Broda w starożytnym Egipcie była noszona przez faraonów i nie był to zarost a fałszywa wąska broda przypominająca kozią bródkę, mocowana na gładko wygolonej twarzy.
Nie było nad Nilem mody, ani na zadbane i wypielęgnowane długie brody jak te mezopotamskie ani w stylu greckiego filozofa. Również wąsy nie były zapuszczane przez poddanych faraona.
Chociaż zdarzały się sporadycznie wąsiki w stylu Errola Flynna jak na posągu przedstawiającym księcia Rahotepa i jego żonę Nofret. Był on synem faraona Snofru i bratem Cheopsa z IV dynastii. Żył mniej więcej 2500 p.n.e.
Ten posąg to kolejny przykład pięknych kryształowych oczu, o których pisałam opowiadając o Siedzącym skrybie z Saqqary.

Zadziorny wąsik, mała kozia bródka to jednak coś innego niż pełen zarost twarzy w stylu greckiego filozofa lub Rumcajsa po wizycie u barbera. Taka zarośnięta twarz w starożytnym Egipcie była kojarzona z mieszkańcami Kanaanu nazywanymi Azjatami. Dobrym przykładem są tu malowidła z Beni Hassa, gdzie w grobowcu wysokiego urzędnika o imieniu Khnumhotep odkryto wizerunki mężczyzn z wyhodowanymi naturalnymi brodami. Żył w czasie panowania XII dynastii a jego grobowiec jest datowany na około 1900 roku p.n.e.

Brodaci mężczyźni są także namalowani w grobowcu faraona Setiego I (XIII w. p.n.e.) gdzie ubranie, fryzura, zarost są cechami określającymi przynależność etniczną. Jest tam przedstawiony także Egipcjanin niebędący faraonem, z naturalną kozią bródką.
Tak było nie tylko w starożytnym Egipcie, ale wszędzie i do niedawna także w Europie. Dzisiaj ubranie i fryzura często mówią o przynależności do określonej klasy społecznej, wykonywaniu jakiegoś zawodu lub subkultury.

Rysunek przedstawionych ludzi z grobowca Setiego I. Autor Heinrich Menu von Minutoli.

Odnalezienie wizerunku starożytnego Egipcjanina z pełnym zarostem musi budzić pytania, a przynajmniej do niedawno budziło. Dzisiaj nie jest dobrze widziane, by wspominać, że kolor skóry i zarost były cechami, które wyraźnie miały odróżniać mieszkańców kraju nad Nilem od reszty świata. Podkreślali te cechy, przedstawiając ludzi.

Podczas prac wykopaliskowych na cmentarzu w Asyut, w Górnym Egipcie odkryto mumie, których maski przedstawiały zadbanych mężczyzn z obfitym, wypielęgnowanym zarostem. Na pewno był to ktoś znaczny, wysoki urzędnik, ale czy był Egipcjaninem?

Nie ma dowodów na to, że nie był. No poza tą brodą. Egipcjanie nie zawsze byli idealnie dogoleni, nawet faraonowie co widać na ostrakonie Settiego I.

Ostracon przedstawiający Setiego I, ok. 1280 p.n.e. Nowe Królestwo, XIX dynastia. © The Walters Art Museum

Jednak to nie znaczy, że nosili brody. Czasem mogli zwyczajnie, po ludzku mieć doła, nie wyrabiać się z czasem lub być w żałobie. Wygląd schodzi wtedy na dalszy plan.

Sporadyczne występowanie naturalnego zarostu było przypisane pewnym grupom i chociaż poprawność polityczna chce wymusić zaakceptowanie ich egipskiego pochodzenia, chciałabym jednak wiedzieć, skąd pochodził mężczyzna, którego maska jest nad artykułem a którego imienia nie znamy czy Ankhef, którego mumię w trumnie odkryto także na cmentarzu w Asyut. Jest ona w zbiorach British Museum

Zastanawia mnie, dlaczego w jednym miejscu, w stosunkowo krótkim odcinku czasu zapanowała moda na Rumcajsa po wizycie u barbera. Ot takie pytanie, odpowiedź, na które może nieco zmienić spojrzenie na to miejsce i czas.

Zdjęcie na górze: Maska mumii mężczyzny. Datowana na Średnie Państwo, XI-XII dynastia, około 2000 p.n.e. Nekropolia a w Asyut, Górny Egipt © The Walters Art Museum

Do napisania.
Beata

Uważasz, że artykuł może się komuś przydać – prześlij go dalej.
Chcesz być informowany o nowych wpisach na Podkopie subskrybuj go na maila (w bocznej kolumnie strony).

Pomożesz mi w utrzymaniu i rozwoju Podkopu stawiając mi „kawę” lub zostając Patronem Podkopu.