Kalendarz z Gezer – starożytne hebrajskie zapiski

Kalendarz z Gezer, figuruje na liście sztandarowych zabytków archeologii biblijnej.
Jest przez wielu uznawany za najstarszy zapis w języku hebrajskim.
To niewielka wapienna tabliczka. Ma zaledwie 11 cm na 7 cm.
Są na niej wyryte słowa w alfabecie …no i tu zaczyna się dyskusja ale po kolei.

 

Kalendarz z Gezer. Źródło

Kalendarz z Gezer.
Źródło

 

 

W sumie, to mamy na wapieniu alfabet hebrajski – niby sprawa oczywista.
Pismo trochę naskrobane jak kura pazurem, a nie porządnie, jak przystało na dzieło skryby.
Może to być jakaś notatka, powiedzmy do celów prywatnych, może praca domowa uczącego się pisać.
W każdym razie wiemy jak jej autor miał na imię – Abijah.

Imię wskazuje na Izraelitę.
Abijah znaczy ”Jah jest moim ojcem”.
Jah to Jahwe/Jehowa w skróconej formie.
W Biblii występuje wielokrotnie TU znajdziecie listę z wersetami

 

 

Dlaczego ta tabliczka jest nazywana „kalendarzem z Gezer”.

 

 

Zawiera zapis miesięcy wraz ze zbiorami, jakie na nie przypadały. To taka rymowanka/wyliczanka ułatwiająca ich zapamiętanie.
Rok na tym kalendarzu, zaczyna się jesienią, tak jak zaczynano nowy rok w Biblii, od jesiennego święta Rosz Haszana

 

Dwa miesiące zbioru (wrzesień, październik)
Dwa miesiące siewu (listopad, grudzień)
Dwa miesiące późnego siewu (styczeń, luty)
Jeden miesiąc cięcia lnu (marzec)
Jeden miesiąc zbioru jęczmienia (kwiecień)
Jeden miesiąc zbierania ziarna (maj)
Dwa miesiące przycinania (czerwiec, lipiec)
Jeden miesiąc owoców lata (sierpień)

 

Niezbyt urodziwe literki oraz tekst jak z wyliczanek dziecięcych, mają według wielu badaczy przesądzać o tym, że napisał to uczeń. Dobrze, że nikt nie widzi moich notatek np. listy zakupów spisanych w biegu. Też mógłby pomyśleć, że pisał to ktoś nieumiejący jeszcze ładnie kaligrafować ogonków i brzuszków, ledwie piszący i czytający.
Jak dla mnie, to ani niestaranność zapisu liter, ani charakter notatki na małej płytce, nie świadczą o tym, że autor dopiero uczył się pisać.

 

W czym problem z tym kalendarzem z Gezer jako zabytkiem.

 

 

Ano, jest datowany na X w p.n.e. a może być i ciut starszy.
To znaczy, że jest to bardzo stara notatka zapisana po hebrajsku.

Alfabet hebrajski, autor ma imię „Ojcem moim Jah”, jak na Izraelitę przystało, zapis rozumiemy i identyfikujemy jako język hebrajski. W czym problem?

Mowa przecież o X w p.n.e i z założenia dla niektórych, nie mogło być alfabetu hebrajskiego, zapisu tekstu w języku hebrajskim. Może fenicki, może moabicki albo jakiś inny. Cokolwiek, byle nie hebrajski.

Przyznam szczerze, że czasem robię wielkie oczy gdy czytam artykuły o tych wątpliwościach dotyczących np. starych inskrypcji, istnienia „rodu Dawida” i wielu innych.

Nie wiem po co się tak gorączkować z kalendarzem z Gezer.
Alfabet miał swoje korzenie w Fenickim.
No to co?
Fenicki i hebrajski miały swoje korzenie w starszym – to nie problem. Fajnie będzie odkryć w jakim.

Aaaaa, chodzi o to, że już w X wieku p.n.e. sobie pisali po hebrajsku!

Przecież są o tysiąclecia starsze zapiski w innych językach, dlaczego tyle szumu wkoło hebrajskiej notatki?

 

Problemem jest tu, pojawienie się potwierdzenia w źródłach archeologicznych i pisanych istnienia hebrajskiego, Hebrajczyków itd. wieki wcześniej niż sobie niektórzy zakładają.

 

Zakładanie – „nie, bo nie!”,  jest  dla mnie do przyjęcia gdy robią to rozwrzeszczany trzylatek, ale nie gdy robią ludzie z dyplomami szacownych uczelni w kieszeniach.
Nie ważne czy dotyczy to archeologii biblijnej, czy czegokolwiek innego.
Jeżeli jakieś odkrycie, fakt, nie pasuje do mojego obrazu świata widocznie nie jest on właściwy. Zresztą mam wrażenie, że im więcej wiemy, odkrywamy od archeologii, po fizykę kwantową, tym więcej pojawia się pytań i tym ostrożniej trzeba formułować zdania unikając słowa „niemożliwe”.

Mała wapienna płytka pokryta bazgrołkami i tyle zamieszania, od ponad 100 lat.
Kalendarz z Gezer, odnaleziono podczas wykopalisk, prowadzonych przez R.A.S. Macalistera, na początku XX wieku właśnie w starożytnym Gezer.

 

 

megiddo-mapa-2

 

Macalister, to irlandzki archeolog podchodzący dość nonszalancko, do prowadzenia dokumentacji i sposobu prac, a przez to, w miejscach gdzie kopał, wiele informacji jakie można uzyskać na wykopie, przepadło bezpowrotnie.

 

Kalendarz można dzisiaj zobaczyć w Muzeum Archeologicznym w Stambule  a do Gezer  wrócę jeszcze w grudniu.

O Gezer na Podkopie „Bramy króla Salomona w Gezer, Megiddo i Hazor”

Tekst i literatura dla chcących poczytać więcej o Kalendarzu z Gezer w tym linku (ang)

O innych inskrypcjach na Podkopie:

Ach ten Dawid! – stela z Dan”

Króla Achaba 2 000 rydwanów – stela z Kurkh

Król Mesza i jego ofiara dla Kemosza

Stela Merenptaha – odkrycie życia Petriego

 

Beata

 


Podobał Ci się artykuł?
Zostaw komentarz, polub go na Facebooku.
Uważasz, że może się komuś przydać prześlij go dalej.
Chcesz być informowany o nowych wpisach na Podkopie subskrybuj go na maila (w bocznej kolumnie strony).


 

12 komentarzy

  • GregKoval 3 grudnia, 2014 at 08:45

    >>”Mowa przecież o X w p.n.e i z założenia dla niektórych, nie mogło być alfabetu hebrajskiego, zapisu tekstu w języku hebrajskim. ”

    Początki samego Izraela giną w mrokach dziejów, datuje się je na ok XIII w p.n.e. Jakie więc źródła mówią, że ten język nie może pochodzić z X w. p.n.e.?

    Reply
    • Podkop 3 grudnia, 2014 at 09:07

      Mowa o alfabecie i zapisie języka. Nie o istnieniu samego języka.
      To dwie różne sprawy.
      Do dzisiaj są języki, które nie mają swojego alfabetu i pisma.
      Początki Izraela – zależy co przez to rozumiesz ( Królestwo, obecność Izraelitów w Kanaanie, istnienie takiego ludu jak Izraelici), są różnie datowane.

      Reply
      • GregKoval 3 grudnia, 2014 at 09:35

        No więc na kiedy datowane jest powstanie alfabetu hebrajskiego „według niektórych”?
        Dodam jeszcze:
        >>”Problemem jest tu, pojawienie się potwierdzenia w źródłach archeologicznych i pisanych istnienia hebrajskiego, Hebrajczyków itd. wieki wcześniej niż sobie niektórzy zakładają.”
        Jak pisałem powyżej zakłada się istnienie Hebrajczyków (Izraela) nawet trzy wieki wcześniej niż ta tabliczka.Choćby stela Merenptaha to potwierdza.

        Reply
        • Podkop 3 grudnia, 2014 at 10:49

          Sadzę, że nie rozumiesz w czym problem i o ci idzie spór.
          Dam ci przykład:

          Możesz zapisać zdanie w języku japońskim, alfabetem łacińskim. Przeczytasz znając alfabet łaciński, ale nie zrozumiesz treści.
          Możesz zapisać japońskimi krzaczkami zdanie po łacinie. Nie zrozumiesz, nie przeczytasz, nawet nie będziesz sadził, że to łacina.
          Możesz zapisać zdanie  po polsku ale alfabetem czeski. Zrozumiesz, przeczytasz. Możesz nawet podejrzewać, ze  pisał Polak po polsku, polskim alfabetem (zawierającym polskie litery) tyle, że jakiś nieuk robił błędy.

          Z językami semickimi jest tak, że są do siebie bardzo podobne.
          Pytanie, czy np. na płytce z Gezer jest alfabet, powiedzmy fenicki ale tekst po hebrajsku z możliwymi błędami, czy alfabet jest już dostosowany do hebrajskiego i tekst jest po hebrajsku, albo alfabet fenicki a tekst jakiś taki hebrajskopodobny jedynie

          Dzisiaj wielu przyjmuje, że najstarszą inskrypcją hebrajską jest właśnie kalendarz z Gezer lub citu młodszy zapisz na ostrakonie z Chirbet Qejafa.

          Jak pisałem powyżej zakłada się istnienie Hebrajczyków (Izraela) nawet trzy wieki wcześniej niż ta tabliczka.Choćby stela Merenptaha to potwierdza.

          Na steli jest najstarszy znany nam dzisiaj zapis  słowa „Izrael”.

          Istnienia Hebrajczyków się nie”zakłada”. Masz na coś jakiś dowód albo nie. No przynajmniej poszlakę.
          O Izraelu wiemy, że był.
          Stela jest dowodem na istnienie Izraela w XIII w p.n.e.
          Masz z jednej strony  źródło jakim jest Biblia i tu początki tego ludu można datować na XX/XIX w p.n.e.
          Z drugiej strony masz  wykopaliska i pozabiblijne źródła. Te dają dowody na istnienie ludu/ów semickich, przybyłego z terenu Kanaanu do Egiptu, ale nie ma dowodu, że byli to Izraelici. Mówię np o Hyksosach.
          Jest za to sporo znalezisk i zapisów, które możemy potraktować jako potwierdzenie  historii zapisanych w Biblii, nawet gdy nie pojawi się zapisane słowo „Izraelici”.

          Reply
          • GregKoval 3 grudnia, 2014 at 20:54

            Ależ ja to wszystko rozumiem, choć w tym przypadku raczej należałoby porównać zapis języka polskiego cyrylicą. Ja się pytam o „ten cały szum” o którym piszesz wokół tej tabliczki. Piszesz, że stoi ona kością w gardle jakimś osobom z dyplomami. W czym więc konkretnie problem?

          • Podkop 4 grudnia, 2014 at 04:08

            Nie, alfabety czeski i zapis po polsku do ta „odległość” w różnicach między językami semickimi z jaką mamy do czynienia.
            Problemem jest uznanie wczesnego istnienia Izraela. Jako zorganizowanego ludu, królestwa a nie stada prymitywnych plemion o niewiadomym pochodzeniu.
            Na dole artykułu jest link wpisu o steli z Dan, przeczytaj. Tam ten problem też się pojawia. Jest cała szkoła w archeologii zakładająca, że nie było królestwa, nie istnieli wielcy królowie jak Dawid, czy Salomon, nie było zorganizowanego organizmu państwa/królestwa/wspólnoty w Izraelu przez XIII w. chociaż i tu są głosy, że „nie, bo nie”.

          • GregKoval 4 grudnia, 2014 at 08:13

            Nie jestem pewien, czy tabliczka z tekstem namazanym jak kura pazurem można uznać za fakt istnienia wielkiego królestwa. O tym powinny świadczyć ruiny królestw. Co do Izraelitów to sam fakt wzięcia udziału w wojnie z faraonem już powinien i to, że ten faraon postanowił uwzględnić nazwę ich ludu w swoich kronikach, świadczy o tym, że byli dość zorganizowani. Problemem jest więc to, że co innego piszą o tych czasach w Biblii, nie mając dowodów, a co innego odkrywa się w stanowiskach archeologicznych, nie mając do końca pewności.

            Co do steli z Tal Dan, to największy problem jest z tym, że Chazael sobie trochę za bardzo w jej treści kadził mijając się z prawdą. Ale nie w tym problem. Nikt nie ma żadnych obiekcji co do imion królów, dla większości oznacza to tylko, że Biblia została być może zapisana dopiero po tych wydarzeniach. Natomiast tytułowanie „pochodzący z domu Dawida” nie dowodzi istnienia Dawida. Polaków też określano Lachami, bo podobno pochodzili od legendarnego Lecha. Przodkowie Mieszka I to też w rzeczywistości legendarne postacie. A stela dowodzi tylko jednego – ówcześni królowie lubili sobie przypisywać czyjeś zasługi, czyli tworzyć wokół siebie mity.

          • Podkop 4 grudnia, 2014 at 08:46

            Greg widzę, że chcesz ciągnąć dyskusje ale nie bardzo rozumiem po co i o czym?

             

            Nie jestem pewien, czy tabliczka z tekstem namazanym jak kura pazurem można uznać za fakt istnienia wielkiego królestwa.

            Nikt nigdzie nie twierdził, że jest na to dowodem. Przeczytaj jeszcze raz (ze zrozumieniem) artykuł i komentarze.

             

            Problemem jest więc to, że co innego piszą o tych czasach w Biblii, nie mając dowodów, a co innego odkrywa się w stanowiskach archeologicznych, nie mając do końca pewności.

            Po pierwsze, zapis wydarzeń, kronika, to zapis faktów/wydarzeń z ich interpretacją lub bez.
            Na co niby Biblia nie przedstawia dowodów?

            Po drugie, radzę lepiej się zapoznać z archeologią Bliskiego Wschodu i wtedy mówić o tym na ile i jak potwierdzają opisy biblijne wykopaliska, zapisy starożytne, a czego jeszcze nie potwierdzają na razie. Co ewentualnie może być sprzeczne z treścią tekstu Biblii.

            Co do steli z Tal Dan, to największy problem jest z tym, że Chazael sobie trochę za bardzo w jej treści kadził mijając się z prawdą. Ale nie w tym problem.

            Zdecyduj się co według ciebie jest tu problemem a co nie. Na jakiej podstawie wysuwasz wniosek, że sobie”kadził”, mijał się z prawdą.
            Dla badaczy, to czy sobie kadził czy nie jest tak istotne jak reszta zapisu.

             

            Nikt nie ma żadnych obiekcji co do imion królów, dla większości oznacza to tylko, że Biblia została być może zapisana dopiero po tych wydarzeniach.

            Zastanów się chwilę nad logiką wypowiedzi. Istnienie imion królów oznacza, że Biblia została napisana po wydarzeniach (jakich?).

             

            Natomiast tytułowanie „pochodzący z domu Dawida” nie dowodzi istnienia Dawida.

            „Dom Dawida ” oznacza istnienie Dawida, który był głową tego rodu.
            Dzisiaj nawet badacze z poglądami Israela Finkelsteina, nie negują istnienia Dawida, tego, że był królem Izraela. Negują jedynie istnienie wielkiego królestwa Izraela na przełomie XI i X w p.n.e.

             

            Polaków też określano Lachami, bo podobno pochodzili od legendarnego Lecha. Przodkowie Mieszka I to też w rzeczywistości legendarne postacie.

            Mylisz opowieści, legendy Kadłubka z kronikami wydarzeń. Historii Polski i Słowiańszczyzny też nie znasz jak widzę ale ….mimo to wiesz wszystko.

             

  • GregKoval 4 grudnia, 2014 at 09:20

    No dobrze więc gdzie ten dowód na istnienie królestwa w X i XI w p.n.e.?

    Reply
    • Podkop 4 grudnia, 2014 at 09:37

      No dobrze więc gdzie ten dowód na istnienie królestwa w X i XI w p.n.e.?

      Przeczytałeś co pisze wyżej? Chyba nie.

      „Dom Dawida ” oznacza istnienie Dawida, który był głową tego rodu.
      Dzisiaj nawet badacze z poglądami Israela Finkelsteina, nie negują istnienia Dawida, tego, że był królem Izraela. Negują jedynie istnienie wielkiego królestwa Izraela na przełomie XI i X w p.n.e.

      Jedna grupa przyjmuje na podstawie tekstu Biblii, że królestwo było wielkie druga zakłada bez dowodu, że nie.

      Przeczytaj artykuły na Podkopie chociażby TEN czy te o Izraelu, Mezopotamii to dowiesz się na co są dowody, jakie, jakich brak.

      Reply
  • Jerzy 15 stycznia, 2015 at 07:39

    Witryna Podkop.com dla mnie rewlacyjna! Artykuły dla mnie rewelacyjne(na razie przeczytałem 4). Kiedy dalszy ciąg tego artykułu i części 2 Datowania biblijnego ? 🙂 Pozdrawiam i życzę dalszej owocnej pracy twórczej Jerzy.

    Reply

Komentarze trzymające się tematyki artykułów na Podkopie są publikowane niezależnie od tego, czy są pozytywne czy negatywne. Te zawierające wulgaryzmy, hejterskie, spamujące linkami niezwiązanymi z komentowaną treścią, nie są publikowane. Obrażanie innych komentujących, osoby wymienione w artykule lub mnie, autora Podkopu, zaowocuje blokadą konta.

Leave a Comment

Translate »