskie megality zatopione  10 000 lat temu](https://www.podkop.com/2014/06/10/izraelskie-megality-zatopione-10-000-lat-temu/) - Megality fascynują. Zawsze. Te ogromne głazy postawione na sztorc, poustawiane w kręgi, czy długie aleje jak w Carnac. Kiedy powstały i po co? Nie potrafimy powiedzieć. Trudno je wydatować podobnie jak ryty naskalne. Megality są tajemnicze, a tajemnice intrygują. Takie kamienne konstrukcje spotkacie nie tylko na lądzie. Niedaleko Góry Karmel, tej samej, na
- [Etruskie zagadki - blaszki z Pyrgi](https://www.podkop.com/2021/08/15/etruskie-zagadki-blaszki-z-pyrgi/) - Pyrgi leżało nad toskańskim brzegiem Morza Śródziemnego i było portem etruskim miasta Caere. Dzisiaj to nadmorskie Santa Severa. Latynowie nazywali Etrusków Etrusci lub Trisci i to ta nazwa tego tajemniczego ludu została w pamięci kolejnych pokoleń. Oni sami mówili o sobie Rasna lub Rasenna. Nie wiadomo skąd przybyli do Italii. Herodot wskazuje na starożytną
- [Podkopowe historie](https://www.podkop.com/2021/11/15/podkopowe-historie/) - Podkopowe historie narodziły się wraz z 10 sezonem mojego pisania na Podkopie. Wystartowały pięknie, ale prawie na początku pokonały mnie techniczne problemy. Czasem przeprowadzka lub jakakolwiek zmiana lokalizacji, sprzętu, którego używamy, może namieszać w koncie Google. Bywa, że nie da się tego wyprostować i trzeba zaczynać od nowa. Szkoda, bo straconego czasu nie odzyskam, jednak
- [Najstarszy żółty ser świata pochodzi z pustyni Takla Makan](https://www.podkop.com/2014/03/04/ser/) - Ser jest praktycznie niezastąpiony w naszej codziennej diecie. Wyobrażacie sobie świat bez pizzy, parmezanu, cheesburgera, czy mojego serowego numeru jeden, mozzarelli, którą mogę dodawać prawie do wszystkiego, co nie jest słodkie? Lubię sery, ale nie bardzo podoba mi się sposób, w jaki powstają. Podpuszczka, która ścina mleko i daje nam ser, nie rośnie
- [Nestorianie w Kurdystanie](https://www.podkop.com/2017/05/26/nestorianie-w-kurdystanie/) - Iracki Kurdystan to teren, który przez kilkadziesiąt lat, między 1974 a 2005 rokiem był niedostępny dla badań archeologicznych. Kurdowie nie lubili Saddama. Saddam nie lubił Kurdów. Bywało w tym regionie gorąco. Teraz jest dziejowe okienko stabilizacji dla tego regionu. Nie wiadomo jak długo potrwa, bo sytuacja na całym Bliskim Wschodzie jaka jest sami wiecie –
- [Ebionici - ubodzy żydowscy wyznawcy Jezusa](https://www.podkop.com/2015/03/06/ebionici-ubodzy-zydowscy-wyznawcy-jezusa/) - Ebionici, kim/czym właściwie była ta pierwsza grupa, odłam, nurt chrześcijaństwa jaki pojawił się już w połowie I w n.e. ? To dobre pytanie a odpowiedź może zaskoczyć. Samo chrześcijaństwo powstało i istniało na początku wewnątrz judaizmu. Jezus był patrząc na jego ludzkie pochodzenie Żydem, jego matka była Żydówką, krewni Żydami. Jego nauczanie nie pojawiło się
- [Starożytny Egipt - abc](https://www.podkop.com/2021/12/16/egipt-abc/) - Znajdziesz tu podstawowe informacje o starożytnym Egipcie, takie abc, by wiedzieć co jest czym, gdzie i kiedy umieścić to na linii czasu. Egipt, to kraj leżący nad Nilem - taka oczywistość na początek. Sami Egipcjanie mówili o sobie "Remtu Kemi" - ludzie czarnej ziemi, a o swoim kraju "Kemi" - czarna ziemia. Chodziło tu o
- [Ahmose I – faraon, który nie znał Józefa](https://www.podkop.com/2015/08/04/ahmose-i-faraon-ktory-nie-znal-jozefa/) - Ahmose I jest uznawany za założyciela XVIII dynastii. Początek dynastii nietuzinkowych władców Egiptu To ta dynastia, do której należeli wielcy władcy Egiptu. Jednym z nich jest Totmes III, wielki strateg prowadzący zwycięskie kampanie wojskowe, o którym można śmiało powiedzieć, że to taki Napoleon starożytności. Do tej dynastii należała Hatszepsut – kobieta faraon (ale nie
- [Rok, w którym urodził się Jezus](https://www.podkop.com/2019/12/26/rok-w-ktorym-urodzil-sie-jezus/) - Rok, w którym urodził się Jezus i wyznacza naszą rachubę czasu, dzielącą dzieje, na te przed narodzeniem Jezusa i te po nich, obliczył w połowie lat dwudziestych szóstego wieku Dionizjusz Mały (Dionysius Exiguus — pod takim łacińskim imieniem znajdziesz go w literaturze). Z jego obliczeń wynikało, że rok narodzenia Jezusa będący zarazem 1 rokiem nowej
- [Sargon Wielki - biblijny Nimrod.](https://www.podkop.com/2014/09/06/sargon-wielki-biblijny-nimrod/) - Opowiem wam dzisiaj o nietuzinkowej postaci w dziejach ludzkości, człowieku, który miał wpływ na nasze życie tworząc sposób zarządzania państwem, z którego korzystamy po dziś dzień - to Sargon Wielki. Według mnie to dobry kandydat na biblijnego Nimroda. Próby identyfikacji biblijnych postaci, z tymi które znamy z historii lub innych przekazów, to dość popularna
- [Insygnia faraonów – skąd się wzięło  królewskie berło](https://www.podkop.com/2015/10/06/insygnia-faraonow-skad-sie-wzielo-krolewskie-berlo/) - Faraon, jak każdy władca nosił symbole owej władzy jaką posiada na sobie. Królowie z bajek i ci prawdziwi kojarzą nam się zwykle z gościem trzymającym w jednym ręku berło, w drugim jabłko, mającym koronę na głowie a ramiona okryte płaszczem obszytym sobolowym futerkiem. Poza płaszczem z sobolem reszta jest stara jak świat. Faraon
- [Insygnia faraonów – wszystkie berła władcy Egiptu](https://www.podkop.com/2017/02/08/insygnia-faraonow-wszystkie-berla-wladcy-egiptu/) - Władcy jakich znamy z historii czy bajek mają zwykle jedno berło i jedną koronę jednak w przypadku Egiptu jak zwykle nie może być standardowo. Koron królewskich jest kilka a berła władcy Egiptu czy też przedmioty pełniące ich rolę także występują w liczbie mnogiej a są to haka, chepesz, nechacha, cherep i uas. Czym jest berło,
- [Pazuzu – współczesna kariera starożytnego demona](https://www.podkop.com/2019/04/09/pazuzu-wspolczesna-kariera-starozytnego-demona/) - Pazuzu to jedna z nielicznych postaci świata starożytnego, która zrobiła karierę we współczesnym kinie. Pewnie kojarzysz go, niekoniecznie pamiętając jego imię. Chudy, człekopodobny stwór, o twarzy zwierzęcej, a jednak mającej ludzki rys. Duże wyłupiaste oczy i otwarte wąskie usta, powodują pewien dyskomfort, oglądając jego wizerunki. Podwójne skrzydła, szponiaste stopy, łuski na ciele, ogon jak u
- [Megiddo - 29 miast zbudowanych jedno na drugim](https://www.podkop.com/2012/12/19/megiddo-29-miast-zbudowanych-jedno-na-drugim/) - Tell Megiddo to stanowisko perełka w archeologii. Jest uznawane za najbardziej reprezentatywne stanowisko tego typu dla całego regionu. Pozostałe dwa to Hazor i Beer Szewa. Miejsce to było zamieszkiwane praktycznie bez przerwy od połowy 4 tys. p.n.e. do VI w. p.n.e. Kolejne warstwy nakładały się tu na siebie, podnosząc wysokość wzgórza, na którym budowano miasto,
- [Ogromny okrągły ołtarz z Megiddo](https://www.podkop.com/2015/09/21/ogromny-okragly-oltarz-z-megiddo/) - Megiddo to bardzo stare miasto, które ludzie zamieszkiwali bez przerwy przez kilka tysięcy lat. Było burzone i odbudowywane ciągle, i ciągle w tym samym miejscu. Kolejne warstwy nakładały się na siebie podnosząc wysokość wzgórza, na którym budowano miasto umacniając jeszcze bardziej jego obronny charakter. Pisałam szerzej o mieście, jego historii we wpisie „Megiddo – 29
- [11 000 lat temu zbudowano nie tylko Göbekli Tepe](https://www.podkop.com/2021/12/07/11-000-lat-temu-zbudowano-nie-tylko-gobekli-tepe/) - Dwom okresom w dziejach poświęcę w „Podkopowych historiach” więcej miejsca, będą wracać tu ukazywane z różnych perspektyw. Są to dwa przełomowe momenty w historii ludzkości, to one ukształtowały nas i naszą cywilizację. Mówiąc „naszą”, mam na myśli ludzką, bez dzielenia jej na wschodnią, zachodnią, starożytną czy nowożytną. 3 odcinek „Podkopowych historii” możesz przesłuchać lub
- [Gdy Księżyc był bogiem](https://www.podkop.com/2012/12/10/gdy-ksiezyc-byl-bogiem/) - Opowiem wam dzisiaj o czasach gdy Księżyc był bogiem. W Sumerze bogiem lunarnym był Nanna, który w Babilonie przybrał imię Sin. Był on ukochanym dzieckiem pary bogów stworzycieli. Wyobrażano go sobie jako dojrzałego mężczyznę z długą brodą, ale symbolicznie przedstawiano jako byka. Ogromnego doskonałego byka, czasem z ludzką twarzą. Później byka zastępuje smokopodobne zwierzę towarzyszące bogu
- [Egipski bóg stwórca cz.2](https://www.podkop.com/2014/11/18/egipski-bog-stworca-cz-2/) - Atum, stary egipski bóg stwórca, czczony w Heliopolis, dokonał aktu stworzenia przez pewne działanie. W Memfis, czczono boga stwórcę pod imieniem Ptah. Przedstawiano go jako człowieka, czy raczej mumię łysego mężczyzny w czapce przypominającej czepek pływacki, z doczepioną faraońską bródką, owiniętego całunem. W dłoniach trzymał laskę. Składa się ona z trzech ważnych dla
- [Jak Egipcjanie czcili Księżyc](https://www.podkop.com/2014/08/04/egipcjanie-czcili-ksiezyc/) - Dzisiaj coś o egipskim bogu Księżyca i o tm jak to Egipcjanie czcili Księżyc. Temat wywołał komentarz pod artykułem o synodzie laodyceiskim. Zacytuje go (pisownia oryginalna): "jest pewna koncepcja skąd allelujah , hallelujah w biblii i jest to okrzyk wojenny w j. greckim elleleu oznaczający ,,niech żyje” , ktoś to podobieństwo wykorzystał do wprowadzenia
- [Sumeryjska opowieść o Potopie](https://www.podkop.com/2014/06/03/sumeryjska-opowiesc-o-potopie/) - Opowieść o Potopie, jest częścią naszej kultury - mogę tak śmiało powiedzieć. Częścią kultury o tradycji judeochrześcijańskiej - powie ktoś inny, bo najbardziej znana opowieść o Potopie, pochodzi z Biblii. Jednak także poza Biblią przetrwały na ziemi opowieści o powodzi, która zniszczyła życie na ziemi. Biblijna wersja tej historii, przez wieki, uchodziła za oryginalną i
- [Utnapisztim, człowiek który przeżył Potop i stał się nieśmiertelny](https://www.podkop.com/2014/12/10/utnapisztim-czlowiek-ktory-przezyl-potop-stal-sie-niesmiertelny/) - Utnapisztim, tak miał na imię akadyjski Noe. Tę opowieść o potopie, który zniszczył świat, znamy nie jako osobną historię a jedynie jako część "Eposu o Gilgameszu". Ten bohater mezopotamski, udaje się do Utnapisztima po informacje jak zdobyć nieśmiertelność. Gdy już do niego dociera, ten raczy go swoją historią. Opowiada mu o tym, jak bogowie za
- [Gilgamesz, sumeryjski król, bohater. Czy to aby nie biblijny Nimrod?](https://www.podkop.com/2014/06/22/gilgamesz-sumeryjski-krol-bohater-biblijny-nimrod/) - Gligamesz, to chyba najbardziej rozpoznawalna postać ze świata starożytnego Sumeru. W świadomości, nazwę ją popularnej, utarło się przekonanie, że Epos o Gilgameszu mówi o Potopie, więc Gilgamesz żył w czasie, gdy wody zalały świat. Nic bardziej mylnego. Znamy go z sumeryjskiej Listy królów, gdzie jest wymieniony jako piąty, popotopowy władca Ungu, miasta znanego nam pod
- [Podział dziejów na epoki: młodsza epoka kamienia — neolit](https://www.podkop.com/2018/05/16/podzial-dziejow-na-epoki-mlodsza-epoka-kamienia-neolit/) - Neolit to młodsza epoka kamienia. Była dawniej nazywana epoką kamienia gładzonego. Od starszej epoki kamienia, czyli paleolitu, miał ją odróżniać sposób obróbki kamienia, który to miał być głównym materiałem do produkcji narzędzi. Te z kolei były niezbędne, by człowiek żyjący w paleolicie mógł polować na grubego zwierza, bo to on miał być podstawą jego wyżywienia.
- [Moab - abc](https://www.podkop.com/2016/09/06/moab-abc/) - Moab w Biblii to trzy różne Moaby Pierwsza - to imię syna Lota, będącego owocem kazirodczego związku tegoż ze starszą córką. Druga - to nazwa ludu, którego protoplastą był ów Moab. Trzecia - to kraina leżąca na wschód od Jordanu, na południe od rzeki Arnon. Moab, Moabici pojawią się w Biblii w kilku dość
- [Jezus i inni bogowie. Attis Cz.3](https://www.podkop.com/2021/09/02/jezus-i-inni-bogowie-attis-cz-3/) - Attis to jeden ze starożytnych bogów, którzy mają według różnych autorów internetowych filmów i tekstów mieć podobne życiorysy jak Jezus Chrystus. Przyznam się, że umieszczenie go w jednym rzędzie z Jezusem budzi mój niesmak. Attis pochodzi z Frygii, jest bogiem wkoło którego toczyły się orgiastyczne i krwawe rytuały. Nie ma nic z nowotestamentowego Jezusa.
- [10 sezon Podkopu](https://www.podkop.com/2021/09/11/10-sezon-podkopu/) - 12 września Podkop ma urodziny. Tego dnia zaczyna się 10 rok mojego opowiadania w tym miejscu o starożytności, archeologii i historii chrześcijaństwa. Dzisiaj na Podkopie są opublikowane 245 teksty. Było ich trochę więcej, ale niektóre padły ofiarą zmiany serwera i szablonu, kolejne mojego niezadowolenia z nich treści lub formy, w jakiej je napisałam, część się
- [Hetyci – na początek abc](https://www.podkop.com/2015/10/22/hetyci-na-poczatek-abc/) - Hetyci to lud, który właściwie do końca XIX wieku był uznawany za legendarny, bo istniał tylko na kartach Biblii. Dzisiaj chcę wam przedstawić tylko takie małe abc historii Hetytów i to co na ich temat przez tysiąclecia mówiło jedynie jedne źródło – Biblia. Hetyta to tłumaczenie słowa Hitti, którym nazywano ten stary lud
- [Najstarszy kawałek metalu na Bliskim Wschodzie](https://www.podkop.com/2014/08/29/najstarszy-kawalek-metalu-bliskim-wschodzie/) - Ucząc się historii, każdy z nas musiał wkuć podział dziejów ludzkości, na tak zwane epoki. Te najstarsze, najbardziej lubiane przez większość archeologów, to paleolit, brąz, żelazo. Tak, macie rację, podałam bardzo uproszczony podział, bo można jeszcze między paleolit i brąz dodać mezolit, neolit, chalkolit. Czym różnią się epoki? Sposobem w jaki żyli ludzie
- [Czarny Obelisk. Asyryjski władca, król Izraela i jednorożec](https://www.podkop.com/2019/10/26/czarny-obelisk/) - Czarny Obelisk należy do sztandarowych zabytków archeologii biblijnej. Zdobi kolekcję obelisków w British Museum i tam możesz go zobaczyć. Jak sama nazwa wskazuje, obelisk jest czarny. Kolor nadaje mu skała wapienna, z której go wykuto. Ma niecałe 2 metry wysokości i 45 cm szerokości. To nie wiele w porównaniu z obeliskami egipskimi. Asyryjskie obeliski to
- [Ach ten Dawid! - stela z Dan](https://www.podkop.com/2012/11/01/stela-z-dan/) - Wykopaliska w Dan, mieście leżącym na północy Izraela, trwały już wiele sezonów a oczom archeologów ukazało się sporo zaskakujących i ciekawych artefaktów. Potrójna brama o łukowatym wejściu, z czasów gdy miasto zamieszkiwali Kananejczycy, mury i bramy wzniesione przez pokolenie izraelskie Dan, stare miejsce kultu rozbudowywane przez kolejne tysiąclecie - to niektóre z tych wielkich gabarytowo
- [Dan - miasto, które czciło cielca](https://www.podkop.com/2012/10/30/dan-miasto-ktore-czcilo-cielca/) - Na północy Izraela, u podnóża góry Hermon, rzut kamieniem od Cezarei Filipowej, leży starożytne miasto Dan. Właściwie, to leży tam to co z niego pozostało, czyli Tell Dan. Okolica jest bardzo żyzna i nie brak tu wody. Jordan ma tu swój początek, to znaczy dwa z czterech strumieni dających początek tej rzece. Mała osada istniała
- [Kanaan – abc. Kanaan i Ziemia Obiecana](https://www.podkop.com/2018/10/12/kanaan-abc-kanaan-i-ziemia-obiecana/) - Kanaan to rejon świata, w którym dzieje się większość historii opisanych w Biblii. To on jest ziemią obiecaną Abrahamowi, to tam wkroczyli Izraelici po opuszczeniu Egiptu i czterech dekadach wędrówki po pustyni. O Kanaanie teoretycznie całkiem sporo wie każdy chrześcijanin oraz osoba, która sięgnęła po lekturę Biblii. Jak to bywa z tym, co oczywiste, często
- [Kanaan - abc. Religia Kanaanu a zrozumienie Biblii](https://www.podkop.com/2019/07/08/religia-kanaanu/) - Religia Kanaanu to ostatnia część „abc” tego regionu. Cykl ma na celu zbudowanie solidnej podstawy wiedzy o Kanaanie, do której łatwiej będzie dodawać dalsze informacje, fakty, miejsca. Podchodziłam do tego tekstu jak przysłowiowy pies do jeża. Działo się tak, ponieważ wiedziałam, że nie da się ugryźć tematu pogańskich bogów Kanaanu bez połączenia ich z Biblią.
- [Filistyni starzy i nowi](https://www.podkop.com/2014/10/30/filistyni-starzy-i-nowi/) - Dzisiaj chcę powiedzieć kilka słów o pewnym problemie. Chodzi o błędne informacje jakie ma podawać Biblia o Filistynach. Filistyni, to jeden z ludów dość często pojawiających się na kartach starego Testamentu. Zamieszkiwali nadmorski pas wybrzeża Morza Śródziemnego od Gazy po Aszdod. Zajmowali stosunkowo niewielki kawałek ziemi. Według zapisu biblijnego, mieli ciągle walczyć z
- [Wykopaliska w Tell Abu al-Kharaz. Czy to biblijne  Jabesz, miejsce pochówku króla Saula?](https://www.podkop.com/2014/01/25/wykopaliska-w-tell-abu-al-kharaz-czy-to-biblijne-jabesz-miejsce-pochowku-krola-saula/) - Tell Abu al-Kharaz, leży przy granicy Jordanii i Zachodniego Brzegu. To wzgórze zajmuje powierzchnię o wymiarach 300 na 400 m i wznosi się 60 m nad okolicą. Z jego szczytu rozpościera się piękny widok. Trudno byłoby dawnych jego mieszkańców, zaskoczyć niespodziewanymi odwiedzinami. Chociaż przez tysiąclecia istnienia miasta, karawany z różnymi towarami, z Europy, Egiptu, Północnej
- [Lepenski Vir - wizerunki o smutnych twarzach](https://www.podkop.com/2021/06/06/lepenski-vir/) - Lepenski Vir to stanowisko archeologiczne położone nad brzegiem Dunaju w Serbii. Na drugim brzegu jest już Rumunia i góra wznosząca się na 755 m, to nagi szczyt o intrygującym kształcie - Trescovat. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku Lepenski Vir odsłonił pewien sekret starej Europy, który dziwi wielu nawet dzisiaj. Odkopano tam osadę z wieloma
- [Jezus i inni bogowie. Dionizos cz.4](https://www.podkop.com/2021/09/18/jezus-i-inni-bogowie-dionizos-cz-4/) - Dionizos to dla mnie obok Hermesa i Artemidy najciekawszy grecki bóg. Nosił przydomek rogaty i to z rogami był często przedstawiany. Właściwie są trzy rodzaje odsłon tego boga. Pierwsza to uroczy mały chłopiec, druga piękny, nieco zniewieściały młody mężczyzna z burzą loków na głowie i trzeci, dojrzały już człowiek z twarzą ozdobioną bujną brodą.
- [Bitwa w Lesie Teutoburskim i tajemniczy obóz rzymski z Turyngii](https://www.podkop.com/2014/05/23/bitwa-w-lesie-teutoburskim-i-tajemniczy-oboz-rzymski-z-turyngii/) - Imperium Rzymskie, to stosunkowo dobrze znany twór. Wiemy sporo o tym, jak żyli Rzymianie w czasach Cesarstwa, jaką prowadzili politykę, jakie wojny, jak zmieniała się granica Imperium. Wydawać się może, że nie zaskoczy nas starożytny Rzym swoją polityką i działaniami na skalę makro. No może, o jakichś rozgrywkach wewnętrznych, spiskach, przekrętach możemy nie wiedzieć, ale
- [Miasta Apokalipsy – Laodycea](https://www.podkop.com/2013/08/26/miasta-apokalipsy-laodycea/) - Laodycea była zbudowana przez Antiocha II w dolinie Lyksusu. Nowe miasto, które dostało nazwę by uczcić żonę założyciela, swoje początki datuje na rok 260 p.n.e. To miasto podobnie jak Sardes, czy Efez było ważnym ośrodkiem handlowym, a jego pozycja była utwierdzona przez położenie na szlaku łączącym Europę z Egiptem ale także Mezopotamią i prowadzącym dalej
- [Artemida Efeska - byt o wielu imionach](https://www.podkop.com/2020/01/22/artemida-efeska/) - Wielka Artemida Efeska to nie do końca grecka Artemida czy rzymska Diana, o której pisałam niedawno. Tamta była dziewczęca chociaż groźna. Efeska Artemida miała silny rys matki, dawczyni życia. Imię i wiele cech co prawda dziedziczy po greckiej dziewiczej bogini Artemidzie, opiekunce życia, niosącej światło, pani przyrody. Bogini, której składano krwawe ofiary jak w Arycji
- [Tunel Ezechiasza - woda dla Jeruzalem](https://www.podkop.com/2013/02/13/tunel-ezechiasza-woda-dla-jeruzalem/) - Kiedy w 1838 roku Robinson zszedł do sadzawki Siloe, było w niej bardzo mało wody. To był dobry znak, bo przecież nasz geograf szukał w tym miejscu czegoś bardzo konkretnego, a mianowicie wejścia do tunelu, którym dostarczano wody do sadzawki. Ten tunel musiał tam być bo przecież tak wyczytał w Biblii w 2 Ks. Królewskiej
- [Jezus i inni bogowie.  Horus cz. 2](https://www.podkop.com/2021/08/05/jezus-i-inni-bogowie-horus-cz-2/) - Horus pojawia się często jako kolejna wersja czy też odsłona starożytnych bogów mających być prawzorami Jezusa. Najczęściej dowody na to są tak jak w przypadku Mitry, o którym pisałam w 1 części, brane z popkultury, filmów i współcześnie tworzonego mitu starożytnych bogów. Odbiega on od tego, w co wierzyli ich wyznawcy setki czy tysiące lat
- [Co łączy  faraona Tutanchamona i meteoryty](https://www.podkop.com/2016/06/08/co-laczy-faraona-tutanchamona-i-meteoryty/) - Postać faraona Tutanchamona budzi emocje od dnia gdy Carter otworzył jego grobowiec i z tego schorowanego młodego króla uczynił jednego z najbardziej znanych obecnie władców starożytnego Egiptu. Zasłużył się nam , współcześnie żyjącym ludziom, przede wszystkim tym, że jego grobowca nie obrabowano. To co ukazało się oczom jego odkrywców wprawiło ich w osłupienie. Skarby
- [Dłuto z okresu drugiej światyni w Jerozolimie! Czyżby?](https://www.podkop.com/2014/04/25/dluto-z-okresu-drugiej-swiatyni/) - Piszą o tym inni, więc napiszę i ja. W Jerozolimie, niedaleko Ściany Płaczu są od lat prowadzone wykopaliska. Kieruje nimi Eli Shukron. Rok temu znalazł tam, w miejscu, które można nazwać śmietnikiem z I w.n.e. wiele ciekawych i mniej ciekawych drobiazgów. Były oczywiście naczynia, ich kawałki, miecz rzymski, dzwonek - być może z szat arcykapłana, monety
- [Dysk z Fajstos – gliniany dysk kryjący tajemnicę](https://www.podkop.com/2017/12/02/dysk-fajstos-gliniany-dysk-kryjacy-tajemnice/) - Dysk z Fajstos to jeden z tych starożytnych przedmiotów, który stanowi dość kłopotliwe znalezisko. Jedni starają się rozgryźć tajemnicę skąd pochodzi i czym jest, a inni chętnie uznaliby go za fałszerstwo z powodu dziwnego pisma, jakim jest pokryty. Starożytne Fajstos leżało na południowym krańcu środkowej Krety. Było zamieszkałe już 5 000 lat temu. Około
- [Demokracja - nieidealny starożytny wynalazek](https://www.podkop.com/2017/02/23/demokracja-nieidealny-starozytny-wynalazek/) - Demokracja, to ustrój uznawany dzisiaj przez sporą część świata za dobro najwyższe, prawie ideał, święty Graal ustrojowy i coś, co trzeba wcisnąć innym nawet siłą dla ich rzekomego dobra i polepszenia losu. Definicja demokracji jest dość myląca, bo zakłada rządy większości, poszanowanie wolności i niejako narzuca pojęcia takie jak parlament i konstytucja, bez których ów
- [Starożytne miary objętości. Ile wina było na weselu w Kanie?](https://www.podkop.com/2013/01/22/starozytne-miary-objetosci/) - Biblia mówi nie tylko o wielkich wydarzeniach starożytności, wojnach, ludziach, ale i o ich normalnym życiu. Takie zwykłe sprawy jak to co jedni, jak się ubierali czy mieli wodę w domu lub jak wyglądało starożytne WC, dają lepszy obraz życia tych ludzi, a oni sami stają się mniej papierowi, bardziej żywi. Takie codzienności z życia Egipcjan,
- [Starożytne miary długości. Jak duża była świątynia Salomona?](https://www.podkop.com/2014/02/06/starozytne-miary-dlugosci/) - Nie da się żyć bez mierzenia, ważenia i liczenia. Ktoś uważa, że da się? Nie sądzę. Nie dało się nigdy żyć bez matematyki i ustalenia wzorców miar. Ludzie gotują, handlują, budują, wojują od początku. Nie ważne, czy nomad, chce wymienić skóry wielbłąda na garść soli, czy NASA kupić kawę do automatów, by pracownicy nie padli
- [Zaraza, która zabiła Imperium Rzymskie - zaraza Antoninów](https://www.podkop.com/2015/06/03/zaraza-ktora-zabila-imperium-rzymskie-zaraza-antoninow/) - Upadek Imperium rzymskiego, to temat rzeka, wiele przyczyn, złożona sytuacja wewnętrzna i zewnętrzna. Zgoda, ale był w dziejach Rzymu taki moment, gdy został zahamowany jego marsz, przesuwanie granicy imperium, gdy liczba ludności spadła gwałtownie o taki procent, który nie był w stanie już się odbudować nawet przez stulecie. Idealny cesarski duet
- [Datowanie w archeologii - cz. 2](https://www.podkop.com/2014/04/01/datowaniu-w-archeologii-cz-2/) - W pierwszej części cyklu datowanie w archeologii, która znajdziecie ( TU ), pisałam o stratygrafii, typologii, metodzie porównawczej i seriacji. Wszystkie wymienione metody to datowanie względne. To metoda określenia starszeństwa znalezisk, warstw itp. Nie mówi ile, dajmy na to wykopane garnki mają lat. Nie mówi, o ile lat jeden, od drugiego, jest starszy. Jedyne co
- [Nowy Testament - Mateusz Ewangelista, nawrócony kolaborant](https://www.podkop.com/2021/04/29/mateusz-ewangelista/) - Mateusz Ewangelista, był Żydem pracującym dla Rzymu, czyli okupanta. Pracował jako celnik w Kafarnaum. Celników nie kochano nigdy ani w starożytności, ani dzisiaj. Nikt nie lubi oddawać swoich ciężko zarobionych pieniędzy na podatki, które jak uczy życie, wiecznie rosną. Te malejące, to rzadkość. Praca na państwowym etacie, to już inna bajka. Zwykle jest stabilna, pensja
- [Nowy Testament - Marek, autor najkrótszej Ewangelii](https://www.podkop.com/2021/05/27/marek-autor-najkrotszej-ewangelii/) - Marek, autor najkrótszej Ewangelii, jest bohaterem dzisiejszego tekstu. Pojawia się on w innych częściach Nowego Testamentu, gdzie jest wspominany przez Łukasza, Pawła i Piotra. „Barnaba chciał również wziąć ze sobą Jana, zwanego Markiem”. Dzieje 15;37 „Pozdrawia was Arystarch, mój współwięzień, i Marek, siostrzeniec Barnaby (co do którego otrzymaliście polecenie: Przyjmijcie go, jeśli do was
- [Nowy Testament – Łukasz Ewangelista, medyk i historyk](https://www.podkop.com/2021/06/10/lukasz-ewangelista/) - Łukasz, autor trzeciej Ewangelii to postać, o której niewiele możemy powiedzieć z czasów przed jego spotkaniem z Pawłem. Według wielu badaczy miał być poganinem, Grekiem. Napisał w sumie ponad 25% Nowego Testamentu. Za tym przemawia fragment z Listu do Kolosan 4,10-14 "Pozdrawia was Arystarch, mój współwięzień, i Marek, kuzyn Barnaby, co do którego otrzymaliście
- [Zrozumieć starożytny Egipt – 2 książki bazowe](https://www.podkop.com/2021/07/01/zrozumiec-starozytny-egipt/) - Zrozumieć starożytny Egipt to jest spore wyzwanie. 3000 lat historii kraju nad Nilem to przeplatające się z sobą czasy rozkwitu, upadku, rozbić i jednoczeń, podbojów i utraty pozycji. Nie działo się to samo z siebie, reżyserem i aktorem był Nil i ludy zamieszkujące te ziemie. Zastanawiałam się, jaka książkę będzie równie ciekawa dla kogoś
- [Jak Rzymianie dostali łupnia pod Harranem](https://www.podkop.com/2012/11/29/jak-rzymianie-dostali-lupnia-pod-harranem/) - Harran, w polskich tłumaczeniach Biblii może przybrać kilka form zapisu jak np. Harran, Haran i Charan. W Biblii, to miasto najbardziej kojarzy się z miejscem postoju Abrahama i jego rodziny po opuszczeniu Ur. To tam zmarł Terach, ojciec Abrahama i tam osiedlił się jego brat Nachor. "I wziął Terach syna swego Abrama i wnuka
- [Starożytni jerozolimscy graficiarze](https://www.podkop.com/2015/08/07/starozytni-jerozolimscy-graficiarze/) - Starożytni jerozolimscy graficiarze pojawili się kilka dni temu na stronie Israel Antiquities Authority. Na ścianach mykwy ( to basen służący do rytualnych obmyć nakazanych Prawem Mojżeszowym; obmywano się przez całkowite zanurzenie w wodzie), pochodzącej z czasów Drugiej Świątyni, z I w.n.e. Mykwa została odkryta niedawno podczas prac budowlanych. W Jerozolimie budowa czegokolwiek może zakończyć się
- [Flinders Petrie - archeolog , który zgubił głowę](https://www.podkop.com/2021/05/13/flinders-petrie/) - W czasie, gdy wśród Europejczyków ery wiktoriańskiej panowało coś w rodzaju archeologicznej gorączki złota, wielu zapaleńców przekopywało piaski Egiptu, równiny Mezopotamii czy ziemie starej Hellady, na ich tle wyróżniał się Flinders Petrie. Urodził się w 1853 roku. Był wychowany jako ortodoksyjny protestant. Jego rodzice jak i on byli związani z Braćmi z Plymouth. Ojciec
- [Stela Merenptaha - odkrycie życia Petriego](https://www.podkop.com/2012/11/22/stela-merenptaha/) - W 1896 roku prowadząc prace wykopaliskowe w świątyni faraona Merenptaha w Tebach, Petrie odnalazł stele. Piękną granitową stele mierzącą grubo ponad 2 metry. Sławiła ona zwycięskiego faraona Merenptaha, syna Ramzesa II. Skąd pochodzi granit na stele? Jak to miewał w zwyczaju ten faraon, podprowadził z jakiejś budowli jednego z wcześniej panujących faraonów
- [Datowanie w archeologii cz.3](https://www.podkop.com/2014/04/08/datowanie-archeologii-cz-3/) - Datowanie bezwzględne w archeologii, to takie, które wbrew temu co sugeruje nazwa, nie jest niczym nieuwarunkowane, a wiek podaje z czasem większym, czasem mniejszym marginesem błędu. Podane daty, możemy już wpasować w kalendarz, jakim się posługujemy. Takie daty bezwzględne, możemy uzyskać opierając się o źródła pisane, jakie pozostawili nam starożytni. Na ile można im ufać
- [Narmer - faraon, który zjednoczył Egipt](https://www.podkop.com/2015/10/09/narmer-faraon-ktory-zjednoczyl-egipt/) - Narmer to imię jednego z tych faraonów, na które trudno nie trafić czytając cokolwiek o starożytnym Egipcie. Pojawia się w literaturze zwykle jako ten, który zjednoczył Egipt. Wiemy o nim całkiem sporo, bo fakt jego panowania i bytności na ziemi jako władcy potwierdzają znaleziska od Nubii po Syrię. Problem pojawia się gdy chcemy go ulokować
- [Nowy Testament - kto, kiedy i dlaczego go napisał cz.1](https://www.podkop.com/2021/03/22/nowy-testament-cz-1/) - Nowy Testament, to 27 ksiąg, które razem z tzw. Starym Testamentem, tworzą Biblię chrześcijańską. Czy pisanie "Biblia chrześcijańska" ma w ogóle sens? Życie nauczyło mnie, że dobrze wyjaśnić podstawowe pojęcia, jakimi się posługuję, nim zacznę rozwijać opowieść. Będzie ona dość długa, wieloodcinkowa. Dzisiaj to wstęp i podstawowe informacje oraz zajawka o czym będę opowiadać w
- [Lud z kart Biblii – Samarytanie](https://www.podkop.com/2017/03/23/lud-kart-biblii-samarytanie/) - Samarytanie to dzisiaj bardzo mała społeczność licząca tylko 750 osób. Mieszkają w dwóch małych wioskach/osiedlach, z których jedno to Kiryat Luza leżące u podnóża góry Garizim. To ważna góra dla Samarytan, jest ich miejscem oddawania czci Bogu. Pojawia się ona dość wcześnie na kartach Biblii. Mojżesz jeszcze przed przekroczeniem przez lud Jordanu wydaje takie polecenie
- [Bramy króla Salomona w Gezer, Megiddo i Hazor](https://www.podkop.com/2013/01/17/bramy-krola-salomona/) - Trzy praktycznie identyczne bramy zbudowane w tym samym czasie, w trzech różnych miastach - Gezer, Megiddo i Hazor będą przykładem, na podstawie którego postaram się wam pokazać na czym polega w archeologii problem z królem Salomonem i stawianiu własnych poglądów oraz przekonań nad fakty. Bramy króla Salomona Gdzie znajdują się te trzy bramy?
- [Magdala miasto Marii Magdaleny](https://www.podkop.com/2014/10/28/magdala-miasto-marii-magdaleny/) - Magdala, to dzisiaj stanowisko archeologiczne leżące aż 6 km od Tyberiady, nad brzegiem Morza Tyberiadzkiego. To nad jego brzegami znajdziecie wiele z miejscowości wymienionych w Nowym Testamencie. Magdala została założona prawdopodobnie gdzieś między III a II w p.n.e. Chociaż prace wykopaliskowe trwają tam od lat siedemdziesiątych XX wieku, to nadal jest wiele znaków zapytania dotyczących
- [O pewnym znanym archeologu, o kilku rocznicach i książkach.](https://www.podkop.com/2014/06/01/o-pewnym-znanym-archeologu-o-kilku-rocznicach-i-ksiazkach/) - Dzisiaj takie moje, prywatne Beaty opowiadania, o tym co poza Dniem Dziecka dzisiaj świętuję, co mi podnosi ciśnienie i o czym piszę tak, że przestać nie mogę. Nie jest to więc normalny Podkopa wpis, a taka sobie o mnie pisanina. No ale po kolei: O nowej serii - o Potopie. Zapraszam was
- [Rekonstrukcja Ateńskiego Akropolu w 3D](https://www.podkop.com/2013/12/06/rekonstrukcja-akropolu-w-3d/) - Grafika 3D to nie tylko gry i filmy jak Avatar. Swego rodzaju wejście w obraz na jakie pozwala działa na wyobraźnię, bywa pomocny w poznaniu przeszłości. Tym razem Whiskytree zrobiło coś dla przybliżenia świata starożytnych dzisiejszemu człowiekowi. Ta rekonstrukcja Ateńskiego Akropolu w 3D robi wrażenie. Jeden obraz wart więcej niż tysiąc słów - muszę się
- [Zwoje znad Morza Martwego dostępne online](https://www.podkop.com/2014/02/04/zwoje-znad-morza-martwego-dostepne-online/) - O Qumran i starożytnych zwojach znalezionych nad Morzem Martwym, słyszał prawie każdy. W okresie między rokiem 1947 a 56, w 11 jaskiniach, odnaleziono kilkanaście tysięcy fragmentów bardzo starych manuskryptów, zapisanych w językach hebrajskim, greckim, aramejskim. Były to teksty należące do Tanach ( w skrócie można powiedzieć, że to ta część Biblii, którą chrześcijanie nazywają Starym
- [Zaćmienie Słońca – gdy dzień staje się nocą](https://www.podkop.com/2015/03/18/zacmienie-slonca-gdy-dzien-staje-sie-noca/) - Za kilka dni, 20 marca, będzie można obserwować zaćmienie Słońca. Najlepsze miejsca do jego obserwacji będą mieli mieszkańcy Islandii, Szkocji, Wysp Owczych ale będzie widoczne także w Polsce. Co prawda nieco mniej tarczy słonecznej zostanie zakryte, patrząc z polskiej perspektywy, ale jednak i tak sporo, bo ponad 2/3. Pamiętam zaćmienie z sierpnia 1999 i to
- [O kawie, książkach i dlaczego na tak długo zniknęłam](https://www.podkop.com/2020/12/30/o-kawie-ksiazkach-i-dlaczego-na-tak-dlugo-zniknelam/) - Zacznę od odpowiedzi na dwa pytania: dlaczego zniknęłam na tak długo i czy przestaję pisać Podkop. Nie zrezygnowałam z pisania Podkopu. Chociaż dziwność roku 2020 wyhamowała wiele moich planów, to jednak pomogła też uściślić, co chce nadal robić i dlaczego. Pomogło mi w tym zwłaszcza doświadczenie z ostatnich trzech miesięcy. Choroba potrafi poustawiać wiele
- [Babilon wielkim miastem był](https://www.podkop.com/2020/09/17/babilon-wielkim-miastem-byl/) - Babilon, miasto, które stało się symbolem wielkości, ale także zamieszania, potęgi i zniszczenia, jakie niosło innym oraz jakiemu samo ulegało. Jest to miasto widmo, żyjące w pamięci narodów pomimo tego, że zniknęło z powierzchni ziemi setki lat temu. Babilon po akadyjsku „Babilim” znaczy tyle, co „Brama boga”. Z hebrajskiego tę nazwę można przetłumaczyć jako
- [Korony faraonów, czyli co nosili na głowie władcy Egiptu](https://www.podkop.com/2014/09/25/korony-faraonow-nosili-glowie-wladcy-egiptu/) - Po czym poznać króla? Po koronie! - krzyknie pięciolatek. Władcy starożytnego Egiptu nie byli inni niż cała reszta, nomen omen, koronowanych głów. Jak wyglądały korony faraonów? Egipt, to kraj składający się w starożytności z dwóch królestw: Górnego i Dolnego Egiptu. Każde z nich miało swojego władcę, swoją koronę, symbol władzy. Biała korona hedżet
- [Stara bogini Artemida](https://www.podkop.com/2020/01/09/stara-bogini-artemida/) - Artemida i Apollo według starożytnych byli bliźniakami. Dziećmi Leto i Zeusa urodzonymi na Delos. Tam, jak i w Delfach kult rodzeństwa szedł ręka w rękę. On był bóstwem słonecznym ona lunarnym. Ta para jest różnej płci, gdy bliżej się im przyjrzeć, to mają ten sam charakter, są jakby dwoma stronami tej samej monety mającej swoje
- [Jednorożec. Mityczne stworzenia](https://www.podkop.com/2020/06/06/jednorozec-mityczne-stworzenia/) - Jednorożec to dla współczesnych ludzi postać z bajki, bohater średniowiecznych legend, ozdoba herbów. Dla młodszych to uroczy konik z różową lub tęczową grzywą i ogonem, złotymi kopytkami oraz niewielkim rogiem na środku głowy, który przypomina mi bardziej waflowy rożek na lody niż groźną broń agresywnego zwierzaka. Jednorożce są wspominane od ponad 2000 lat. Pojawiają się
- [Miasta Apokalipsy — Efez. Świątynia Artemidy w Efezie](https://www.podkop.com/2020/07/23/swiatynia-artemidy-w-efezie/) - Pisałam już o Artemidzie Efeskiej przyszedł więc czas na świątynię Artemidy w Efezie. Efez był jednym z najważniejszych miast greckich w Jonii. Kraina ta leżała w środkowej części zachodniego wybrzeża dzisiejszej Turcji. To ten fragment wybrzeża naprzeciw wysp Chios i Samos. Kwitł tu handel za sprawą dobrze prosperującego portu. O mieście, jego historii przeczytasz,
- [Miasta Apokalipsy - Efez historia](https://www.podkop.com/2013/09/06/miasta-apokalipsy-efez-historia/) - Efez jest starym miastem. Kolejne odkrycia archeologiczne w okolicy przesuwają jego początki coraz dalej. W II tys p.n.e. istniały na tym terenie osady. Hetyci nazywali to królestwo Arzawa. Jego stolicą było miasto noszące nazwę Apasa, to najprawdopodobniej Efez. Kim byli Arzawa? Nie wiem. Jest na ten temat wiele teorii. Naukowcy się spierają, a wykopaliska
- [Tajemna Ewangelia Marka. Apokryfy](https://www.podkop.com/2020/03/02/tajemna-ewangelia-marka/) - Ewangelia Marka, która jest częścią Nowego Testamentu, powstała za życia Piotra w Rzymie. Mówią o tym Klemens Aleksandryjski i Hieronim. Jej tekst miał być autoryzowany przez Piotra. Nie zamyka on jednak wszystkich opowieści o Jezusie, jakie spisał Marek. Część z nich miała powstać już po śmierci Piotra, gdy Marek przebywał w Aleksandrii. Informacje o tym
- [Wykopalisko z Sardes – jajkiem w demona?](https://www.podkop.com/2014/01/14/wykopalisko-z-sardes-jajkiem-w-demona/) - Latem ubiegłego roku, podczas prac wykopaliskowych w Sardes, mieście któremu na Podkopie poświęciłam już trochę miejsca (poczytacie o jego historii tu), pod podłogą jednego z domów odnaleziono gliniane garnki. Najpierw kilka słów o samym domu. Został uszkodzony podczas wielkiego trzęsienia ziemi jakie nawiedziło miasto w 17 r n.e. Przed tą katastrofą należał do domów z
- [Miasta Apokalipsy - Pergamon. Pergamonmuseum w Berlinie, tam stoi tron szatana.](https://www.podkop.com/2013/06/13/miasta-apokalipsy-pergamon-pergamonmuseum-w-berlinie-tam-stoi-tron-szatana/) - Pergamonmuseum, czyli Muzeum Pergamońskie, to jeden z najciekawszych, moim zdaniem, gmachów mieszczących kolekcje starożytnej sztuki, jakie można odwiedzić. Mieści się na tzw. Wyspie Muzealnej w Berlinie (Am Kupfergraben 5 10178 Berlin) i jest najmłodszym z wybudowanych tam budynków. Powstało w latach 1910-1930. Dzisiaj Pergamonmuseum mieści trzy osobne a wszystkie ogromne i niezwykłe kolekcje: Zbiory Sztuki
- [Szeszonk I - faraon, który zabrał skarby ze świątyni Salomona.](https://www.podkop.com/2013/02/01/szeszonk-i-faraon-ktory-zabral-skarby-ze-swiatyni-salomona/) - Pochodził z rodziny libijskich osadników wojskowych. Jednego z plemion, które pojawiły się w Egipcie za panowania Merenptaha ( tu ). Był synem wodza. Jego rodzice nazywali się Nimlot i Tanetsepeh. On sam, miał na imię Szeszonk Meriamon, co znaczy „wielbiący Amona”. Był jednym z najważniejszych dowódców wojskowych w czasie, który historycy starożytnego Egiptu nazywają III
- [Jak Laodycea przysłużyła się chrześcijaństwu](https://www.podkop.com/2013/08/30/o-tym-jak-laodycea-przysluzyla-sie-chrzescijanstwu/) - Pisałam w poprzednim artykule, że w Laodycei zaczęto budować ogromny kościół – budynek, bo kościół jako grupa wierzących, był tam prawie od początku tego, co nazywamy erą chrześcijaństwa. Ten gigantyczny budynek zaczęto stawiać prawie natychmiast, po ogłoszeniu wolności do wyznawania wiary i gromadzenia się na modlitwy dla chrześcijan. Ukończono go (tak datują to tureccy badacze)
- [Montaniści -  frygijska herezja](https://www.podkop.com/2013/07/30/montanisci-frygijska-herezja/) - Frygia to kraina leżąca w północno-zachodniej części Anatolii. Było to dawniej królestwo Midasa. Miał panować w tej bogatej i żyznej krainie w VIII w. p.n.e. Tak, to ten sam, który zamieniał w złoto wszystko czego się dotykał. Był bardzo bogatym człowiekiem i omal nie umarł z tego powodu z głodu, bo w złoto zamieniał się każdy
- [Tkaniny sprzed 2000 lat w biblijnych kolorach. Purpura](https://www.podkop.com/2014/01/01/purpura/) - Trzy kolory robiły wielką karierę w starożytności, a i dzisiaj kojarzą się z bogactwem i prestiżem. Oto one: purpura, indygo i szkarłat. Były ulubionymi kolorami cesarzy, wszelkiej maści hierarchów — do dzisiaj zostało to w Kościele rzymskokatolickim gdzie jest kolorem kardynałów, biskupów. Wiemy ze źródeł pisanych, że tkaniny barwione na te kolory,
- [Ach te kobiety - Dama z Elche](https://www.podkop.com/2016/03/08/ach-te-kobiety-dama-z-elche/) - Dama z Elche — kobieta bardziej tajemnicza niż Mona Lisa. Przedstawię dzisiaj mój numer jeden wśród dziwnych babskich artefaktów — to kobieta, która wryła mi się w umysł od pierwszej chwili, gdy ją zobaczyłam. Kamienne popiersie ma nieco ponad 50 cm wysokości, każdy detal jest na nim oddany niezwykle precyzyjnie. Dzisiaj podziwiamy piękno ukryte
- [Króla Achaba 2 000 rydwanów - stela z Kurkh](https://www.podkop.com/2012/11/06/krola-achaba-2-000-rydwanow-stela-z-kurkh/) - W British Museum, pod numerem BM 118884 kryje się stela z Kurkh. Została odkryta przez J.E. Taylora w 1861 roku w kurdyjskiej wsi Kurkh, której zawdzięcza swoją nazwę. Stela, to mierzący ponad 2 metry wysokości, szeroki na prawie 90 cm i gruby na 23 cm, kawał pokrytego reliefem wapienia. Centralną część zajmuje pokaźnych rozmiarów postać
- [Mezopotamia – abc](https://www.podkop.com/2017/07/08/mezopotamia-abc/) - Mezopotamia to ziemia leżąca nad brzegami Tygrysu i Eufratu, między nimi oraz ich dorzecza. Na wschodzie graniczy z majestatycznymi górami Zagros, na zachodzie z Pustynią Syryjską i pasmem gór Taurus, na południowym wschodzie z Zatoką Perską. Dzisiejsza linia brzegowa Zatoki jest przesunięta wiele kilometrów na południe w stosunku do tej jaką znali starożytni. Mezopotamia na
- [Tłocznie wina i oliwy z Bet Szemesz](https://www.podkop.com/2014/09/20/tlocznie-wina-oliwy-bet-szemesz/) - Bet Szemesz, to miasto leżące 30 km na południowy zachód od Jerozolimy. Dzisiaj jest znane głównie z burd, wyzwisk i innych atrakcji, jakie serwują innym mieszkańcom miasta i okolic tutejsi ultraortodoksi żydowscy. Od kilku lat, nie bez podstaw są nazywani żydowskimi talibami. Bet Szemesz - miasto żydowskich talibów Tak, bo z talibami
- [21 odpowiedzi na pytania od Was](https://www.podkop.com/2019/10/02/21-odpowiedzi-na-pytania-od-was/) - 21 odpowiedzi na pytania jakie mi najczęściej zadajecie w mailach i w wiadomościach na Facebooku zebrałam, by w pewien sposób podsumować 7 lat istnienia Podkopu, opowiadania Wam o starożytności i archeologii. 7 lat to kawał czasu! Napisałam i opublikowałam tu prawie 250 artykułów, z których po porządkach, jakie właśnie kończę, zostało na blogu
- [Grzechotka dla bobasa sprzed 2400 lat](https://www.podkop.com/2014/01/09/grzechotka-dla-bobasa-sprzed-2400-lat/) - Dzisiaj chcę Wam pokazać jak wyglądały grzechotki bobasów ze starożytnej Grecji. Były zwykle wykonane z gliny, jak ta ze zdjęcia i miały drewnianą rączkę, umieszczoną w tym otworku, który widać na zdjęciu. Zabawka była pomalowana, czego śladem są resztki białej farby na powierzchni kuli. Mechanizm działania starożytnych grzechotek był taki sam, jak ich
- [Dzisiaj są moje urodziny - trzecie](https://www.podkop.com/2015/09/12/dzisiaj-sa-moje-urodziny-trzecie/) - Trzy lata temu urodził się Podkop jako blog i ja jako "Podkop", czyli osobnik wierzący, że historia nie jest nudna, o archeologii da się pisać bez wpadania w skrajność profesjonalnego slangu lub opowieści z pogranicza kosmicznych teorii spiskowych. Dzisiaj, z okazji urodzin postanowiłam wam pokazać swoje bardziej prywatne oblicze. Od czego by tu zacząć... Mam
- [Petroglify, geoglify i hieroglify – słownik archeologiczny](https://www.podkop.com/2017/10/25/petroglify/) - Petroglify, geoglify i hieroglify to trzy rodzaje rytych obrazów. Powstawały od czasów …no i tu w przypadku dwóch pierwszych czasem bywa problem z datowaniem. Petroglify Petroglif to obraz wyryty w skale. Ryt może być głęboki i nadawać obrazowi głębi, ale może być też ledwie muśnięciem skały, zadrapaniem jej górnej warstwy. Powstawały tego typu
- [Słownik archeologiczny. Podstawowe pojęcia](https://www.podkop.com/2018/03/21/slownik-archeologiczny/) - Słownik archeologiczny — brzmi to poważnie, jednak postaram się podać wam podstawowe pojęcia związane z archeologią w prosty sposób i pokazać ją nieco od kuchni. "Podstawowe pojęcia" to pierwsza część, która zawiera te naprawdę podstawowe terminy. Kolejna część to „na wykopie” ze słowami związanymi z brudną robotą archeologa, która daje jednak najwięcej satysfakcji. Kolejne jakie
- [Król Mesza i jego ofiara dla Kemosza](https://www.podkop.com/2012/10/08/mesza-krol-moabu-zwyciezyl/) - Na wschód od Morza Martwego, tam gdzie dzisiaj mamy Królestwo Jordanii, w starożytności rozciągała się ziemia Moabitów. W IX w p.n.e. jej stolicą było Dibon, miasto leżące nieopodal rzeki Arnon, około 70 km na południe od Ammanu. Pewien cenny kawałek bazaltu Do tego liczącego kilka tysiącleci miasteczka trafił w 1868 roku niemiecki misjonarz
- [Alabastron – flakon na pachnidło](https://www.podkop.com/2016/08/26/alabastron-pojemnik-na-pachnidlo/) - Czytając Biblię natrafiamy na opisy nie tylko miejsc ale i przedmiotów, nawet takich codziennego użytku. Dla ludzi żyjących dwa tysiąclecia temu nie były one tajemnicze a ich nazwy nie wydawały się nieco dziwaczne. Dzisiejszy czytelnik Biblii może mieć problem z ich lokalizacją czy wyobrażeniem sobie kształtu. Taki flakon z pachnidłem, który jest bohaterem jednej
- [Kalendarz Majów - jutro koniec świata?](https://www.podkop.com/2012/12/20/kalendarz-majow-jutro-koniec-swiata/) - Nie mogę się oprzeć by nie umieścić tego artykułu ma Podkopie. Przerwie cykl o Harmagedonie ale w sumie trzyma temat. Majowie, przepowiednie, ich kalendarz - kto nie słyszał. Ponoć koniec świata zapowiadali. Tak twierdzą znawcy starożytności dla których ich pismo to nie zagadka... a właściwie kto wpadł na ten pomysł z 21 grudnia tego roku
- [Miasta Apokalipsy - Efez. O Janie i siedmiu śpiochach.](https://www.podkop.com/2013/10/30/miasta-apokalipsy-efez-o-janie-i-siedmiu-spiochach/) - Ostatnie lata życia, Jan autor Apokalipsy, spędził w Efezie. Oto co napisał o tym mieście: „Aniołowi Kościoła w Efezie napisz: To mówi Ten, który trzyma w prawej ręce siedem gwiazd, Ten, który się przechadza wśród siedmiu złotych świeczników: Znam twoje czyny: trud i twoją wytrwałość, i to że złych nie możesz znieść, i że próbie
- [Najstarsza "przydomowa" piwniczka na wina z Tel Kabri ma 3700 lat.](https://www.podkop.com/2013/12/01/najstarsza-znana-przydomowa-piwniczka-wina-z-tel-kabri-liczy-sobie-3700-lat/) - Przeglądałam dzisiaj Podkop i doszłam do wniosku, że kategoria news świeci pustkami. Czas to naprawić. Nowości z wykopalisk muszą pojawiać się tu częściej. W końcu archeologia biblijna to podkopowa tematyka. Dzisiaj o info, które ukazało się 10 dni temu na łamach serwisów piszących o archeologii. Na stanowisku w Tel Kabri, zamieszkiwanym przez Kananejczyków w okresie
- [Ukryta archeologia – 5 przyczyn ukrycia. Temat urodzinowy](https://www.podkop.com/2019/06/19/ukryta-archeologia/) - Ukryta archeologia to temat, o który pytacie mnie w mailach bardzo często. Trzy najczęściej zadawane pytania brzmią: Czy coś takiego jak ukryta archeologia istnieje? Co myślę o dowodach, jakie przedstawiają zwolennicy „ukrytej archeologii”? Dlaczego nie poruszam tego tematu na Podkopie? Dzisiaj postanowiłam na nie odpowiedzieć. Co roku z okazji urodzin bloga pojawia się wpis
- [5 naj z archeologii biblijnej na 5 urodziny bloga](https://www.podkop.com/2017/09/30/5-naj-archeologii-biblijnej-5-urodziny-bloga/) - Dwa tygodnie temu Podkopowi stuknęło 5 lat. Z tej okazji przedstawiam wam moje 5 naj z archeologii biblijnej. Znalazło się w tym zestawieniu miejsce, które chciałabym dokładnie oglądnąć, miejsce, którego lokalizację chciałabym odnaleźć, machiny, które chciałabym odtworzyć i pewna jaskinia, do której chcę zajrzeć. Oto moje 5 naj archeologii biblijnej 1 Grota
- [Egipski bóg stwórca cz.1](https://www.podkop.com/2014/11/13/egipski-bog-stworca-cz1/) - Egipt stworzył bóg, chociaż istniało kilka historii, opisujących ten akt stworzenia. Ba, w każdej z nich egipski bóg stwórca ma inne imię. Kraj faraonów, to takie dziwne miejsce, w którym ludzie czcili wielu bogów, choć właściwie nie byli politeistami. Nie mieli jednorodnej mitologii, świętej księgi, porządkujących wiarę, jedynie słusznych dogmatów. Religia starożytnych Egipcjan
- [Szilo - tam przechowywano Arkę Przymierza](https://www.podkop.com/2014/10/02/szilo-przechowywano-arke-przymierza/) - Szilo to - można tak powiedzieć - pierwsza stolica Izraela po wkroczeniu do Kanaanu. Nie stolica polityczna, gospodarcza, czy administracyjna. W dawnym Izraelu, tam gdzie była Arka Przymierza, gdzie składano ofiary Bogu było serce tego ludu. No przynajmniej na początku. Później postawiali sobie trochę tych świątyń i ołtarzy poza Jerozolimą. W Szilo dokonali Izraelici podziału
- [Medowie - abc](https://www.podkop.com/2017/12/18/medowie-abc/) - Medowie to jeden z tych starożytnych ludów, który pojawia się na kartach Biblii. O Medach prorokuje Izajasz żyjący w VIII wieku, a więc w czasach, gdy lud ten nie wybił się jeszcze do pozycji imperium. O Medach prorokował też Jeremiasz, świadek upadku Jerozolimy i wydawałoby się wielkiego, nie do pokonania będącego u szczytu potęgi Babilonu.
- [Odkryto rzymski teatr w Jerozolimie](https://www.podkop.com/2017/11/14/odkryto-rzymski-teatr-jerozolimie/) - Niedawno izraelscy archeolodzy podzielili się dość sensacyjnym odkryciem, jakiego dokonali w Jerozolimie. Szukając starej drogi, która miała biec niedaleko Łuku Wilsona, odnaleźli coś, czego się kompletnie nie spodziewali w tym miejscu – rzymski teatr. Wspominał o istnieniu takowego w Jerozolimie Józef Flawiusz w „Dziejach dawnego Izraela”. „Nikt już teraz z rodu Hirkana
- [Kobieta w starożytności - wstęp](https://www.podkop.com/2015/02/11/kobieta-w-starozytnosci-wstep/) - Dlaczego tematem jest kobieta w starożytności? Rola, pozycja kobiety w świecie dzisiejszym, wydaje się być oczywista. Zachód, czy raczej nasza kultura euroamerykańska, preferuje teoretycznie równość płci. Jest ona zagwarantowana w wielu konstytucjach krajów naszego kręgu kulturowego. Kobiety mogą prowadzić samochody, chociaż nadal w Polsce panuje przekonanie, że baba za kierownicą, to kłopoty na drodze. Mogą
- [Miasta Apokalipsy - Sardes wykopaliska](https://www.podkop.com/2013/03/06/miasta-apokalipsy-sardes-wykopaliska/) - Podróżnicy, na bank docierali do ruin Sardes od wieków. Choćby pielgrzymi do Ziemi Świętej, czy krzyżowcy o kupcach nie wspominając. Ślady po tych odwiedzinach jednak się nie zachowały albo ja do nich nie dotarłam. Dopiero w 1812 roku ruiny Sardes odwiedził podczas swojej wielkiej podróży Charles Cockerell, brytyjski archeolog, rysownik i architekt w jednej osobie
- [Agatha Christie i archeologia Sumeru](https://www.podkop.com/2014/05/27/agatha-christie-i-archeologia-sumeru/) - Lubicie kryminały? Ja uwielbiam Herkulesa Poirota. Wiecie, że sławna Agatha Christie miała romans z archeologią i męża archeologa? Co o Potopie mówili w Sumerze? Tak, o Gilgameszu, który go przetrwać miał ale nie tylko, bo wymieniają całą listę królów przedpotopowych. O tym opowiem na Podkopie, a dzisiaj chcę wam przypomnieć artykuł o sumeryjskim Ur, mieście
- [Oceany pełne wody w głębinach ziemi -  to nie bajka](https://www.podkop.com/2014/06/15/podziemne-oceany/) - Słyszeliście o tym, że głęboko pod powierzchnią ziemi, są ogromne zbiorniki wody? Nie mówię tu o wodach gruntowych, czy wodach artezyjskich, usadowionych dość płytko pod naszymi nogami. Mówię o oceanach większych niż te, które mamy na powierzchni i leżących na głębokości około 600 km pod powierzchnią Ziemi. O tym, że Biblia o czymś takim jak
- [Pektorał Tutanchamona i tajemnicze szkło](https://www.podkop.com/2017/08/22/pektoral-tutenchamona-tajemnicze-szklo/) - Imię Tutanchamona jest kojarzone ze skarbem jaki odnaleziono w jego grobowcu, tajemnicami, klątwami. Taka kariera młodego w chwili śmierci - miał około 20 lat, schorowanego faraona o małym znaczeniu dla dziejów Egiptu, zaczęła się w chwili, gdy Howard Carter, w listopadzie 1922 roku odkrył jego grobowiec. To co on i jego ekipa zobaczyli w środku
- [Miasta Apokalipsy - Sardes cd.](https://www.podkop.com/2013/03/03/miasta-apokalipsy-sardes-cd/) - Historia miasta cd. W roku 547 p.n.e. Sardes dostało się pod panowanie Persów. Nie zamienili go jednak w prowincjonalną mieścinę. Co to to nie. Stało się stolicą satrapii - tak Persowie nazywali prowincje, a jej pierwszym satrapą został Tabalos, który był Persem. Złoto Krezusa, rozkazał Cyrus jednemu z poddanych dawnego władcy odwieść do swoich skarbców.
- [W forcie Arad żołnierzom wina zabrakło](https://www.podkop.com/2017/07/13/forcie-arad-zolnierzom-wina-zabraklo-2/) - Dzisiejszy Arad to małe liczące około 25 000 mieszkańców miasto w południowo wschodnim Izraelu. które leży dość blisko Morza Martwego. Niecałe 10 kilometrów na zachód od dzisiejszego miasta o tej nazwie leżał starożytny Arad. Znajdziecie go na mapie klikając TU Miasto swoimi początkami sięga bardzo odległych czasów 4 tysiąclecia przed Chrystusem. W połowie 3
- [Cylinder Cyrusa – archeologiczna perełka.](https://www.podkop.com/2017/06/13/cylinder-cyrusa-archeologiczna-perelka/) - Cylinder Cyrusa to jedno z najważniejszych znalezisk archeologicznych i cenny dokument dla archeologii biblijnej, będący pośrednim dowodem potwierdzającym biblijny tekst. Ten kawałek gliny to perełka wśród tego co ocalało po starożytnych na Bliskim Wschodzie. Bezcenny kawałek gliny. Cylinder Cyrusa to nieduży gliniany walec. Ma niecałe 22 cm długości a w najszerszym miejscu
- [Jerozolima. Podziemny zbiornik na wodę mający około 3000 lat.](https://www.podkop.com/2012/09/21/jerozolima-podziemny-zbiornik-na-wode-majacy-ok-3000-lat/) - We wrześniu, w Jerozolimie, na 13 konferencji “City of David Studies of Ancient Jerusalem” zaprezentowano wyniki badań odkrytego niedawno zbiornika na wodę z okresu Pierwszej Świątyni. Była ona wzniesiona przez Salomona w połowie X w. p.n.e. Zniszczeniu uległa podczas zdobycia miasta przez wojsko babilońskie w 587 roku p.n.e. Badania prowadzi Eli Szukron z Israel Antiquities
- [Edward Robinson - lekcja geografii z Biblią w ręku](https://www.podkop.com/2013/02/11/edward-robinson-lekcja-geografii-z-biblia-w-reku/) - Był rok 1838, w którym światu został oficjalnie zaprezentowany telegraf Morsa, a w podróż do Ziemi Świętej wyruszył amerykański biblista i geograf Edward Robinson. Towarzyszy mu mieszkający w Libanie misjonarz Eli Smith. Panowie są zaopatrzeni w kompas, teleskop, taśmy pomiarowe, Biblie i pozwolenie na swobodne podróżowanie po Imperium uzyskane od sułtana. Tereny Bliskiego Wschodu były w
- [Sadzawka Siloe - tu ślepy przejrzał.](https://www.podkop.com/2013/02/12/sadzawka-siloam-tu-slepy-przejrzal/) - Zwiedzając Jerozolimę panowie Robinson i Smith zapuścili się nad sadzawkę Siloe. Ta sadzawka to świadek cudu opisanego w Ewangelii Jana 9, 1-8: „A przechodząc, ujrzał człowieka ślepego od urodzenia. I zapytali go uczniowie jego, mówiąc: Mistrzu, kto zgrzeszył, on czy rodzice jego, że się ślepym urodził? Odpowiedział Jezus: Ani on nie zgrzeszył, ani rodzice jego,
- [Skarb monet z czasu powstania przeciw Rzymowi.](https://www.podkop.com/2014/08/10/skarb-monet-powastanie-przecie-rzymowi/) - Budowa nowych dróg wiąże się praktycznie zawsze z mniejszymi lub większymi odkryciami archeologicznymi. Takie prace, to z jednej strony dobry czas dla archeologów a z drugiej, ze względu na wymuszony przez terminy pośpiech zły. Budowa ta, czy inna, to biznes, wiadomo. Inwestorom zależy na czasie, więc poganiają badaczy. No chyba, że mają oni szczęście i
- [Mumie w Egipcie powstawały  tysiąclecia przed czasem faraonów](https://www.podkop.com/2014/08/18/mumie-egipcie-faraonow/) - Starożytny Egipt kojarzy się z piramidami, Sfinksem i oczywiście mumiami. Wielkie, piękne sarkofagi w środku zdobiona trumna a w niej owinięte w bandaże ciało faraona. Zabalsamowane, wysuszone i w ten charakterystyczny sposób zniekształcone przez balsamistów oraz czas. Wciąż jednak widać indywidualne cechy człowieka, którym mumia kiedyś była. Kiedyś - nim pozbawiono ją wszelkiej wilgoci.
- [Via Maris - droga, o której pisał Izajasz](https://www.podkop.com/2012/12/14/via-maris-droga-o-ktorej-pisal-izajasz/) - Niektóre fragmenty Biblii brzmią tak poetycko i pięknie. Można śmiało powiedzieć, że autor tworzył poezję a czytelnik, by tę jego twórczość zrozumieć musi się zastanowić, co też miał na myśli tysiąclecia temu. Pamiętacie to pytanie z lekcji języka polskiego: "Co autor miał na myśli?" Oj, jak mnie ono drażniło. A czy ja siedzę w jego
- [Łodzie faraona ukryte pod piramidami](https://www.podkop.com/2017/03/15/lodzie-faraona-ukryte-piramidami/) - Trzy wielkie piramidy w Gizie są do dzisiaj jednymi z najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytności. Największa z nich nazywana piramidą Cheopsa budzi sporo emocji nie tylko ogromnym rozmiarem. Do kogo należała, czy była grobowcem, jak ją zbudowano - to tylko niektóre gorące tematy do dyskusji, sporu i budowania najdziwniejszych teorii, jakie rodzi ta wielka góra kamienia
- [Necho II – faraon który wykopał "pierwszy kanał sueski"](https://www.podkop.com/2012/10/22/necho-ii-faraon-ktory-wykopal-pierwszy-kanal-sueski/) - Necho II był faraonem XXVI dynastii, która panowała w Egipcie w latach 663-525 p.n.e. Jest ona nazywana saicką od nazwy miasta w którym rezydowała. Dziadek Necho II, po którym odziedziczył imię, był władcą, czy też raczej gubernatorem Sais, miasta w Dolnym Egipcie. Samo miasto jest bardzo stare. Od czasu I dynastii, która panowała na przełomie
- [Tajemniczy mechanizm z  Antykithery](https://www.podkop.com/2014/10/21/mechanizm-antykithery/) - Mechanizm z Antykithery, to jeden z flagowych zabytków archeologicznych badaczy spisków wszelakich, poszukiwaczy kosmitów na ziemi. No i spora zagadka dla akademickich naukowców od ponad stu lat. Antykithera, to wyspa leżąca mniej więcej w połowie drogi między zachodnim końcem Krety a Kitherą. Nic szczególnego jak na wyspy greckie. 114 lat temu była
- [Korona sprzed 6000 lat i skarb z jaskini  nad Nahal Mishmar](https://www.podkop.com/2014/11/07/korona-sprzed-6000-skarb-jaskini-nahal-mishmar/) - Nahal Mishmar, to niewielki sezonowy strumień, płynący do Morza Martwego. Znajdziecie go w połowie drogi między Masadą a Ein Gedi TU. Nad brzegiem strumienia znajdują się małe i większe jaskinie. W jednej z nich wiosną 1961 roku prowadził prace wykopaliskowe Pessah Bar-Adon. To kolejny izraelski archeolog z polskimi korzeniami. O Yigaelu Yadinie i jego odkryciach
- [Jerozolima ma wodociąg liczący 2200 lat](https://www.podkop.com/2015/05/23/jerozolima-ma-wodociag-liczacy-2200-lat/) - Woda dla Jerozolimy, to był temat, który zaprzątał głowy władców tego miasta od tysiącleci. O sadzawce Siloam, tunelu Ezechiasza czy ogromnym, liczącym 3000 lat podziemnym zbiorniku na wodę, pisałam już wcześniej. Każdy władca chciał się jakoś dołożyć do tego wodnego banku miasta i budował coś nowego lub odnawiał, ulepszał stare. W drugim wieku przed Chrystusem
- [Kim był Eszba'al Ben Bada? Inskrypcja z czasów króla Dawida.](https://www.podkop.com/2015/06/23/kim-byl-eszbaal-ben-bada-inskrypcja-z-czasow-krola-dawida/) - Inskrypcje z czasów, gdy kształtowało się królestwo Izraela, czyli przełomu XI i X wieku, to rzadkość. Tymczasem podczas prac wykopaliskowych w Khirbet Qeiyafa odkryto dwie w ważne inskrypcje, zapisane na skorupach czyli ostrakonach. Samo miasto Khirbet Qeiyafa leżało 3o km na południowy zachód od Jerozolimy, na skraju doliny Elah. To ta dolina, która
- [Wzgórze Świątynne - miejsce gdzie polityka i religia nie lubią archeologii](https://www.podkop.com/2015/10/02/wzgorze-swiatynne-miejsce-gdzie-polityka-i-religia-nie-lubia-archeologii/) - Jerozolima, nieduże miasto na Bliskim Wschodzie, w koło którego od stuleci a nawet tysiącleci dzieją się rzeczy ważne, wielkie i mające swoje oddziaływanie często na skalę kontynentalną, by nie powiedzieć globalną. Co takiego jest w tym mieście? Jest stare. O to jak stare kłócą się badacze. Biblia mówi, że sporo starsze niż czasy króla Dawida.
- [Protoewangelia Jakuba – tu rodzą się dziwne tradycje.](https://www.podkop.com/2017/01/11/protoewangelia-jakuba/) - Dzisiaj chcę wam przybliżyć kolejny apokryf Nowego Testamentu. Jest nim Protoewangelia Jakuba, nosząca faktycznie tytuł „Narodziny Marii. Objawienie Jakuba" Ewangelia to tyle, co dobra nowina o zbawieniu. Opowieści o narodzeniu, życiu i śmierci Jezusa są nazywane ewangeliami, bo opowiadają właśnie dobrą nowinę o tym, że Zbawiciel już przyszedł do ludzi. Protoewangelia Istnieje jednak
- [Słowo wstępu](https://www.podkop.com/2012/09/12/slowo-wstepu/) - Istnieje książka przetłumaczona w całości, na prawie 500 języków, a niektóre jej fragmenty na ponad 2500 języków - to się nazywa sukces! Ta książka to Biblia. Dla jednych święta księga, dla innych jeden z przykładów literatury starożytnej, dla kolejnych zbiór legend, podań lub ubarwiona historia powstania narodu izraelskiego. Na ile opisane wydarzenia, przedstawione miejsca i
- [Zagrypiona archeologia](https://www.podkop.com/2013/01/15/zagrypiona-archeologia/) - Zapraszam w czwartek na nowy odcinek Podkopu, tym razem o bramach króla Salomona oraz dalszych odkryciach na Harmagedonie. Zastanawiam się, czy po moich ostatnich przydługich przejściach z grypą nie opowiedzieć wam o zarazach i chorobach w starożytności, oraz o ich medycynie. Metody leczenia jakie stosowali starożytni były czasem zadziwiająco skuteczne, a czasem szokujące. Jedną z
- [Miasta Apokalipsy Pergamon. Wstęp.](https://www.podkop.com/2013/03/28/miasta-apokalipsy-pergamon-wstep/) - Bergama, to nie duże miasto w zachodniej Turcji. Jest oddalone 30 km od brzegu Morza Egejskiego, leży na wysokości wyspy Lesbos, a 120 km na północ od Izmiru. Miasto znane jest z tradycyjnie tkanych wełnianych dywanów. Do dzisiaj we wsiach w pobliżu Bergama, tka się je tak samo jak kilka wieków temu. Tureckie dywany różnią
- [Miasta Apokalipsy - Pergamon. Jak Pergamon stał się Bergamą](https://www.podkop.com/2013/04/18/miasta-apokalipsy-pergamon-jak-pergamon-stal-sie-bergama/) - Za panowania cesarza Augusta, Pergamon bardzo się rozrósł. Dzielnice mieszkalne zeszły poniżej dawnych murów i akropolu. Liczba ludności wzrosła, bo miasto znowu zapełniło się rzymskimi osadnikami, urzędnikami wraz z całą towarzyszącą im świtą. Miasto wzbogaciło się o kolejne świątynie, cześć boską oddawano następnym cesarzom rzymskim, Trajanowi i Hadrianowi. Akropol przybrał swój finalny kształt z dominującą
- [Miasta Apokalipsy - Pergamon. Historia wykopalisk.](https://www.podkop.com/2013/04/21/miasta-apokalipsy-pergamon-historia-wykopalisk/) - Wzmianki o ruinach na wzgórzu pergamońskim pojawiały się co jakiś czas w relacjach podróżników i kupców europejskich, którzy od XV wieku odwiedzali te ziemie dość licznie. Sporo interesujących szkiców po swojej wizycie w Pergamonie pozostawił włoski kupiec, podróżnik, humanista niejaki Ciriaco de 'Pizzicolli zwany również Cyriakiem z Ankony (1391-1452). To tego gościa z początku renesansu
- [Miasta Apokalipsy - Pergamon. Świątynie i wieże ciśnień.](https://www.podkop.com/2013/05/13/miasta-apokalipsy-pergamon/) - Pergamon, miasto badane przez niemieckich archeologów od 135 lat. Czas trwania prac jak i ogromny teren, który przebadano zaowocował spektakularnymi odkryciami. Na samym Akropolu odnaleziono i przebadano tzw. arsenał, pałace królewskie, heroon, bibliotekę, świątynie Ateny, ołtarz Zeusa, teatr, gimnazjony, Trajaneum, świątynie Dionizosa, agorę, mury miejskie, bramy, domy, ulice, sklepy. Do tego dochodzą akwedukty, Czerwona Bazylika, rzymskie
- [Miasta Apokalipsy - Filadelfia.](https://www.podkop.com/2013/07/01/miasta-apokalipsy-filadelfia/) - „A do anioła zboru w Filadelfii napisz: To mówi Święty, prawdziwy, Ten, który ma klucz Dawida, Ten, który otwiera, a nikt nie zamknie, i Ten, który zamyka, a nikt nie otworzy. Znam uczynki twoje; oto sprawiłem, że przed tobą otwarte drzwi, których nikt nie może zamknąć; bo choć niewielką masz moc, jednak zachowałeś moje Słowo i
- [Miasta Apokalipsy - Tiatyra](https://www.podkop.com/2013/07/19/miasta-apokalipsy-tiatyra/) - „A do anioła zboru w Tiatyrze napisz: To mówi Syn Boży, który ma oczy jak płomień ognia, a nogi jego podobne są do mosiądzu. Znam uczynki twoje i miłość, i wiarę, i służbę, i wytrwałość twoją, i wiem, że ostatnich uczynków twoich jest więcej niż pierwszych. Lecz mam ci za złe, że pozwalasz niewieście Izebel, która
- [Miasta Apokalipsy - Efez. Wykopaliska cz.1](https://www.podkop.com/2013/09/09/miasta-apokalipsy-efez-wykopaliska-cz-1/) - Dzisiaj o tym kto i kiedy w Efezie kopał. Europejczycy, choć powinnam ich nazwać raczej pielgrzymami do ziemi świętej, odwiedzali Efez prawie cały czas. Gdy miasto jeszcze funkcjonowało i gdy było już ledwie ruiną. Zostawiali ślady swojej bytności. Takie same, jak dzisiaj zostawiają turyści na zabytkach, chcąc uwiecznić dla potomności fakt swojego pobytu w szacownym
- [Miasta Apokalipsy  Efez. Wykopaliska cz.3  o Ratuszu w niedemokratycznej demokracji](https://www.podkop.com/2013/09/27/efez-wykopaliska-cz-3/) - Odeon to mały budynek przypominający teatr. Zafundowało go miastu małżeństwo Publiusz Vedius Antonius i jego żona Flavia w połowie II wieku n.e. Ten niewielki teatr mieścił 1500 widzów. Miał drewniany dach. Mogły więc odbywać się tam wszelkie imprezy niezależnie od pogody ale i w pewnym stopniu dyskretnie, ukryte przed uchem i okiem zwykłego mieszkańca miasta.
- [Miasta Apokalipsy - Efez wykopaliska cz.4 o bibliotece, marmurowych ulicach](https://www.podkop.com/2013/09/30/efez-wykopaliska-cz-4/) - Droga Kuretów kończy się na niedużym placu przy którym stała trzecia co do wielkości starożytna biblioteka. Biblioteka Celsusa to budynek, który najbardziej kojarzy się z Efezem. Zrekonstruowana fasada niewątpliwie zachwyca.Tak, jest zrekonstruowana. Ostatnie poprawki skończono w latach 70 ubiegłego wieku. Metoda jakiej użyto nosi nazwę anastyloza. Polega ona na odtworzeniu budowli, kolumn, przez ustawienie oryginalnych
- [Miasta Apokalipsy - Efez. Bogowie Efezu.](https://www.podkop.com/2013/10/08/miasta-apokalipsy-efez-bogowie-efezu/) - Efez, jedno z ważniejszych miast Azji (prowincji rzymskiej), czcił swoich nowych władców jak ci im przykazali i pozwolili. Świątynie Domicjana, koniec I wieku i Hadriana, pierwsza połowa II wieku były niewątpliwie dowodem lojalności wobec władzy. Pozwolenie na ich budowę było jednak również zaszczytem i powodem do dumy dla miasta. Nie były to jednak pierwsze budowle
- [Świątynia z połowy V tyś. pn.e. znaleziona w Esztaol.](https://www.podkop.com/2013/12/03/swiatynia-z-polowy-v-tys-pn-e-znalezina-w-esztaol/) - Israel Antiquities Authority (IAA) opublikowało wyniki ciekawego odkrycia w pobliżu leżącego w górach Judei miasta Eshtaol. To miasto jest wspomniane w Biblii. Należało do pokolenia Dana. „Pokoleniu potomków Dana według ich rodów przypadł w udziale siódmy los. Granica ich dziedzictwa obejmowała: Sorea, Esztaol, Ir-Szemesz, Szaalbin, Ajjalon, Jitla, Elon, Timnę, Ekron, Elteke, Gibbeton, Baalat. „
- [Grobowiec starożytnego piwowara odkryto w Luksorze.](https://www.podkop.com/2014/01/08/grobowiec-starozytnego-piwowara-odkryto-w-luksorze/) - Miałam pisać o trunkach z procentami jakie znajdziemy na kartach Biblii. Przypomniał mi się temat pewnym świeżutkim odkryciem japońskich archeologów z tokijskiego Waseda University. Odkryli oni w Luksorze grobowiec niejakiego Khonso-Im-Heb, który był piwowarem. Kierował produkcją piwa dla bogini Mut. Podczas rytuału odbywającego się w świątyni tej bogini wypijano niesamowite ilości piwa. Grobowiec piwowara
- [Paphos Agora Project - polscy archeolodzy w Pafos.](https://www.podkop.com/2014/01/15/paphos-agora-project-polscy-archeolodzy-w-pafos/) - Cudze chwalę, a o Polakach na wykopaliskach dość rzadko wspominam. Czas to naprawić. Polacy kopią od lat na terenie interesującym mnie szczególnie, czyli na Bliskim Wschodzie. Polskie misje od czasów profesora Michałowskiego są obecne tak w Egipcie jak i Syrii, Grecji, na Cyprze. „Nauka w Polsce” zamieściła wczoraj artykuł o zakończonym sezonie wykopaliskowym w Pafos.
- [Egipcjanin z Doliny Jezreel](https://www.podkop.com/2014/04/11/egipcjanin-doliny-jezreel/) - Wszelkie prace budowlane, drogowe i kopanie rowów pod różne kable i rury, często owocują niespodziewanymi znaleziskami. Ostatnio Israel Antiquities Authority podał do wiadomości, że prace prowadzone w pobliżu Tel Shadud, spowodowały odnalezienie egipskiego grobu. W Dolinie Jezreel, odkopano sarkofag człowieka, który najprawdopodobniej był urzędnikiem faraona Setiego I. Seti I panował krótko , może

## Strony

- [Patroni](https://www.podkop.com/patroni/) - Patronami Podkopu w październiku są: Julia G. andre wkaliforni Marcin W. Krzysztof P. Rafał W.
- [Kontakt i współpraca](https://www.podkop.com/kontakt-wspolpraca/) - Podkop to strona poświęcona archeologii i historii starożytnej. Najwięcej tekstów dotyczy Bliskiego Wschodu, miejsc związanych z historią chrześcijaństwa i Biblią. Staram się pisać w taki sposób, by zainteresować czytelników starożytnością, pokazać, że historia nie jest nudna i nie są to tylko długie kolumny dat i nazwisk. Codzienne życie ludzi w nawet bardzo odległych czasach było
- [Muzea archeologiczne](https://www.podkop.com/muzea-archeologiczne/) - Muzea archeologiczne : Wielka Brytania British Museum The Fitzwilliam Museum, Cambridge The Petrie Museum Francja Luvre Niemcy Ägyptisches Museum und Papyrussammlung Altes Museum Neues Museum Berlin Pergamonmuseum Holandia Allard Pierson Museum, Amsterdam Rijksmuseum van Oudhedenpodkop, Lejda Włochy Egyptian Museum of Turin Museo Gregoriano Egizio, Watykan Grecja The National Archaeological Museum
- [Wspieraj Podkop](https://www.podkop.com/wspieraj-podkop/) - Podkop powstał z pasji. Moim celem jest przybliżenie ludzi żyjących przed tysiącleciami, ich codziennego życia, miejsc znanych z Biblii i historii starożytnej. Oswojenie historii, która nie jest nudną litanią dat. Jego ideą jest bezpłatny dostęp do wszystkich zamieszczanych tu tekstów. Nie planuję żadnych ograniczeń dostępu, opłat, abonamentów czy płatnych subskrypcji blogu. Utrzymanie serwisu(domena, hosting), dostęp
- [O autorce](https://www.podkop.com/o-mnie/) - Cześć! Nazywam się Beata Mazurek, jestem autorką Podkopu. Zwracaj się do mnie po imieniu, ja zrobię to samo — to ułatwia kontakt, w ten sposób unikniemy bardzo formalnej atmosfery na blogu. Wolę być opowiadaczem historii w traperkach niż poważnym przewodnikiem po muzeum. Zależy mi, by nie zanudzać Cię datami, bitwami i listą nazwisk, które trzeba
- [Impressum](https://www.podkop.com/o-mnie/impressum/) - Polityka prywatności i plików cookies "Podkop" jest stroną poświęconą archeologii i historii. Teksty tu zamieszczone odzwierciedlają wyłącznie subiektywną opinię ich autorki. Właściciel strony i administrator danych osobowych: Beata Mazurek Kontakt e-mail: beata@podkop.com Publikowane treści są dokładnie sprawdzane, ale nie ponoszę odpowiedzialności za ich kompletność i aktualność. Strona zawiera linki zewnętrzne i odniesienia do treści
- [No Access](https://www.podkop.com/no-access/)
- [Lista artykułów](https://www.podkop.com/lista-artykulow/)
- [Timeline](https://www.podkop.com/timeline/) - Jest to wersja niekompletna. Wydłużę linie czasu w przeszłość, dodam jeszcze sporo elementów na linii.

## Kategorie

- [Afryka](https://www.podkop.com/category/archeo/afryka/)
- [Azja](https://www.podkop.com/category/archeo/azja/)
- [Europa](https://www.podkop.com/category/archeo/europa/)
- [Historia starożytna](https://www.podkop.com/category/historia/)
- [Codzienności starożytnych](https://www.podkop.com/category/codziennosci/)
- [Archeologia biblijna](https://www.podkop.com/category/archeo-biblijna/)
- [Podkopki](https://www.podkop.com/category/podkopki/)
- [Izrael](https://www.podkop.com/category/archeo/azja/bliski-wschod/izrael/)
- [Ameryki](https://www.podkop.com/category/archeo/ameryki/)
- [Egipt](https://www.podkop.com/category/archeo/afryka/egipt/)
- [Starzy bogowie](https://www.podkop.com/category/starzy-bogowie/)
- [Rzym](https://www.podkop.com/category/archeo/europa/rzym/)
- [Archeologia](https://www.podkop.com/category/archeo/)
- [Grecja](https://www.podkop.com/category/archeo/europa/grecja/)
- [Historia chrześcijaństwa](https://www.podkop.com/category/historia-chrzescijanstwa/)
- [ABC](https://www.podkop.com/category/abc/)
- [Bliski Wschód](https://www.podkop.com/category/archeo/azja/bliski-wschod/)
- [Zabytek miesiąca](https://www.podkop.com/category/zabytek/)
- [Książki - Podkop poleca](https://www.podkop.com/category/ksiazki/)
- [Podkopowe historie - podcast](https://www.podkop.com/category/podkopowe-historie/)

## Tagi

- [ubranie](https://www.podkop.com/tag/ubranie/)
- [pokarm](https://www.podkop.com/tag/pokarm/)
- [alkohol](https://www.podkop.com/tag/alkohol/)
- [medycyna](https://www.podkop.com/tag/medycyna/)
- [domy](https://www.podkop.com/tag/dom/)
- [osada](https://www.podkop.com/tag/osada/)
- [miasto](https://www.podkop.com/tag/miasto/)
- [twierdza](https://www.podkop.com/tag/twierdza/)
- [groby](https://www.podkop.com/tag/groby/)
- [zarazy](https://www.podkop.com/tag/zarazy/)
- [dziecko](https://www.podkop.com/tag/dziecko/)
- [mężczyzna](https://www.podkop.com/tag/mezczyzna/)
- [kobieta](https://www.podkop.com/tag/kobieta/)
- [niewolnik](https://www.podkop.com/tag/niewolnik/)
- [władca](https://www.podkop.com/tag/wladca/)
- [kapłani](https://www.podkop.com/tag/kaplan/)
- [wojna](https://www.podkop.com/tag/wojna/)
- [katastrofa](https://www.podkop.com/tag/katastrofa/)
- [bogowie](https://www.podkop.com/tag/bogowie/)
- [symbole](https://www.podkop.com/tag/symbole/)
- [drogi](https://www.podkop.com/tag/drogi/)
- [handel](https://www.podkop.com/tag/handel/)
- [nauka](https://www.podkop.com/tag/nauka/)
- [prawo](https://www.podkop.com/tag/prawo/)
- [epoka paleolitu](https://www.podkop.com/tag/paleolit/)
- [pałace](https://www.podkop.com/tag/palace/)
- [rolnictwo](https://www.podkop.com/tag/rolnictwo/)
- [rzemiosło](https://www.podkop.com/tag/rzemioslo/)
- [zapiski](https://www.podkop.com/tag/zapiski/)
- [wykopaliska](https://www.podkop.com/tag/wykopaliska/)
- [skarby](https://www.podkop.com/tag/skarby/)
- [książki](https://www.podkop.com/tag/ksiazki/)
- [numizmatyka](https://www.podkop.com/tag/numizmatyka/)
- [słowniczek archeologiczny](https://www.podkop.com/tag/slowniczek-archeologiczny/)
- [wodzowie](https://www.podkop.com/tag/wodzowie/)
- [mitologia](https://www.podkop.com/tag/mitologia/)
- [technologia](https://www.podkop.com/tag/technologia/)
- [obyczaje](https://www.podkop.com/tag/obyczaje/)
- [magia](https://www.podkop.com/tag/magia/)
- [metal](https://www.podkop.com/tag/metal/)
- [narzędzia](https://www.podkop.com/tag/narzedzia/)
- [ludy](https://www.podkop.com/tag/ludy/)
- [apokryfy](https://www.podkop.com/tag/apokryfy/)
- [chrześcijaństwo](https://www.podkop.com/tag/chrzescijanstwo/)
- [judaizm](https://www.podkop.com/tag/judaizm/)
- [nietuzinkowe postacie](https://www.podkop.com/tag/nietuzinkowe-postacie/)
- [bitwy](https://www.podkop.com/tag/bitwy/)
- [postacie z Biblii](https://www.podkop.com/tag/postacie-z-biblii/)
- [wydarzenia z Biblii](https://www.podkop.com/tag/wydarzenia-z-biblii/)
- [miejsca z Biblii](https://www.podkop.com/tag/miejsca-z-biblii/)
- [zwierzęta](https://www.podkop.com/tag/zwierzeta/)
- [potwory](https://www.podkop.com/tag/potwory/)
- [codzienne życie](https://www.podkop.com/tag/codzienne-zycie/)
- [wierzenia](https://www.podkop.com/tag/wierzenia/)
- [świątynie](https://www.podkop.com/tag/swiatynie/)
- [Potop](https://www.podkop.com/tag/potop/)
- [judazim](https://www.podkop.com/tag/judazim/)
- [władcy](https://www.podkop.com/tag/wladcy/)
- [osoda](https://www.podkop.com/tag/osoda/)