Megiddo – 29 miast zbudowanych jedno na drugim

Tell Megiddo to stanowisko perełka w archeologii.
Jest uznawane za najbardziej reprezentatywne stanowisko tego typu dla regionu. Pozostałe dwa to Hazor i Beer Szewa.
Miejsce to było zamieszkiwane praktycznie bez przerwy od połowy 4 tys. p.n.e. do  VI w. p.n.e. a kolejne warstwy nakładały się na siebie podnosząc wysokość wzgórza, na którym budowano miasto i umacniając jeszcze bardziej jego obronny charakter.

 

 

Tak ruiny Megiddo wyglądają z lotu ptaka. Żródło.

 

 

Śmiało można powiedzieć, że Megiddo od początku było miastem a dzięki swojemu położeniu u wejścia do Doliny Jezreel było jednym z najpotężniejszych w tym okresie na terenie między Egiptem i Asyrią.

 

 

Autor Podkop

 

 

Pod miastem przebiegał jeden z najstarszych szlaków handlowych ludzkości, którym od tysiącleci ciągnęły tam i z powrotem karawany obładowane towarami z Egiptu, oaz saharyjskich i Północnej Afryki na północ do Anatolii, Europy, oraz na wschód nad Eufrat i dalej w stronę Indii.
Szlak był nazywany Drogą Morską, a od czasów rzymskich Via Maris. To pod Megiddo droga ta dzieliła się na dwa odrębne szlaki. Dalej na północ, wzdłuż wybrzeża biegła jedna jego odnoga, a druga śródlądowa biegła w głąb doliny Jezreel, do Jeziora Galilejskiego i dalej w kierunku Dan i Damaszku. O tym trakcie wspomina Izajasz 8,23

 

„Lecz nie będzie zaćmione to, co znosi ucisk. Jak w przeszłości sprowadził Pan hańbę na ziemię Zebulona i na ziemię Naftalego, tak w przyszłości okryje chwałą drogę morską, Zajordanie i okręg pogan.”

 

i Mateusz w swojej Ewangelii 4,15

 

„Ziemia Zebulona i ziemia Naftalego, wzdłuż drogi morskiej, Zajordanie, Galilea pogan”

Nadmorski szlak do dzisiaj jest jedną z dróg Izraela.

 

Historia Megiddo

 

To miejsce  i nazwa – Harmagedon ( „Har” znaczy wzgórze; „Harmagedon” to tyle co „Wzgórze Megiddo”), tak wryły się w świadomość ludzi cywilizacji euroamerykańskiej, że niezależnie od tego czy wierzą  w Boga Biblii, czy nie wierzą to i tak wiedzą, że tam ma się rozegrać ostatnia bitwa na ziemi.

Dziwne to miejsce, jakby skazane od zarania dziejów na bycie świadkiem krwawych bitew i polem przesiąkniętym krwią wielu pokoleń ludzi, wielu języków i narodów.  Dr. Eric H. Cline w książce  ”The Battles of Armageddon” doszukał się 34 bitew stoczonych pod Harmagedonem z czego kilkanaście miało miejsce w czasach biblijnych.

W połowie IV tys. p.n.e, zbudowano w tym miejscu miasto otoczone warownymi murami, z siecią utwardzonych ulic, zaopatrzone w wodę. Zbudowali je Kananejczycy, którzy właśnie przyszli na te ziemie. Kananejczycy nie byli by sobą gdyby nie postawili jakiegoś wielgachnego ołtarza. No i mamy taki dziwny, a pokaźnych rozmiarów okrągły twór wzniesiony w Megiddo.

Z XX wieku p.n.e. pochodzi też świątynia. W mieście, w kolejnych warstwach widać jak przebiegała walka o władzę między kapłanami a królem.

O tym kto ją wygrywał przez całe tysiąclecia historii ludzkości świadczy wielkość świątyń i pałaców. W Megiddo raz pałac był okazalszy a innym razem świątynia i tak na przemian.

Na kartach pisanej historii ludzkości Megiddo pojawiło się w XV w. p.n.e. gdy miasto zbuntowało się przeciw dominacji Egiptu. Faraonem był wtedy Totmes III. To był bardzo ambitny facet. Chciał  z Egiptu zrobić mocarstwo panujące nad regionem i dopiął swego. Jednym z ważnych kroków ku temu była bitwa pod Megiddo. To majstersztyk jeżeli chodzi o strategię, który do dzisiaj podziwiają wojskowi.

Ślad po Megiddo pozostał na tabliczkach z Amarny, młodszych o stulecie od wielkiego wojownika Totmesa III.
Amarna była stolicą Egiptu za panowania faraona heretyka, Echnatona. Kojarzycie na pewno tego gościa o nieco dziwnej budowie ciała, wiotkich ramionach, szerokich biodrach i pociągłej twarzy. To mąż Nefertiti, pięknej królowej o idealnych proporcjach twarzy, znanej z popiersia. W pałacach tego miasta znaleziono jedno  z najbogatszych archiwów tabliczek klinowych. Zawierały one korespondencje władcy z wasalami i władcami innych królestw.
Znaleziono  korespondencję jaką z Echnatonem prowadził władca, czy też gubernator Megiddo o imieniu Biridija.

 

 

List Biridiji do faraona. Tabliczka oznaczona numerem AO 7098 znajduje się w zbiorach Luwru. © 2008 RMN / Franck Raux

 

 

Tabliczka jest zapisana pismem klinowym w języku akadyjskim, który był w tym okresie dla ludzi tym samym czym jest dzisiaj angielski. Dyplomacja i handel posługiwały się akadyjskim.
Nie wypadało wtedy nie znać akkadyjskiego!

Megiddo było pod egipską dominacją przez pewien czas.
Tu mamy pewien problem z niewłaściwym rozumieniem tego co to jest dominacja taka jak wspomniana tu egipska. To w zasadzie nie był podbój w sensie zajęcia ziem, ale budowanie strefy wpływów. Oczywiście im lepiej jakieś miasto żyło z wielkim Egiptem i jego władcą tym bardziej mogło liczyć na pomoc, obronę i wsparcie znad Nilu. Zwłaszcza dla władcy tego miasta było to ważne, by utrzymać się na tronie. Gdy nie miał za dobrych układów z faraonem ten  nie wtrącał się w lokalne rozgrywki byle nadal utrzymać nad tym terenem swoją łapę. To coś jak dawny układ socjalistyczny wschód kontra kapitalistyczny zachód powstały po II wojnie. Zresztą to się nie zmieniło i dzisiaj tyle, że  punkt ciężkości i tytuł „rozdającego karty” ma dzisiaj nie polityka i politycy a międzynarodowe korporacje i banki.

W połowie XIV w. p.n.e. miasto zostało spalone. Ślad kolejnej wojny, na bank.
Czy są to zniszczenia z czasów Jozuego?
Niekoniecznie. Moim zdaniem raczej tej z piątego rozdziału Księgi Sędziów.

Z kolei z 1 Księgi Królewskiej 9,15 dowiadujemy się, że król Salomon ufortyfikował Megiddo, Hazor i Gezer. Zachowały się bardzo ciekawe bramy, zbudowane w tych trzech miastach, w tym samym czasie, według tego samego planu. Niestety już w 924 r. p.n.e. miasto zdobył faraon Sziszak co zwyczajem starożytnych upamiętnił odpowiednią stelą i wyrył chwalący się wiktorią relief na ścianach swojej świątyni w Karnaku. W Biblii znajdziemy wspomnienie o  tej wyprawie faraona w 1 Księdze Królewskiej 14,25-26.

 

„Dlatego w piątym roku [panowania] króla Roboama nadciągnął przeciw Jerozolimie król Egiptu Szeszonk  i zabrał kosztowności świątyni Pańskiej oraz kosztowności pałacu królewskiego. Wszystko to zabrał. Zabrał również wszystkie złote tarcze, które sporządził Salomon.”

 

 

Mury obronne miasta z tego okresu miały  7 metrów wysokości i prawie 4 szerokości.

 

 

Model miasta.

 

 

Dwa kolejne wieki to czas umacniania miasta. Mury stały się jeszcze potężniejsze, pałac większy i piękniejszy a system tuneli zaopatrujący miasto w wodę zapiera dech w piersi i dzisiaj. Zwłaszcza gdy trzeba stromymi schodami zejść na dół szybu, by podziwiać kunszt inżynierski starożytnych. Za Achaba wybudowano słynne stajnie z  miejscem dla pół tysiąca koni.

Było pięknie i bogato.

Nie na długo jednak, bo to miejsce dziwne jak już pisałam i ciągle ktoś z kimś się pod miastem tłukł. W 732 r. p.n.e. padło królestwo Izraela, a  król Asyrii Tiglat-pileser III,  którego imię po akadyjsku brzmi tak, że trudno spamiętać a co dopiero wymówić,  mianowicie  Tukultī-apil-Ešarra, zrobił z Megiddo stolicę podbitej prowincji. Miasto więc nie zbiedniało, ale kolejny raz miało nad sobą łapę nowego imperium.

Nic jednak nie trwa wiecznie i Asyria z czasem słabła, a gdy lewo dyszała na ratunek ruszył jej ostatniemu władcy faraon Necho, a było to w roku 609 p.n.e. Drogę zagrodził mu jeden z mądrzejszych królów Judy, Jozjasz. Niestety ginie pod murami miasta. W Biblii opis tych wydarzeń znajduje się w 2 Księdze  Królewskiej 23,28-30.

 

 

„A czyż pozostałe dzieje Jozjasza i wszystkie jego czyny nie są opisane w Księdze Kronik Królów Judy? Za jego czasu faraon Neko, król egipski, wyruszył do króla asyryjskiego nad rzekę Eufrat. Gdy król Jozjasz wyszedł przeciw niemu, Neko spowodował jego śmierć w Megiddo, zaraz przy pierwszym spotkaniu. Słudzy jego odwieźli na rydwanie jego zwłoki z Megiddo, sprowadzili je do Jerozolimy i pochowali w jego grobowcu. Lud kraju wziął Joachaza, syna Jozjasza, namaścił go i obrał królem w miejsce jego ojca.”

 

 

W VI w. p.n.e. miasto opustoszało jednak przypomniało o sobie i dziwnej roli jaką ma w dziejach 2400 lat później. Koniec I wojny światowej był końcem wielu imperiów. Zmieniła ona układ sił na Bliskim Wschodzie i w Północnej Afryce

Przegrana przez Turków w 1918 roku bitwa pod Megiddo była w zasadzie gwoździem do trumny dla Imperium Osmańskiego.

Jeszcze dwie ciekawostki związane z tym miejscem.

Nieopodal Wzgórza Megiddo odnaleziono najstarszy w Ziemi Świętej a jeden z najstarszych w ogóle kościołów, miejsc zgromadzeń chrześcijan.

Do pierwszego spotkania na szczycie między Izraelem i Watykanem doszło w tym dziwnym i związanym  z wojną miejscu. W 1964 przyleciał tu papież Paweł VI i spotkał się z prezydentem Izraela Zalmanem Szazarem oraz ówczesnym premierem Levi Eszkolem. Ciekawe, że nie wybrali Jerozolimy czy Betlejem, a właśnie Harmagedon.

W Megiddo odnaleziono również sporo złota. O tym złotym skarbie przeczytacie w artykule Złoty skarb z Megiddo.

 

Beata

 

4 komentarze

  • d4r3q 19 grudnia, 2012 at 16:00

    Jak zwykle nie wielka górka i tyle się wokół niej dzieje, tyle bitew i do tego zapowiedź ostatecznej bitwy też pod Megiddo? Być może Jan symbolicznie odniósł się do tego miejsca albo rzeczywiście z to miejsce będzie miało wiele wspólnego z ostateczną rozgrywką. Ta bitwa ma związek nie tyle z miejscem co Izraelem a jeżeli z miejscem to z tego regionu padną główne polecenia do wszystkich królów by przeciwstawić się siłom Boga.

    Reply
  • Podkop 20 grudnia, 2012 at 04:59

    Dla ludzi zajmujących się archeologią i starożytnością to bardzo cenne stanowisko.
    Jest cenne ze względu na „fakty” – znaleziska, wydarzenia – które mają z nim związek. Spekulacje na temat interpretacji Apokalipsy nie mają z tą oceną miejsca nic wspólnego.
    Podkop jest poświęcony archeologii i historii starożytnej. O kilku bitwach pod wzgórzem Megiddo napisze niebawem.

    Reply
  • jan 29 lipca, 2014 at 02:10

    Bardzo ciekawy artykuł – dziękuję ! Kiedy ciąg dalszy ?

    Reply
    • Podkop 29 lipca, 2014 at 08:35

      O wykopaliskach i złotym skarbie TU, o bramach króla Salomona TU, ;
      ślady zniszczeń widocznych w warstwach zawdzięczamy faraonowi Szeszonkowi I, o którym więcej TU

      Kolejne artykuły o tym mieście będą się pojawiać na Podkopie.
      Zapraszam do śledzenia nowości przez rss, lub na facebooku, g+, twitterze.

      Reply

Komentarze trzymające się tematyki artykułów na Podkopie są publikowane niezależnie od tego, czy są pozytywne czy negatywne. Te zawierające wulgaryzmy, hejterskie, spamujące linkami niezwiązanymi z komentowaną treścią, nie są publikowane. Obrażanie innych komentujących, osoby wymienione w artykule lub mnie, autora Podkopu, zaowocuje blokadą konta.

Odpowiedz na „PodkopCancel Reply

Translate »
Close